Çaji i ngrohtë me mjaltë dhe limon është një nga pijet më të përdorura në shtëpi gjatë stinës së ftohtë. Shumë njerëz e konsumojnë për të qetësuar fytin, për të lehtësuar kollën dhe për t’u ndier më mirë kur kanë ftohje.
Por, çfarë thotë shkenca? A e shëron kjo përzierje ftohjen, apo ndihmon vetëm në lehtësimin e simptomave?
Përgjigjja e shkurtër është se çaji, mjalti dhe limoni mund të ndihmojnë në lehtësimin e disa simptomave, por nuk ka prova të mjaftueshme se kjo përzierje e shëron ftohjen ose e eliminon virusin që e shkakton atë.
Çfarë ndodh në organizëm kur kemi ftohje?
Ftohja e zakonshme është një infeksion viral i rrugëve të sipërme të frymëmarrjes. Ajo mund të shkaktojë rrjedhje ose bllokim të hundëve, teshtima, dhimbje fyti, kollë dhe ndonjëherë temperaturë të lehtë.
Shumica e rasteve përmirësohen vetë, zakonisht brenda 7–10 ditësh, megjithëse kolla mund të zgjasë më gjatë. Deri më sot, nuk ekziston një kurë e thjeshtë shtëpiake që e zhduk menjëherë ftohjen. Megjithatë, disa masa mund ta bëjnë periudhën e sëmundjes më të përballueshme.
Çaji i ngrohtë: hidratim dhe qetësim i fytit
Pirja e çajit të ngrohtë ndihmon në marrjen e lëngjeve, gjë e rëndësishme kur jemi të sëmurë. Lëngjet ndihmojnë në parandalimin e dehidratimit, ndërsa një pije e ngrohtë mund të japë lehtësim të përkohshëm të dhimbjes ose irritimit të fytit.
Megjithatë, nuk ka prova të forta se çaji, në vetvete, e shkurton kohëzgjatjen e ftohjes ose lufton drejtpërdrejt viruset që e shkaktojnë atë.
Është gjithashtu e rëndësishme që pija të mos jetë tepër e nxehtë, pasi mund të irritojë ose të djegë fytin.
Mjalti: a ndihmon kundër kollës?
Nga të tre përbërësit, mjalti ka disa nga provat më të mira për lehtësimin e simptomave, veçanërisht të kollës.
Studimet te fëmijët kanë treguar se mjalti mund të zvogëlojë kollën gjatë natës dhe të përmirësojë gjumin, krahasuar me mungesën e trajtimit ose me disa alternativa të tjera. Megjithatë, cilësia dhe shtrirja e provave ndryshojnë, dhe efekti nuk është i njëjtë te të gjithë.
Mjalti mund të ndihmojë duke qetësuar fytin e irrituar, por nuk duhet konsideruar si ilaç që shëron infeksionin.
Kujdes: Mjalti nuk duhet t’u jepet foshnjave nën moshën 12 muajsh, për shkak të rrezikut të botulizmit infantil.
Limoni: burim i vitaminës C, por jo kurë për ftohjen
Limoni përmban vitaminë C, e cila është e rëndësishme për funksionimin normal të sistemit imunitar. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se pirja e çajit me limon e parandalon ose e shëron ftohjen.
Sipas rishikimeve shkencore, marrja e rregullt e vitaminës C si suplement mund ta shkurtojë pak kohëzgjatjen e ftohjes te disa njerëz, por marrja e saj vetëm pasi simptomat kanë filluar nuk ka treguar një përfitim të qëndrueshëm. Këto rezultate lidhen me studimet për vitaminën C dhe nuk provojnë se limoni në çaj ka të njëjtin efekt.
Pra, limoni mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme, por nuk duhet pritur që ai ta ndalojë ftohjen.
A është kombinimi i të treve më efektiv?
Çaji i ngrohtë, mjalti dhe limoni mund të plotësojnë njëri-tjetrin: çaji siguron lëngje, mjalti mund të qetësojë kollën, ndërsa limoni i jep shije pijes dhe kontribuon me vitaminë C.
Megjithatë, mungojnë prova të forta klinike që tregojnë se kombinimi i këtyre tre përbërësve është më efektiv se secili veçmas, ose se e shkurton kohëzgjatjen e infeksionit.
Me fjalë të tjera, kjo pije mund të jetë një mënyrë e arsyeshme për t’u ndier më mirë gjatë ftohjes, por nuk duhet ngatërruar me një trajtim antiviral.
Si ta përgatisni?
Për një filxhan çaj me mjaltë dhe limon mund të përdorni:
1 filxhan ujë të ngrohtë;
1–2 lugë çaji mjaltë, sipas shijes;
pak lëng limoni të freskët.
Përgatiteni çajin dhe lëreni të ftohet pak para se të shtoni mjaltin dhe limonin. Pija duhet të jetë e ngrohtë, jo përvëluese. Nëse limoni ju shkakton urth ose irritim të fytit, mund ta pakësoni ose ta shmangni.
Çfarë tjetër ndihmon gjatë ftohjes?
Përveç pijeve të ngrohta, mund të ndihmojnë edhe:
Pushimi i mjaftueshëm, për t’i dhënë organizmit kohë të rikuperohet.
Marrja e lëngjeve, për të shmangur dehidratimin.
Spërkatësit ose pikat e hundës me solucion fiziologjik, për të lehtësuar bllokimin.
Shmangia e duhanit dhe tymit, të cilët mund të përkeqësojnë kollën dhe irritimin e rrugëve të frymëmarrjes.
Antibiotikët nuk veprojnë kundër viruseve që shkaktojnë ftohjen e zakonshme dhe nuk duhen përdorur pa indikacion mjekësor.
Nëse keni vështirësi në frymëmarrje, dhimbje gjoksi, shenja dehidratimi, temperaturë të lartë ose të zgjatur, apo simptoma që përkeqësohen ose nuk përmirësohen, kërkoni këshillë mjekësore. Personat me rrezik të lartë për komplikime duhet të kontaktojnë mjekun herët nëse dyshohet për grip ose COVID-19, sepse trajtimet specifike janë më efektive kur fillojnë në kohë.
