Shtetet e Bashkuara i kanë ofruar Iranit mundësinë që të vazhdojë një program bërthamor civil, madje duke i propozuar furnizim me uranium, por Teherani e ka refuzuar ofertën, deklaroi ambasadori amerikan në OKB, Mike Waltz.
Duke folur për NBC, Waltz tha se negociatorët amerikanë kishin ofruar edhe “t’u shisnin uranium”, duke e krahasuar propozimin me marrëveshjen e Shteteve të Bashkuara me Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat kanë një program bërthamor civil nën mbikëqyrje ndërkombëtare.
Sipas Waltz, administrata e presidentit Donald Trump ishte e gatshme ta lejonte Iranin të ruante programin civil, me kusht që Teherani të respektonte detyrimet ndërkombëtare dhe Traktatin për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT), transmeton Telegrafi.
Ai tha se ekzistonin “një numër mënyrash” për të garantuar që Irani të mos kishte qasje në uranium shumë të pasuruar apo mundësi për ta pasuruar përsëri në nivele të përshtatshme për armë bërthamore. Një nga opsionet, sipas tij, do të ishte që Teherani të dorëzonte materialin shumë të pasuruar që posedon.
Çështja e uraniumit është një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjes mes Washingtonit dhe Teheranit. Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor ka qëllime paqësore, ndërsa SHBA kërkon garanci që materiali bërthamor të mos mund të përdoret për prodhimin e armëve.
Irani vlerësohet të ketë më shumë se 440 kilogramë uranium të pasuruar në nivelin 60 për qind. Për krahasim, uraniumi i pasuruar në rreth 90 për qind konsiderohet i përshtatshëm për përdorim në një armë bërthamore.
Sipas marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, JCPOA, Irani kishte pranuar ta kufizonte pasurimin në 3.67 për qind, në këmbim të lehtësimit të sanksioneve. Presidenti Trump e tërhoqi SHBA-në nga marrëveshja në vitin 2018, duke e cilësuar atë tepër të favorshme për Iranin.
Ndërkohë, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) ka shprehur shqetësim për respektimin e detyrimeve të Iranit sipas NPT-së. Irani kundërshton vlerësimet e agjencisë, duke argumentuar se kufizimet e sigurisë pas sulmeve amerikane dhe izraelite e kanë bërë të pamundur inspektimin e disa objekteve bërthamore.
Edhe çështja e uraniumit që ndodhet aktualisht në Iran ka mbetur e pazgjidhur. Presidenti Trump ka deklaruar më parë se materiali mund të shkatërrohet ose të merret me forcë, ndërsa zyrtarët iranianë kanë thënë se uraniumi i pasuruar nuk do të largohet nga vendi.
Në të njëjtën kohë, tensionet mes dy vendeve vazhdojnë edhe për Ngushticën e Hormuzit. Trump ka refuzuar një propozim iranian për rihapjen e korridorit detar, ndërsa Teherani këmbëngul se zgjidhja e konfliktit mund të arrihet vetëm përmes diplomacisë.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, tha se vendi i tij është i përgatitur edhe për rifillimin e luftës, por shtoi se ai ende po përpiqet të ndjekë rrugën diplomatike, pasi, sipas tij, “nuk duhet humbur asnjë mundësi për paqe”.
Në kuadër të marrëveshjeve të ngjashme, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një program civil bërthamor dhe kanë pranuar të mos prodhojnë uranium të pasuruar në vend apo të ripërpunojnë vetë karburantin bërthamor të përdorur. Edhe Arabia Saudite, Egjipti dhe Turqia kanë zhvilluar ose planifikuar programe bërthamore civile. /Telegrafi/
