Për dekada të tëra, Kanadaja është parë si një vend globalisht i prapambetur në financimin e mbrojtjes, dhe vetëm dy vjet më parë, rekrutimi ishte aq i tmerrshëm sa një ish-ministër i Mbrojtjes paralajmëroi se forcat e armatosura ishin në një “spirale vdekjeprurëse”.
Tani, ushtria kanadeze po rritet me një ritëm të paparë në dekada, duke arritur numrin më të lartë të rekrutëve në 30 vjet dhe potencialisht duke përmbysur mungesën kronike të personelit që ka pllakosur ushtrinë e vendit.
Rritja gjatë dy viteve të fundit vjen ndërsa bota përballet me konflikte të mëdha të armatosura dhe pasiguri gjeopolitike, dhe ndërsa Kanadaja angazhon miliarda në fonde të reja ushtarake pas viteve të mos përmbushjes së detyrimeve të saj ndaj NATO-s.
Kjo gjithashtu përkon me një rritje të pazakontë të nacionalizmit që ka dalë që kur presidenti i SHBA-së, Donald Trump e quajti Kanadanë “shteti i 51-të” – vërejtje që shumë i konsideruan si një kërcënim për sovranitetin e vendit nga fqinji i saj më i afërt.
Charlotte Duval-Lantoine, një bashkëpunëtore në Institutin Kanadez të Çështjeve Globale e cila hulumton kulturën ushtarake të Kanadasë, tha se ndërsa mund të ketë një “efekt Trump” pas rritjes së fundit të rekrutimit, aplikimet ushtarake kishin filluar të rriteshin në vitin 2022, rreth kohës së pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
“Kur njerëzit shohin se bota nuk është aq e sigurt, se vendi i tyre mund të jetë në rrezik… ne kemi tendencë të shohim njerëz që bashkohen me ushtrinë”, tha ajo.
Konfliktet globale nuk janë faktori i vetëm që nxit rritjen. Shkalla e lartë e papunësisë së të rinjve në Kanada – e cila luhatej në gati 14% në mars – si dhe premtimi për siguri në punë dhe paga më të larta pasi kryeministri Mark Carney njoftoi rritjen më të madhe të pagave për personelin ushtarak në një brez, janë gjithashtu një faktor, shtoi Duval-Lantoine.
Që nga marrja e detyrës vitin e kaluar, Carney e ka bërë ushtrinë një fokus të qeverisë së tij, me një plan të vetëshpallur “ambicioz” për të modernizuar dhe zgjeruar me shpejtësi Forcat e Armatosura Kanadeze.
Në mars, ai njoftoi se Kanadaja kishte arritur zyrtarisht objektivin e NATO-s për të shpenzuar 2% të PBB-së së saj për mbrojtje për herë të parë që nga fundi i viteve 1980, duke arritur në mbi 63 miliardë dollarë kanadezë në një vit të vetëm.
Carney gjithashtu iu bashkua premtimit të NATO-s për të shpenzuar deri në 5% të PBB-së për mbrojtje deri në vitin 2035.
Kanadaja e arriti këtë moment prej 2% duke rritur pagat, si dhe duke u zotuar të blejë pajisje të reja, të përmirësojë bazat ekzistuese dhe të ndërtojë infrastrukturë të re në Arktik.
Por edhe me rekrutët e rinj, analistët thonë se ushtria e Kanadasë ende mbetet ndjeshëm prapa aleatëve të saj dhe paralajmërojnë se mund të duhet pak kohë para se financimi të përkthehet në përmirësime.
Richard Shimooka, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Macdonald-Laurier, një grup ekspertësh për politikat publike, tha se Forcat e Armatosura Kanadeze aktualisht kanë kapacitetin për të vendosur vetëm disa mijëra ushtarë në të njëjtën kohë, së bashku me një numër të kufizuar avionësh luftarakë.
Në krahasim, ushtria e Mbretërisë së Bashkuar mund të vendosë 10,000 trupa nëse është e nevojshme, tha ai.
“Gjendja e Forcave të Armatosura Kanadeze është aktualisht në një pikë shumë të ulët dhe do të duhen pesë ose 10 vjet para se të filloni të shihni një rritje të vërtetë”, tha Shimooka.
Një arsye e madhe për këtë, argumentoi Shimooka, është mbështetja historike e tepërt e Kanadasë te SHBA-ja – fqinji i saj dhe fuqia më e madhe ushtarake në botë – për mbrojtjen e saj.
Presidentët dhe zyrtarët e njëpasnjëshëm të SHBA-së kanë ushtruar vazhdimisht presion mbi Kanadanë për të rritur shpenzimet e mbrojtjes dhe kritikët e kanë quajtur Kanadanë një “shfrytëzuese” ushtarake.
Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, Mike Johnson, akuzoi Kanadanë në vitin 2024 se “po hipte mbi bishtin e Amerikës”.
Vitin e kaluar, Trump e veçoi Kanadanë si një nga “paguesit e ulët” të NATO-s, duke u thënë gazetarëve në qershor: “Kanadaja thotë, ‘pse duhet të paguajmë kur Shtetet e Bashkuara do të na mbrojnë falas?'”
Kanadaja është ende ndër anëtarët më të ulët të NATO-s edhe pas arritjes së objektivit prej 2%, sipas raportit nga aleanca e mbrojtjes të publikuar vitin e kaluar – pas SHBA-së, Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës.
Më pak burokraci dhe mirëpritje e shtetasve të huaj
Aftësia e Kanadasë për të sjellë më shumë rekrutë është një shenjë se gjërat mund të përmirësohen ngadalë. David McGuinty, ministri i Mbrojtjes i Kanadasë, tha se beson që vendi mund të arrijë objektivat e rekrutimit më herët se sa parashikohej.
Shkalla e largimit, ose numri i anëtarëve të shërbimit që largohen nga ushtria, ka rënë gjithashtu pak, pasi u përshkrua si shkaktar i “një spirale vdekjeprurëse” nga ish-Ministri i Mbrojtjes, Bill Blair në vitin 2024.
Anëtarët aktivë të shërbimit i thanë BBC-së gjatë një operacioni të kohëve të fundit për sovranitetin dhe sigurinë në Arktik në territorin verior të Nunavut të Kanadasë se financimi i ri është i mirëpritur dhe – në disa raste – i vonuar prej kohësh.
“Jemi disa dekada prapa, por të paktën po përpiqemi të bëjmë gjëra tani”, tha Alden Campbell, një oficer i parë në Forcat Ajrore Mbretërore Kanadeze.
Ai tha se ndryshimet e fundit në strukturën e pagave kanë çuar në një rritje të moralit, si dhe premtimi për pajisje të përmirësuara.
“Shpresoj se mund të jem në një moshë dhe një kohë në karrierën time ku mund të jem përfitues i këtyre përditësimeve”, tha ai.
Në fund të prillit, ushtria kanadeze njoftoi se kishte regjistruar më shumë se 7,000 anëtarë të rinj në vitin e fundit fiskal – numri më i lartë i rekrutëve të rinj në tre dekada.
Kjo shifër është një pjesë e vogël e numrit të përgjithshëm të njerëzve që kanë shprehur interes për t’u bashkuar me ushtrinë.
Që nga shkurti, aplikimet e konfirmuara për Forcat e Armatosura Kanadeze ishin pothuajse dyfishuar vit pas viti, duke u rritur nga 21,700 në 40,116, sipas shifrave të ndara me BBC nga Departamenti i Mbrojtjes Kombëtare i Kanadasë.
Këto shifra pasqyrojnë aplikantët që paraqitën dokumentet e kërkuara për të konfirmuar të drejtën e tyre. Numri i përgjithshëm i aplikimeve ishte shumë më i lartë, duke arritur në gati 100,000 gjatë vitit të kaluar.
Është një rritje e madhe nga viti 2019-20, kur kishin aplikuar rreth 36,000 njerëz.
Travis Haines, një nënkolonel në Forcat e Armatosura Kanadeze, i tha BBC-së se beson se rritja e rekrutimit është në një pjesë të madhe e lidhur me reduktimin e pengesave burokratike nga ushtria.
Ushtria kanadeze është kritikuar prej kohësh për pamundësinë e saj për të shqyrtuar dhe për të sjellë aplikantët në shërbim shpejt, dhe kohët e fundit ka digjitalizuar disa elementë të aplikimit – duke përfshirë lejimin e dorëzimit të dokumenteve elektronikisht – për të përshpejtuar procesin.
“Gjithmonë ka pasur interes. Ishte thjesht e vështirë të kalohej nëpër sistem”, tha Haines.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm në rekrutim në vitet e fundit është hapja e aplikimeve për banorët e përhershëm të Kanadasë, në vend që vetëm për qytetarët – një ndryshim që hyri në fuqi në vitin 2022. Shtetasit e huaj përbënin rreth 20% të rekrutëve të rinj të vitit të kaluar.
Kanadaja tani po synon një zgjerim të madh të ushtrisë së saj, me plane për një total prej 85,500 anëtarësh të shërbimit të rregullt dhe një forcë mobilizimi deri në 300,000 rezervistë.
Duval-Lantoine tha se Kanadaja nuk ka ndjekur një plan mobilizimi në këtë shkallë që nga viti 2004 – një shenjë se vendi po përballet me luftën e vazhdueshme në Ukrainë, të cilën ajo vuri në dukje se e ka duruar kryesisht për shkak të fuqisë punëtore ushtarake të Ukrainës.
Kanadaja, ashtu si aleatët e saj evropianë, po përpiqet të përgatitet “për luftërat e ardhshme duke analizuar atë aktuale”, tha ajo. /Telegrafi/
