Përfshirja e një kompanie të vogël amerikane, e lidhur me bashkëpunëtorë të presidentit amerikan, Donald Trump, në një projekt energjetik në Bosnje dhe Hercegovinë me vlerë mbi 1.5 miliardë dollarë ka ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si Shtëpia e Bardhë mund të jetë duke përdorur ndikimin e saj në këtë shtet të brishtë ballkanik.
Ligjvënës amerikanë e akuzojnë administratën Trump se ka hequr sanksionet ndaj liderit separatist të serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, me qëllim pasurimin dhe fuqizimin e aleatëve të presidentit, duke dëmtuar në këtë proces interesat afatgjata të politikës së jashtme amerikane në rajon.
Të dielën, Dodik e lavdëroi Trumpin pasi partia e tij nacionaliste serbe fitoi një nga tri vendet në presidencën e Bosnjës dhe Hercegovinës. Sistemi kompleks i ndarjes së pushtetit në vend parashikon tri vende në presidencë, të ndara mes komuniteteve boshnjake, serbe dhe kroate.
“Po të mos ishte fitorja madhështore e Donald Trumpit, ndoshta sot do të ishim kufoma politike”, u tha Dodik mbështetësve në një fjalim, duke falënderuar gjithashtu presidentin rus Vladimir Putin për mbështetjen.
AAFS Infrastructure & Energy, kompani e themeluar në SHBA vitin e kaluar dhe e drejtuar nga ish-avokati personal i Trumpit, Jesse Binnall, si dhe Joseph Flynn, vëllai i gjeneralit Michael Flynn, një aleat i Trumpit, është pranë sigurimit të një kontrate për zhvillimin e Gazsjellësit të Interkoneksionit Jugor.
Projekti është diskutuar prej vitesh nga zyrtarët boshnjakë, por për një kohë të gjatë është kundërshtuar nga Dodik, i cili ka lidhje të ngushta me Kremlinin. Megjithatë, Dodik, partia e të cilit ka të drejtë vetoje në parlamentin e Bosnjës, tha se nuk do ta pengonte projektin pas njoftimit për përfshirjen e AAFS-së në prill.
Gjashtë muaj më herët, administrata Trump kishte hequr sanksionet ndaj Dodikut, të vendosura nga Thesari amerikan pothuajse një dekadë më parë.
Gazsjellësi do ta lidhte Bosnjën dhe Hercegovinën me rrjetin e gazit të Kroacisë, duke i mundësuar vendit të importojë gaz natyror të lëngshëm (LNG) nga vendet fqinje. Sipas qeverisë kroate, projekti vlerësohet në rreth 1.7 miliardë dollarë dhe do të ndihmonte Bosnjën të zvogëlonte varësinë nga importet e gazit rus.
Në faqen e saj, AAFS e përshkruan veten si kompani e fokusuar në “sigurinë energjetike, strukturimin e projekteve, harmonizimin e kapitalit dhe zhvillimin afatgjatë të infrastrukturës rajonale”. Megjithatë, kompania nuk duket se ka përvojë të dëshmueshme në projekte të ngjashme energjetike.
Dodik, i cili deri vonë ishte president i Republikës Srpska, është akuzuar prej kohësh se ka minuar Marrëveshjen e Dejtonit, të ndërmjetësuar nga SHBA-ja dhe që i dha fund dhunës ndërmjet komuniteteve në Bosnjë, Kroaci dhe Serbi gjatë viteve 1990.
Sanksionet ndaj tij, të cilat përfshinin ngrirjen e pasurive dhe ndalimin e vizave, u vendosën nga administrata e Barack Obamës në vitin 2017. Administrata e Joe Bidenit vendosi sanksione të tjera në vitin 2022, duke e akuzuar Dodikun për korrupsion, përfshirë dhënien e kontratave qeveritare bashkëpunëtorëve të tij të biznesit në Republikën Srpska.
Një raport i demokratëve në Dhomën e Përfaqësuesve, i publikuar muajin e kaluar me titull “Pay for Play in the Balkans”, pretendon se heqja e sanksioneve ndaj Dodikut dhe vendimi i tij për të mos e kundërshtuar gazsjellësin janë të lidhura drejtpërdrejt.
Raporti pretendon se administrata Trump ka përdorur ndikimin e saj diplomatik dhe lidhjet me persona si Michael Flynn për të lehtësuar dhënien e kontratës për gazsjellësin AAFS Infrastructure and Energy LLC, kompani në pronësi dhe nën drejtimin e Joseph Flynn dhe Jesse Binnall.
AAFS Infrastructure and Energy LLC nuk iu përgjigj kërkesës së CBS News për koment.
Dokumentet e regjistrimit të agjentëve të huaj (FARA), të cituara në raport dhe të shqyrtuara nga CBS News, tregojnë se Michael Flynn, ish-këshilltar i Trumpit për sigurinë kombëtare, kishte punuar për herë të fundit si lobist i paguar për Republikën Srpska në tetor 2025, në të njëjtin muaj kur u hoqën sanksionet ndaj Dodikut.
Sipas të njëjtave dokumente, Flynn ishte paguar me 100 mijë dollarë për këtë punë nga RRB Strategies, një kompani lobimi e drejtuar nga Rod Blagojevich, ish-guvernator i Illinoisit, i cili u dënua në vitin 2011 për 18 akuza për korrupsion dhe kaloi pothuajse tetë vjet në burg federal, para se të falej nga Trumpi vitin e kaluar.
Dokumentet e FARA-s tregojnë se Flynn ofroi këshillim strategjik, analiza dhe hulumtime, si dhe ndërmjetësoi kontakte me qeverinë e Republikës Srpska.
Më 13 nëntor 2025, Ambasada amerikane në Sarajevë njoftoi se i ngarkuari me punë, John Ginkel, ishte takuar me kryeministrin boshnjak Nermin Nikshiq për të diskutuar projektin e gazsjellësit dhe për të mbështetur importin e gazit amerikan përmes Kroacisë drejt konsumatorëve në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Një javë më vonë, ambasada njoftoi një marrëveshje paraprake që parashikonte që një kompani amerikane të zhvillonte, ndërtonte dhe menaxhonte gazsjellësin. Katër ditë më pas, më 24 nëntor, AAFS Infrastructure & Energy u regjistrua në shtetin e Wyomingut.
Në janar, Ambasada amerikane në Sarajevë konfirmoi gjithashtu një takim mes drejtuesve të AAFS-së, përfshirë Joseph Flynn dhe Jesse Binnall, dhe zyrtarëve të lartë boshnjakë.
Në prill, AAFS iu dha statusi i investitorit kryesor dhe operatorit të gazsjellësit të propozuar përmes një ligji të miratuar nga parlamenti i Bosnjës.
Më vonë gjatë atij muaji, qeveritë e Kroacisë dhe Bosnjës nënshkruan kontratën për ndërtimin e gazsjellësit, në një ceremoni ku mori pjesë edhe sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright. Në një konferencë për media më 2 prill, Binnall e cilësoi projektin si “prioritet” për administratën Trump.
Shtëpia e Bardhë nuk pranoi të komentonte mbi projektin e gazsjellësit, por një zyrtar i administratës tha se sanksionet ndaj Dodikut u hoqën për të parandaluar destabilizimin e Ballkanit.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë e përshkroi këtë si shembull të politikës së jashtme “pragmatike dhe largpamëse” të Trumpit, e cila, sipas tij, ka parandaluar kriza në çështjet e Ballkanit.
Një letër e Departamentit amerikan të Shtetit, e publikuar në kuadër të raportit të demokratëve në Kongres, thotë se vendimi për heqjen e sanksioneve ndaj Dodikut kishte ndihmuar në ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Sipas letrës, heqja e sanksioneve kishte kontribuar që separatistët serbë të tërhiqnin disa politika që do të mund të destabilizonin qeverinë e Bosnjës.
Megjithatë, politologu dhe eksperti për politikën e jashtme në Ballkan, Jasmin Mujanović, shprehu skepticizëm ndaj këtij argumentimi. Ai tha se ligjet në fjalë ishin shpallur të pavlefshme nga Gjykata Kushtetuese e Bosnjë dhe Hercegovinës edhe para heqjes së sanksioneve ndaj Dodikut.
Sipas tij, nëse administrata Trump arriti që Dodiku dhe bashkëpunëtorët e tij t’i tërhiqnin ligjet, ende nuk është e qartë se çfarë rëndësie ka kjo, duke pasur parasysh se ligjet tashmë ishin të pavlefshme. Mujanović tha se kjo do të nënkuptonte lehtësimin e sanksioneve ndaj një regjimi të tërë. /Telegrafi/
