Arabia Saudite po përdor rezervat e naftës të magazinuara për të vazhduar furnizimin e tregjeve ndërkombëtare, pasi sulmet me dronë detyruan mbylljen e tubacionit strategjik East-West, duke rrezikuar eksportet drejt Evropës dhe Azisë.
Ministria saudite e Energjisë njoftoi të premten pezullimin e përkohshëm të pompimit në tubacion, si masë paraprake, pasi ai u sulmua me dronë të enjten në rajonet e Riadit dhe Medinës.
Sipas autoriteteve saudite dhe irakiane, sulmi e kishte origjinën nga Iraku. Ministria saudite tha se ekipet emergjente dhe teknike po punojnë për sigurimin e tubacionit dhe kontrollimin e gjendjes së tij, por nuk bëri të ditur se kur do të rifillojë pompimi dhe as nuk dha detaje të plota mbi dëmet.
Tregtarë dhe blerës të naftës saudite, të cituar në raportet e publikuara të dielën, vlerësojnë se një ndërprerje e zgjatur mund të vërë në rrezik rreth 4 milionë fuçi naftë në ditë, ose afërsisht 4 për qind të furnizimit global.
Megjithatë, autoritetet saudite nuk i kanë konfirmuar këto shifra, transmeton Telegrafi.
Sipas vlerësimeve të tregtarëve, rezervat e naftës të magazinuara në portin e Detit të Kuq, Yanbu, mund të mjaftojnë për të vazhduar eksportet për rreth pesë deri në shtatë ditë.
Ndikimi real në furnizimet ndërkombëtare do të varet nga shpejtësia me të cilën rifillon pompimi dhe nga sasia e naftës që Arabia Saudite ka në rezervë.
Tregjet reaguan menjëherë ndaj zhvillimeve të reja. Kontratat e së ardhmes për naftën Brent u rritën me rreth 3 për qind në fillim të tregtimit të së hënës, pas sulmeve të tjera ndaj objekteve energjetike dhe transportit detar në Lindjen e Mesme.
Tubacioni East-West është rreth 1,200 kilometra i gjatë dhe transporton naftë nga pjesa lindore e Arabisë Saudite drejt Yanbu-së, në bregun perëndimor të vendit.
Rëndësia e tij strategjike është e madhe, pasi i mundëson Arabisë Saudite të eksportojë naftë përmes Detit të Kuq pa pasur nevojë që cisternat të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Kompania saudite Aramco deklaroi në maj se gjatë tremujorit të parë kishte rritur pompimin përmes këtij tubacioni deri në kapacitetin maksimal prej 7 milionë fuçi në ditë, pikërisht për të ruajtur eksportet ndërsa transporti përmes Hormuzit ishte ndërprerë.
Megjithatë, kapaciteti prej 7 milionë fuçish në ditë nuk nënkupton se e gjithë kjo sasi eksportohet. Tubacioni furnizon gjithashtu rafineritë në bregun perëndimor të Arabisë Saudite.
Për këtë arsye, mbyllja e tij nuk do të thotë se furnizimi global me naftë do të bjerë menjëherë me 7 milionë fuçi në ditë.
Cisternat mund të vazhdojnë të ngarkojnë naftë nga rezervat e magazinuara pranë terminaleve të eksportit, por këto rezerva do të shterojnë nëse tubacioni nuk rifillon furnizimin.
Nga Yanbu, cisternat që transportojnë naftë drejt Evropës mund të lundrojnë në veri përmes Detit të Kuq, drejt Kanalit të Suezit dhe Mesdheut.
Një alternativë tjetër është tubacioni egjiptian SUMED, i cili lidh brigjet e Detit të Kuq me ato të Mesdheut.
Për tregjet aziatike, rruga direkte kalon në jug përmes Bab al-Mandeb, ngushticës që lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më pas me Oqeanin Indian.
Por kjo rrugë përballet me një kërcënim të veçantë nga Houthit e Jemenit, të cilët kanë marrë kontrollin e ishullit Perim në hyrje të ngushticës, si dhe të pjesëve të bregdetit të Detit të Kuq.
Cisternat që synojnë tregjet aziatike mund të zgjedhin rrugën përmes Kanalit të Suezit dhe më pas të lundrojnë rreth Afrikës. Megjithatë, kjo do ta zgjaste ndjeshëm udhëtimin.
Ndryshimi i itinerarit të cisternave, megjithatë, nuk e zgjidh problemin kryesor: nafta duhet fillimisht të arrijë në Yanbu për t’u eksportuar nga atje.
Situata bëhet edhe më shqetësuese për tregjet pasi rezervat globale të naftës kanë rënë ndjeshëm gjatë muajve të fundit.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), në raportin e saj të shtatorit për tregun e naftës, tha se rezervat e magazinuara në mbarë botën kanë rënë me 507 milionë fuçi që nga shkurti, përfshirë një rënie prej 95 milionë fuçish vetëm gjatë muajit gusht.
IEA vlerësoi gjithashtu se eksportet e naftës nga vendet e Gjirit arritën në rreth 13 milionë fuçi në ditë në gusht, pothuajse gjysmën e nivelit para luftës.
Ndërprerjet e furnizimit kanë shkaktuar gjithashtu rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës diesel në Evropë dhe Azi.
Nëse tubacioni East-West mbetet i mbyllur për një periudhë të gjatë, Arabia Saudite do të detyrohet të mbështetet gjithnjë e më shumë në rezervat e saj, ndërsa tregjet evropiane dhe aziatike mund të përballen me furnizime më të kufizuara dhe kosto më të larta të transportit.
Në një treg tashmë të tronditur nga pasiguria në Hormuz dhe kërcënimet ndaj rrugëve detare, kohëzgjatja e mbylljes së tubacionit mund të jetë vendimtare për çmimin e naftës në ditët në vijim. /Telegrafi/
