Shtetet e Bashkuara dhe Danimarka kanë njoftuar se kanë arritur një marrëveshje për Grenlandën me presidentin amerikan Donald Trump që deklaroi se marrëveshja do t’i jepte Uashingtonit “kontroll të përhershëm” mbi sigurinë e ishullit.
“Kam kënaqësinë të njoftoj se Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë lidhur një marrëveshje me Mbretërinë e Danimarkës dhe Grenlandën, e cila u jep Shteteve të Bashkuara kontroll të përhershëm mbi sigurinë”, shkroi Trump të premten në një postim në llogarinë e tij në “Truth Social”.
“Që tani e tutje, asnjë kundërshtar i SHBA-së nuk mund të ketë KURRË bazë në Grenlandë, prani ushtarake në Grenlandë apo të kryejë investime të ndjeshme në Grenlandë, pa miratimin tonë të shprehur me shkrim”, shtoi ai.
Trump kishte kërcënuar vazhdimisht se do ta merrte nën kontroll territorin autonom danez që nga rikthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit 2025, duke argumentuar se kjo ishte një çështje thelbësore e “sigurisë kombëtare” dhe se, nëse Uashingtoni nuk do të vepronte, atëherë do ta bënin Kina ose Rusia.
Retorika e tij nxiti reagime kundërshtuese në mbarë Evropën, si dhe premtime të reja për financim nga Brukseli dhe një përqendrim të shtuar te siguria në rajonin e Arktikut.
Në një deklaratë të së premtes, kryeministrja daneze Mette Frederiksen e cilësoi atë si një “marrëveshje të shkëlqyer për Grenlandën, Mbretërinë e Danimarkës dhe Shtetet e Bashkuara”, duke premtuar se ajo do të respektonte “sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë, si dhe të drejtën e popullit të Grenlandës për vetëvendosje”.
“Një marrëveshje që forcon sigurinë tonë të përbashkët në Arktik dhe në zonën e Atlantikut të Veriut, e që për rrjedhojë është e shkëlqyer edhe për NATO-n dhe Evropën”, shtoi ajo, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, gjithashtu e mirëpriti marrëveshjen me SHBA-në, duke thënë se ajo ishte “në dobi të të gjithëve” dhe se do të “garantonte dhe forconte sigurinë e ishullit”.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork javën e ardhshme.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e kishte vizituar Grenlandën më herët gjatë këtij muaji si pjesë e përpjekjeve të BE-së për të kundërshtuar ambiciet e Trumpit në Arktik, duke njoftuar gjatë vizitës së saj një partneritet prej 200 milionë eurosh me këtë territor – fonde që parashikohet të investohen këtë vit dhe vitin e ardhshëm.
Duke folur në takimin vjetor të Forumit Ekonomik Botëror në Davos këtë vit, von der Leyen kishte thënë se BE-ja po punonte për një “valë masive investimesh evropiane” në Grenlandë, në përpjekje për të rritur sigurinë në Arktik.
Komisioni ka propozuar ndarjen e 530 milionë eurove për Grenlandën në kuadër të buxhetit të tij për periudhën 2028–2034, gjë që, sipas tij, pasqyronte “rëndësinë e saj në rritje gjeostrategjike në Arktik”.
Raportohet se SHBA-ja kishte 17 objekte ushtarake dhe mbi 10,000 trupa në Grenlandë në kulmin e Luftës së Ftohtë. Tani ajo operon vetëm një bazë në ishull, Bazën Hapësinore Pituffik – “instalimi” më verior i Departamentit të Mbrojtjes së SHBA-së.
Pituffik përdoret për misione të paralajmërimit dhe mbrojtjes kundër raketave, si dhe për mbikëqyrjen e hapësirës, sipas Forcës Hapësinore të SHBA-së. /Telegrafi/
