Mungesa e reagimit nuk do të thotë gjithmonë mungesë empatie – frika, pasiguria dhe pritja që të ndërhyjë dikush tjetër shpesh na pengojnë të bëjmë hapin e parë
Një person shtrihet në trotuar, duket i çorientuar ose qartazi nuk është mirë. Kalimtarët e shikojnë, disa ngadalësojnë hapin, por vazhdojnë rrugën. Pamje të tilla krijojnë përshtypjen se njerëzit janë bërë më të ftohtë dhe më pak të ndjeshëm ndaj vuajtjes së të tjerëve.
Megjithatë, psikologjia tregon se mungesa e ndihmës nuk është domosdoshmërisht dëshmi e mungesës së empatisë. Mes ndjenjës së shqetësimit dhe veprimit konkret shpesh ndërhyjnë frika, pasiguria dhe bindja se dikush tjetër do të reagojë.
Edhe pse disa studime kanë treguar rënie të vetëvlerësimit të empatisë në grupe të caktuara, këto të dhëna nuk mund të përgjithësohen për të gjithë njerëzit apo shoqërinë bashkëkohore. Problemi shpesh nuk është vetëm nëse ndiejmë diçka, por nëse atë ndjesi e shndërrojmë në veprim.
Sa më shumë njerëz përreth, aq më e vogël mund të duket përgjegjësia
Një nga shpjegimet më të njohura quhet efekti i dëshmitarit. Kur një situatë ndodh para shumë njerëzve, secili mund të mendojë se dikush tjetër do të afrohet, do të telefonojë urgjencën ose do të dijë më mirë se çfarë duhet bërë.
Kështu përgjegjësia shpërndahet mes grupit dhe në fund mund të mos reagojë askush.
Studimet kanë treguar se prania e të tjerëve mund ta zvogëlojë gjasën që një person të ndihmojë. Megjithatë, ky efekt është më i dobët kur rreziku është i qartë, situata duket serioze dhe njerëzit mund të bashkëpunojnë mes tyre.
Pra, kalimtari jo domosdoshmërisht mendon: “Nuk më intereson”, por mund të mendojë: “Me siguri dikush e ka thirrur ndihmën” ose “Të tjerët dinë më mirë çfarë duhet bërë”, transmeton Telegrafi.
I shikojmë të tjerët për të kuptuar sa serioze është situata
Kur nuk është e qartë çfarë po ndodh, njerëzit vëzhgojnë reagimet e të tjerëve. Nëse askush nuk afrohet, individi mund të mendojë se ndoshta situata nuk është urgjente.
Një person i shtrirë në rrugë mund të jetë nën ndikimin e alkoolit, por po aq mund të ketë pësuar goditje në tru, rënie të sheqerit në gjak, lëndim të kokës, krizë epileptike ose një tjetër gjendje urgjente.
Supozimi se është “vetëm i dehur” mund të shërbejë si justifikim për të mos ndërhyrë, edhe pse askush nuk e di me siguri çfarë ka ndodhur.
Në vendim ndikon edhe frika nga gabimi: se do të dukemi qesharakë, se personi do ta refuzojë ndihmën apo se ndërhyrja jonë mund ta përkeqësojë gjendjen.
Ekspozimi i vazhdueshëm ndaj vuajtjes mund të na mpijë
Pamjet e aksidenteve, luftërave, sëmundjeve dhe dhunës janë bërë pjesë e përditshmërisë digjitale. Kur ekspozimi është i vazhdueshëm, disa njerëz distancohen emocionalisht për t’u mbrojtur nga ankthi dhe ndjenja e pafuqisë.
Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se e kanë humbur empatinë. Tërheqja emocionale mund të jetë një mekanizëm mbrojtës ndaj mbingarkesës.
Problemi lind kur zakoni për të kaluar pranë vuajtjes në ekran bartet edhe në jetën reale.
Empatia mund të jetë edhe selektive. Shpesh ndiejmë më lehtë keqardhje për dikë që na ngjan ose historinë e të cilit e kuptojmë. Paragjykimet ndaj personave të pastrehë, atyre me varësi ose me çrregullime të shëndetit mendor mund ta zvogëlojnë gatishmërinë për të ndihmuar.
Të ndihmosh nuk do të thotë të rrezikosh veten
Nëse situata është e rrezikshme, për shembull ka dhunë, trafik ose dyshim për armë, duhet të ruhet distanca dhe të njoftohen shërbimet përkatëse.
Kur është e sigurt, mjafton të ndalemi, t’i drejtohemi personit dhe të kontrollojmë nëse reagon. Nëse gjendja duket serioze, duhet të thirret urgjenca dhe të ndiqen udhëzimet e operatorit.
Nëse ka shumë njerëz, është më efektive t’i drejtohemi një personi konkret: “Ju me xhaketën e kaltër, thirrni urgjencën”, sesa të kërkojmë ndihmë në mënyrë të përgjithshme.
Një shoqëri pa empati nuk krijohet vetëm kur pushojmë së ndieri. Ajo krijohet edhe kur të gjithë ndiejmë diçka, por secili pret që hapin e parë ta bëjë dikush tjetër. /Telegrafi/
