Rusia e ka konsideruar prej kohësh Bjellorusinë si një rezervë të përshtatshme për të plotësuar fuqinë e saj njerëzore në luftën kundër Ukrainës, veçanërisht pas pësimit të humbjeve të rënda në front.
Në Bjellorusi, muajt e fundit është shfaqur një numër i madh reklamash që u ofrojnë qytetarëve mundësinë për të nënshkruar një kontratë me ushtrinë ruse.
Ato qarkullojnë kudo, në kanalet Telegram, në bisedat në Viber dhe në faqet e komunitetit lokal ku njerëzit diskutojnë çështje të përditshme.
Ndonjëherë, midis postimeve për shitjen e perimeve ose gjetjen e një mësuesi privat, shfaqet një ofertë e papritur që premton një “pagë të lartë, përfitime dhe shtetësi ruse” në këmbim të shkuarjes në luftë.
Hetimet nga DW, TVNET, CityDog dhe Current Time kanë dokumentuar një rritje të ndjeshme të postimeve të tilla.
Këto shembuj nuk janë incidente të izoluara, por pjesë e një fushate sistematike që synon njerëzit në nevojë sociale.
Bjellorusëve u premtohet ekuivalenti i dhjetëra mijëra eurove, paga të larta, strehim, ushqim, një pension ushtarak dhe sigurim jete.
Disa reklama madje flasin për “zgjidhjen e problemeve me ligjin”, gjë që është veçanërisht e rrezikshme duke pasur parasysh se pjesëmarrja në një konflikt të armatosur jashtë vendit bie nën nenin mbi aktivitetet mercenare në kodin penal të Bjellorusisë, i cili dënohet me burgim deri në shtatë vjet.
Rekrutuesit këmbëngulin se shërbimi është “i ligjshëm”, duke pretenduar se nuk është aktivitet mercenar, por “shërbim në ushtrinë e Shtetit të Unionit”.
Hulumtimet tregojnë se midis të rekrutuarve, shumica janë burra nga qytete dhe fshatra të vogla, njerëz me të ardhura të ulëta, me borxhe ose me probleme ligjore ekzistuese.
Shumë nuk i kuptojnë pasojat ligjore dhe disa thjesht kërkojnë para të shpejta, pa e kuptuar se do të dërgohen në sektorët më të rrezikshëm të frontit.
Aktivistët e të drejtave të njeriut theksojnë se ushtarët e huaj me kontratë shpesh vendosen në njësi sulmi, ku shkalla e viktimave është veçanërisht e lartë.
Skema e rekrutimit është e thjeshtë dhe efektive.
Një person sheh një reklamë në rrjete sociale dhe i shkruan rekrutuesit, i cili përdor një numër telefoni bjellorus.
Më pas atij i tregohen pagesat, përfitimet dhe “ligjshmëria” e supozuar e shërbimit.
Pas kësaj, atyre u ofrohet një dokumentacion i shpejtë dhe udhëtim për në Rusi, më shpesh nëpërmjet Smolenskut ose Pskovit.
Atje ata nënshkruajnë një kontratë dhe bëhen anëtarë të forcave të armatosura ruse.
Në atë pikë nuk ka pothuajse asnjë rrugë kthimi.
Për ata që pranojnë të nënshkruajnë një kontratë, pasojat mund të jenë tragjike.
Përtej rrezikut të vrasjes, ata përballen me përgjegjësi penale në Bjellorusi, humbje të mundshme të shtetësisë ose kufizime të të drejtave të tyre.
Shoqëria bjelloruse në përgjithësi ka reaguar ndaj kësaj me alarm.
Njerëzit ankohen për rekrutim masiv të mesazheve të padëshiruara; disa i drejtohen Ministrisë së Brendshme, por praktikisht nuk ka asnjë përgjigje.
Regjimi i Lukashenkos nuk e pranon zyrtarisht se po ndodh rekrutim, por nuk bën asgjë për ta ndaluar atë.
Bjellorusia është shumë e varur nga subvencionet ruse për t’u përballur hapur me Kremlinin.
Për më tepër, masat e mobilizimit brenda vendit po shtohen, duke shtuar presion shtesë mbi burrat në moshë për t’u rekrutuar.
Rekrutimi si pjesë e strategjisë së Kremlinit
Rekrutimi i bjellorusëve nuk ka të bëjë me reklama të rastësishme apo me iniciativa të rastësishme të aktorëve individualë.
Është një fushatë e koordinuar e integruar në strategjinë e Kremlinit për zgjerimin e fuqisë punëtore për luftën kundër Ukrainës.
Korniza ligjore e Shtetit të Unionit i jep Moskës hapësirë shtesë për manovrim: formalisht, qytetarët e Bjellorusisë dhe Rusisë kanë “të drejta të barabarta” dhe institucionet ruse po përpiqen ta paraqesin këtë si “detyrime të barabarta”, përfshirë shërbimin e detyrueshëm ushtarak.
Instituti për Studimin e Luftës (ISW) paralajmëron se një interpretim i tillë mund të bëhet bazë për të ushtruar presion mbi bjellorusët dhe për të bërë përpjekje për t’i mobilizuar ata. /Telegrafi/
