Sëmundja e Alzheimerit është një nga shkaqet më të zakonshme të demencës tek të rriturit e moshuar dhe hulumtimet po shqyrtojnë gjithnjë e më shumë lidhjet e mundshme midis cilësisë së gjumit dhe rrezikut të zhvillimit të saj.
Një studim i ri nga shkencëtarët belgë ka zbuluar se zgjimet më të shpeshta të shkurtra gjatë natës shoqërohen me një rrezik më të lartë gjenetik të sëmundjes së Alzheimerit tek të rriturit e moshës së mesme dhe të moshuar, raporton HuffPost.
Mikro-zgjimet si një tregues i mundshëm i hershëm
Shkencëtarët nga Universiteti i Liège analizuan modelet e gjumit të më shumë se 500 personave të moshës 18 deri në 31 vjeç dhe 50 deri në 69 vjeç. Rezultatet, të botuara në revistën Sleep, treguan se pjesëmarrësit më të moshuar që kishin zgjime të shpeshta gjatë natës kishin gjithashtu një rrezik më të lartë gjenetik për të zhvilluar sëmundjen e Alzheimerit. Këto zgjime të shkurtra u regjistruan edhe para shfaqjes së ndonjë simptome, siç janë problemet e kujtesës. Të gjithë pjesëmarrësit në studim ishin të shëndetshëm.
E njëjta rritje e rrezikut nuk u gjet tek subjektet më të reja me zgjime të shpeshta natën. Mikro-zgjimet përshkruhen si shpërthime të shkurtra të aktivitetit të trurit që nuk e zgjojnë domosdoshmërisht një person plotësisht, por ia prishin gjumin. Aktiviteti i trurit monitorohet me anë të elektroencefalogramës (EEG).
Rëndësia e gjumit për shëndetin e trurit
Studimi ka edhe kufizimet e veta. Kishte vetëm 87 subjekte në grupmoshën më të vjetër, që është një madhësi relativisht e vogël e mostrës, kështu që rezultatet mund të mos jenë të njëjta në një popullsi më të madhe. Gjithashtu, zgjimi i shpeshtë nuk do të thotë domosdoshmërisht se dikush do të zhvillojë sëmundjen e Alzheimerit. Megjithatë, cilësia e gjumit është një faktor kyç në shëndetin e përgjithshëm dhe rrezikun e demencës, pasi truri përpunon kujtimet dhe largon produktet e mbeturinave gjatë gjumit.
Dr. Arman Fesharaki-Zadeh, një profesor asistent i neurologjisë në Shkollën e Mjekësisë të Yale, i tha HuffPost në një deklaratë të mëparshme se lidhja midis çrregullimeve të gjumit dhe demencës është një temë e rëndësishme nën kërkime intensive.
“Ekziston një lidhje e fortë midis çrregullimeve të gjumit, veçanërisht mungesës së gjumit të thellë, dhe një rreziku në rritje të zhvillimit të demencës. Ndryshimet në modelin e gjumit, duke përfshirë gjumin më pak të thellë, mund të shërbejnë si biomarkues të hershëm të sëmundjeve neurodegjenerative”, shtoi ai.
Edhe pse sëmundja e Alzheimerit mund të jetë gjenetike, ka hapa që mund të ndërmerrni për të zvogëluar rrezikun ose për të vonuar fillimin e saj. Rekomandohet ushtrimi i rregullt, të paktën 150 minuta aktivitet i moderuar në javë, siç është ecja ose puna në kopsht. Është gjithashtu e rëndësishme të kontrolloni humbjen e dëgjimit, presionin e lartë të gjakut dhe diabetin.
Një dietë e pasur me yndyrna të shëndetshme, drithëra të plota, fruta dhe perime gjithashtu kontribuon në shëndet. Dr. Rudy Tanzi, drejtor i Qendrës McCance për Shëndetin e Trurit në Spitalin e Përgjithshëm të Masaçusetsit, e përmblodhi këtë në një deklaratë të mëparshme: “Ne gjithmonë kemi thënë se ajo që është e mirë për zemrën është e mirë edhe për trurin.”
Pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit mund të rrisin rrezikun e sëmundjes së Alzheimerit dhe demencës. Siç sugjeron një studim i ri, gjumi cilësor mbron trurin, gjë që përfshin trajtimin e gjendjeve si apnea e gjumit.
“Njerëzit kanë nevojë për gjumë të mjaftueshëm sepse truri riparon veten gjatë gjumit të thellë. Kjo është koha kur përqendrimi i beta-amiloidit, një proteinë toksike që kontribuon në zhvillimin e sëmundjes së Alzheimerit, zvogëlohet”, shpjegoi Dr. James Ellison, një psikiatër geriatrik në Jefferson Health.
Shkencëtarët gjithashtu rekomandojnë ruajtjen e kontakteve shoqërore dhe sfidave të vazhdueshme mendore, të tilla si të mësuarit e një gjuhe të re, të provosh receta të reja ose të gjesh një hobi.
Herë pas here, harresa e një emri ose humbja e çelësave nuk është shkak për shqetësim, pasi ndryshimet njohëse janë pjesë e plakjes. Megjithatë, nëse këto ndryshime fillojnë të ndërhyjnë në jetën e përditshme, siç është vështirësia në ndjekjen e një bisede, humbja në vende të njohura ose pamundësia për të kryer detyra të thjeshta, duhet të flisni me mjekun tuaj për rrezikun e demencës.
