Ka momente kur një shoqëri, pavarësisht dallimeve të saj të brendshme, ndien se është prekur në një pikë të përbashkët. Në ato çaste, ndarjet zbehen, emocionet bëhen kolektive dhe njerëzit që deri dje mund të mos pajtoheshin për shumëçka, papritur e gjejnë veten pranë njëri-tjetrit.
Diçka e tillë po ndodh sot edhe në Kosovë.
Aktgjykimi i 16 shtatorit ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit ka nxitur reagime të shumta në Kosovë. Tubimet, reagimet publike dhe thirrja “Jo në emrin tim” tregojnë se për një pjesë të madhe të qytetarëve ky nuk po përjetohet vetëm si një vendim gjyqësor, por si diçka që prek kujtesën, emocionin dhe mënyrën se si ata e kuptojnë një periudhë vendimtare të historisë së Kosovës.
Dhe, pikërisht këtu shfaqet një paradoks i vjetër njerëzor: ajo që përjetohet si e keqe apo si padrejtësi mund të zgjojë të mirën te njerëzit.
Jo sepse vuajtja është e mirë. Jo sepse padrejtësia është e nevojshme.
Por, sepse momentet e vështira na zbulojnë diçka që në ditët e zakonshme shpesh e harrojmë: aftësinë për të qëndruar pranë njëri-tjetrit.
Në kohë të zakonshme, dallimet politike na duken të mëdha. Debatojmë, ndahemi, kundërshtojmë njëri-tjetrin dhe, ndonjëherë, harrojmë gjithçka që kemi të përbashkët. Por, vijnë çastet kur përkatësia partiake humbet peshën e saj dhe mbi të ngrihet një ndjenjë më e gjerë e përkatësisë dhe solidaritetit.
Një shoqëri ka të drejtë të reflektojë mbi drejtësinë, mbi kujtesën e vet historike dhe mbi mënyrën se si i përjeton vendimet që lidhen me njerëz dhe ngjarje të një rëndësie të veçantë për historinë e saj.
Por, ndoshta pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm pse bashkohemi sot.
Pyetja është: pse duhet të presim një goditje që të kujtohemi se mund të jemi bashkë?
Pse solidaritetin që e zbulojmë në ditët e vështira të mos dimë ta ruajmë edhe në ditët e zakonshme?
Nëse mund t’i tejkalojmë dallimet kur preket kujtesa jonë kolektive, atëherë duhet të jemi në gjendje t’i tejkalojmë ato edhe kur është në pyetje zhvillimi i Kosovës. Për arsimin. Për drejtësinë. Për mirëqenien. Për institucionet. Për të ardhmen e fëmijëve tanë.
Sepse, bashkimi i një shoqërie fiton kuptim të plotë vetëm kur nuk mbetet reagim i një dite.
Forca e një populli nuk matet vetëm me aftësinë për t’u bashkuar përballë asaj që e konsideron të padrejtë. Ajo matet edhe me aftësinë për ta shndërruar atë ndjenjë të përbashkët në përgjegjësi, mirëkuptim dhe punë për të ardhmen.
Kështu, ndoshta ky është mësimi më i thellë i këtyre ditëve:
E keqja nuk e krijon të mirën. Por nganjëherë e zgjon atë.
Na kujton se nën dallimet tona ende ekziston një ndjenjë e përbashkët. Na kujton se mund të afrohemi. Se mund ta dëgjojmë njëri-tjetrin. Se mund të bëhemi bashkë.
Por, sfida e vërtetë fillon pasi momenti kalon.
Të mos e lejojmë solidaritetin të zgjasë vetëm aq sa zgjat zemërimi.
Të mos na duhet gjithmonë një krizë për ta zbuluar njëri-tjetrin.
Të mos presim një dhimbje të përbashkët për të na kujtuar se kemi një të ardhme të përbashkët. /Autori është themelues i “Peja Peace Forum”/
