Udhëheqësi rus po vazhdon me luftën e tij të përhershme – dhe, çdo ditë është një krim kundër njerëzimit. Demokracitë perëndimore nuk mund të rrinë thjesht duarkryq.
Popullin e Ukrainës e pret një dimër nga ferri. E penguar në fushën e betejës, Rusia po shton sulmet e përditshme sistematike ndaj civilëve, shtëpive, shkollave, spitaleve, vendeve të tyre të punës dhe infrastrukturës jetike që mban në këmbë jetën njerëzore. Gjatë ditës, valë pas vale sulmesh të tmerrshme me raketa balistike dhe dronë reaktivë ndaj Kievit dhe qyteteve të tjera, po shkatërrojnë qendrat e shpërndarjes së supermarketeve, objektet farmaceutike dhe mjekësore, qendrat logjistike dhe magazinat. Rezultati është një rritje e ndjeshme e viktimave civile dhe mungesa në rritje e ushqimit dhe gjërave të tjera thelbësore. Teksa afrohet një dimër i acartë, Rusia do të përpiqet përsëri të hedhë në erë furnizimin me ujë dhe rrjetin elektrik të Ukrainës, duke ua ndërprerë energjinë elektrike miliona njerëzve. Ky është versioni i Vladimir Putinit i errësirës në mesditë. Ai do të preferonte t’i vriste të gjithë sesa të pranonte se ka humbur.
Thuhet se udhëheqësi i Rusisë këtë javë i tha Donald Trumpit se “operacioni i tij special ushtarak”, tani në vitin e tij të pestë, po shkonte sipas planit. Trumpi mund ta besojë. Analistët perëndimorë sigurisht që jo. Duke dështuar ushtarakisht dhe duke pësuar humbje të mëdha, regjimi i tij është nën presion të shtuar të brendshëm, ekonomik dhe publik, për ta përmbyllur luftën. Megjithatë, Putini duket se mendon se një shtytje e fundit e madhe mund ta thyejë përfundimisht vullnetin e Ukrainës. Ndërhyrja e përtërirë e Trumpit – pas inercionit të disa muajve, fundjavën e kaluar ai i dërgoi përsëri në Moskë emisarët e tij kukulla, Jared Kushner dhe Steve Witkoff (ata vizituan gjithashtu Kievin për herë të parë) – i mban gjallë iluzionet e Kremlinit për fitore. Tani flitet për më shumë bisedime. Dhe, gjatë gjithë kësaj kohe, Putini vret dhe vret. Çdo ditë është një krim kundër njerëzimit.
Kjo perspektivë e vrasjeve të përditshme masive, krimeve të shfrenuara të luftës, kequshqyerjes, mungesës së strehimit dhe zhvendosjeve të reja në shkallë të gjerë të civilëve ukrainas – kjo fushatë ruse terrori që po intensifikohet – është e patolerueshme. Atëherë, përse aleatët perëndimorë dhe NATO-ja nuk ndërhyjnë për ta ndalur?
Arsyeja kryesore është ambivalenca dhe mungesa kronike e besimit e ShBA-së, të cilat e kanë shndërruar Ukrainën në një luftë të përhershme, në dukje të pazgjidhshme. Ish-presidenti Joe Biden u hodhi ukrainasve rripa shpëtimi në vitin 2022, pastaj i la të fundoseshin ose të notonin. Që atëherë, Trumpi është përpjekur t’i mbysë. Pavarësisht se e ka ndalur pushtimin tokësor dhe e ka çuar luftën në territoret qendrore të Rusisë, Ukraina është më e cenueshme se kurrë ndaj sulmeve ajrore. Kjo ndodh kryesisht sepse Trumpi është tërhequr nga lejimi i Ukrainës për të prodhuar raketa interceptuese Patriot dhe ka pezulluar dërgesat e armëve. Evropa deri tani nuk ka arritur ta mbushë boshllëkun. Servilizmi i Trumpit ndaj Putinit dhe pritja e tij me nderime – siç është parë në samitin neveritës të vitit të kaluar në Alaskë – si dhe bulizimi i presidentit Volodymyr Zelenskyy prej tij, minojnë rezistencën e Ukrainës, sigurinë evropiane dhe shpresat për një zgjidhje të përshpejtuar. Civilët e cenueshëm po e paguajnë çmimin.
Shumë ukrainas janë të lodhur nga lufta. Rreth 60 përqind kundërshtojnë dhënien Rusisë të territorit të Donbasit, por një përqindje e ngjashme do të mbështeste armëpushimin, të mbështetur nga garancitë perëndimore të sigurisë – që ngrin pozicionet aktuale – sugjeron një sondazh i fundit. Edhe shumica e rusëve duan që ajo të ndalet. Dhe, ashtu si Moska, Kievi po ndien shtrëngesën financiare, pavarësisht një huaje prej 100 miliardë dollarësh nga BE-ja. Është e qartë se ka një marrëveshje për t’u arritur. Por, Putini (ashtu si Trumpi për Iranin) e shpërfill opinionin publik. Indiferenca e udhëheqësve autoritarë ndaj vullnetit popullor, e jo më ndaj opinionit botëror, është një tjetër arsye se pse luftërat e përhershme shumohen. Qoftë konflikti në Ukrainë, Gazë apo Iran, njerëzit e zakonshëm, që i ndjekin ngjarjet nga periferia, ndihen të pafuqishëm për të ndikuar mbi to. Me kalimin e kohës, familjarizimi me to i mpin shqisat. Tmerri i gjithë kësaj është frikësues dhe tronditës. Është më e lehtë të kthesh kokën nga ana tjetër.
Përpjekjet për të ndalur luftën ShBA-Izrael kundër Iranit, e cila filloi në shkurt dhe tani është shtrirë në Detin e Kuq (Trumpi, mos harroni, tha se do të zgjaste vetëm disa javë), si dhe dhuna e pandërprerë pas vitit 2023 në Palestinën e pushtuar, pengohen, ashtu si në Ukrainë, nga mungesa e proceseve të besueshme dhe të pavarura të paqes. Ky është një tjetër faktor madhor që ushqen fenomenin modern të luftës së përhershme. Trumpi u fut në mënyrë të ngathët në mosmarrëveshjen Kiev-Moskë, duke favorizuar haptazi njërën palë. Në asnjë moment nuk e shqetësoi veten me të drejtën dhe të gabuarën e luftës së zgjedhur nga Putini. Synimi i tij nuk ishte të shpëtonte jetë, por të fitonte një Çmim Nobel për Paqen (plus një marrëveshje fitimprurëse ruse në fushën e energjisë).
Motivet në shërbim të interesit vetjak kanë dëmtuar në mënyrë të ngjashme shpresat për t’i shpëtuar civilët e Gazës nga ushtria izraelite dhe Hamasi. “Bordi i paqes” i Trumpit dhe plani me 20 pika janë kryesisht mjete për egon dhe lakminë e tij, jo një rrugë e besueshme për të dalë nga një qorrsokak politik, ushtarak dhe humanitar. Sa i përket përfundimit të fiaskos me Iranin, presidenti amerikan e ka humbur interesin. Refuzimi i tij, ashtu si ai i Putinit, për të pranuar të dukshmen, për të pranuar se dështoi t’i arrinte objektivat e tij të luftës dhe për të kërkuar një kompromis me Teheranin, minon ndërmjetësit rajonalë dhe shtetet aleate të Gjirit, të cilët me të drejtë druhen se luftimet do të vazhdojnë pafundësisht. Nevojiten dëshpërimisht: të dërguar të paanshëm për paqen, të fuqizuar nga OKB-ja, për t’i detyruar palët të përballen me njëra-tjetrën dhe të arrijnë një zgjidhje.
Luftërat e përhershme zhvillohen dhe rrënjosen në mungesë të kornizave ligjore, autoritative dhe universale, të respektuara dhe të zbatuara nga të gjithë. Përbuzja që Trumpi, Putini dhe udhëheqësi i Izraelit, Benjamin Netanyahu, tregojnë për parimet bazë të rendit botëror të pas vitit 1945 – sundimin e ligjit, sovranitetin kombëtar, mbikëqyrjen dhe zbatimin nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dhe Gjykata Penale Ndërkombëtare – kontribuon drejtpërdrejt në zgjatjen e konfliktit. Pasi rregullat hidhen mënjanë, gjithçka lejohet. Kjo ka çuar në mënyrë të pashmangshme në mizori që përbëjnë krime lufte, si ato të përjetuara në Gazë që prej masakrave të 7 tetorit; në Buça, Mariupol dhe qytete të tjera anembanë Ukrainës; dhe, në Minab, në Iranin jugor ku një raketë lundruese amerikane Tomahawk pretendohet se vrau më shumë se 100 nxënëse shkolle në shkurt. Pothuajse pa përjashtim, fajtorët i shpëtojnë ndëshkimit. Është pandëshkueshmëria e kthyer në ligj. Është anarki e përhershme.
Një tjetër tipar gjithnjë e më i zakonshëm i luftërave pa fund është pengimi i shqyrtimit të plotë publik dhe i llogaridhënies përmes mediave të pavarura dhe hetimeve të OKB-së. Qëkur filloi lufta me Hamasin, ushtria izraelite e ka kufizuar rreptësisht qasjen e gazetarëve ndërkombëtarë në Gazë. Pavarësisht përpjekjeve të reporterëve të guximshëm, kjo politikë në mënyrë të pashmangshme e ka fshehur dhe shtrembëruar pamjen e vërtetë të asaj që ndodh atje, jo më pak edhe për izraelitët. Po kështu, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, publikon vetëm informacion të kufizuar dhe selektiv për operacionet që lidhen me Iranin. Kjo ka çuar, për shembull, në raportim më të ulët se ç’duhet të përmasave dhe kostos së goditjeve të suksesshme iraniane ndaj bazave amerikane në Gjirin Persik. Mediat shtetërore ruse censurojnë në mënyrë rutinore lajmet nga Ukraina. Shumica e rusëve kanë shumë pak ide se sa keq po shkon lufta. Në përgjithësi, padituria e publikut lehtëson abuzimet dhe e zgjat konfliktin.
Luftërat e përhershme shkaktohen, në fund të fundit, nga udhëheqës të dështuar dhe të marrë. Sigurisht, gjeneralët bëjnë gabime. Në betejë, gjërat rrallë shkojnë siç pritet. Strategjitë e zgjuara japin efekt të kundërt. Por, problemi thelbësor janë politikanët që premtojnë tepër, i nënvlerësojnë kundërshtarët e tyre, shpërfillin alternativat më pak maço dhe paqësore, mendojnë se janë mbi ligjin, nuk pranojnë gabimet – dhe, pa turp apo brejtje ndërgjegjeje, të gënjejnë në sy. Ky është një problem i lashtë, pa zgjidhje të shpejtë. Por, populli i Ukrainës, përballë një stine nga ferri, ka nevojë urgjente për ndihmë shtesë – tani.
Demokracitë perëndimore nuk mund të rrinë duarkryq ndërsa numri i viktimave civile nga sulmet barbare të Moskës rritet çdo ditë. NATO-ja duhet më në fund të kalojë në ofensivë, ta bëjë të qartë se krimet e tjera të luftës nuk do të tolerohen, të kërcënojë se do të godasë nga ajri vendet ruse të lëshimit të dronëve dhe raketave (siç është kërkuar më parë, në mënyrë të përsëritur, këtu) – dhe ta detyrojë Putinin të tërhiqet përpara se lufta e tij e përhershme të bëhet lufta e të gjithëve. /Telegrafi/
