Një udhëtim në Mars mund të zgjasë me muaj. Pra, çfarë ndodh nëse një astronaut ka një problem serioz me sytë në gjysmë të rrugës?
Një ekip studiuesish në Shtetet e Bashkuara dërgoi lente artificiale të përdorura në kirurgjinë e kataraktit jashtë Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor për të zbuluar nëse implantet e nevojshme për operacionet e ardhshme mund t’i mbijetonin udhëtimit në vende të tilla si Marsi.
Studiuesit që qëndrojnë pas studimit besojnë se dikush do të ketë nevojë për operacion të kataraktit në Mars gjatë jetës së tij.
“Një tranzit në Mars mund të kërkojë pothuajse një vit dhe kthimi në Tokë për shkak të një katarakti që kufizon shikimin, dëmtimit ose ndonjë problemi tjetër kirurgjikal të syrit mund të mos jetë realist”, tha Morgan Micheletti, një kirurg oftalmolog dhe drejtor i kërkimit në Qendrën e Syrit Berkeley në SHBA.
“Përfundimisht, trajtimi do të duhet të ndodhë aty ku është pacienti”, shtoi ai.
Një katarakt zhvillohet kur lentja natyrale e syrit bëhet e turbullt. Gjatë operacionit, mjekët e heqin atë lente dhe e zëvendësojnë atë me një lente artificiale transparente të quajtur lente intraokulare.
Të bësh të njëjtën gjë miliona kilometra larg Tokës do të kërkonte dikë të aftë për të kryer operacionin, si dhe pajisje, furnizime sterile dhe implante që i mbijetojnë udhëtimit.
Për projektin e quajtur JAMES, ekipi dërgoi 135 lente artificiale të papaketuara në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor.
Ata kaluan rreth gjashtë muaj jashtë stacionit në tre pozicione, duke i ekspozuar ndaj kushteve të ndryshme – njëra përballej me oksigjen atomik shumë reaktiv, një tjetër merrte rrezatim të konsiderueshëm ultravjollcë nga Dielli dhe e treta ishte pjesërisht e mbrojtur nga të dyja.
Edhe 45 lente të papaketuara mbetën në Tokë për krahasim.
Pasi lentet hapësinore u kthyen, një ekip në Qendrën e Kërkimeve Okulare Intermountain në Universitetin e Utah-ut shqyrtoi 61 prej tyre së bashku me 20 nga lentet e mbajtura në Tokë.
Shumica e lenteve të ekspozuara në hapësirë, 42 nga 61, nuk treguan ndryshime të dukshme.
Nga 19 të tjerat, tetë lente zhvilluan çarje dhe “ashpërsi në sipërfaqe”, ndërsa pesë zhvilluan njollosje dhe lejuan më pak dritë të depërtonte.
Sa realist është operacioni i kataraktit në hapësirë?
Kirurgjia e kataraktit përtej Tokës mbetet një perspektivë e largët.
Eksperimenti testoi se si lentet artificiale i rezistojnë kushteve hapësinore, jo nëse vetë ndërhyrja kirurgjikale mund të kryhej në mënyrë të sigurt atje.
Studiuesit gjithashtu nuk e dinë ende nëse ndryshimet e gjetura në disa lente do të ndikonin në shikim apo do t’i bënin ato të papërdorshme.
Gjetjet nga eksperimenti u prezantuan në kongresin e Shoqatës Evropiane të Kirurgëve të Kataraktit dhe Refraksionit në Londër.
Studiuesit besojnë se është eksperimenti i parë i kontrolluar që ekspozon lloje të shumta të lenteve moderne artificiale të syrit direkt në mjedisin jashtë Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor dhe i kthen ato në Tokë për analiza laboratorike.
