Shakhtar Donetsk vazhdon të jetë një destinacion për talentet e reja braziliane që synojnë të ndërtojnë karrierë në Evropë, edhe pse klubi prej më shumë se një dekade është i detyruar të jetojë në ekzil për shkak të luftës në Ukrainë.
Për Shakhtarin, konflikti nuk nisi me pushtimin e plotë rus në vitin 2022. Klubi u largua nga Donetsku që në vitin 2014, ndërsa stadiumi i tij, Donbas Arena, nuk është përdorur për një ndeshje shtëpie që nga maji i atij viti. Më vonë, stadiumi dhe baza stërvitore e klubit u dëmtuan nga bombardimet. Që atëherë, Shakhtari është zhvendosur mes qyteteve ukrainase dhe ka zhvilluar ndeshje evropiane edhe jashtë vendit.
Megjithatë, një pjesë e identitetit të klubit ka mbetur e pandryshuar: lidhja me futbollin brazilian. Shakhtari është shndërruar gjatë dy dekadave të fundit në një nga klubet më të njohura për zbulimin e talenteve braziliane, zhvillimin e tyre dhe shitjen për shuma të mëdha. Willian, Fernandinho, Luiz Adriano, Taison, Elano dhe Jadson janë disa prej emrave që kanë kaluar nëpër Donetsk.
Historia nisi me Brandao në vitin 2002, por projekti mori përmasa të mëdha pas ardhjes së Mircea Lucescut si trajner në vitin 2004. Lucescu dhe presidenti Rinat Akhmetov synuan të ndërtonin një skuadër spektakolare dhe nisën të investonin te talentet e rinj nga Brazili. Elano dhe Jadson ishin ndër të parët e këtij brezi, ndërsa më pas erdhën emra që do të kishin karriera të rëndësishme në futbollin evropian.
Fernandinho u shit te Manchester City për rreth 40 milionë euro, ndërsa Willian kaloi te Anzhi Makhachkala për rreth 35 milionë euro. Luiz Adriano u bë golashënuesi më i mirë në historinë e klubit me 128 gola, ndërsa Taison mbajti rekordin për paraqitje, me 299 ndeshje. Kjo krijoi një reputacion që Shakhtari e përdor edhe sot për të bindur talentet e rinj brazilianë se Donetsku mund të jetë një trampolinë drejt elitës së futbollit evropian.
Një faktor i rëndësishëm ishte edhe krijimi i një komuniteti brazilian brenda klubit. Lojtarët e rinj nuk përballeshin vetëm me një vend të ri, klimë të ndryshme dhe një kulturë tjetër, por gjenin bashkëkombës që i ndihmonin të përshtateshin. Kjo traditë vazhdoi edhe pasi Shakhtari u largua nga Donetsku.
Lufta nuk e ndali këtë model. Përkundrazi, në verën e vitit 2026 Shakhtari arriti një moment simbolik: Ryan Roberto, talenti i Flamengos, u bë braziliani i 50-të që ka nënshkruar me klubin në histori. Transferimi i tij kushtoi rreth 9 milionë euro. Po ashtu, Shakhtari mori Bruninhon nga Athletico Paranaense pasi ai mbushi 18 vjeç, për rreth 11 milionë euro.
Aktualisht, klubi ka 14 futbollistë brazilianë në skuadër, numri më i madh në historinë e tij. Vetë Ryan Roberto ka shpjeguar se prania e kaq shumë brazilianëve ishte një nga arsyet që e bindi të zgjidhte Shakhtarin. Sipas tij, klubi tashmë di si t’i presë dhe t’i përshtatë lojtarët nga Brazili, pasi ka krijuar një eksperiencë të gjatë me ta.
Pas pushtimit rus në vitin 2022, disa futbollistë të huaj përdorën rregullin e FIFA-s për të pezulluar kontratat dhe u larguan. Shakhtari mbeti me një skuadër kryesisht ukrainase, por arriti të fitonte kampionatin dhe më pas nisi gradualisht të rindërtonte komunitetin e tij brazilian.
Pedrinho, i cili iu bashkua klubit para luftës, tregon se prania e brazilianëve e bën shumë më të lehtë përshtatjen. Sipas tij, lojtarët komunikojnë, kalojnë kohë së bashku dhe ndihmojnë njëri-tjetrin, ndërsa edhe futbollistët ukrainas dhe stafi përpiqen t’i bëjnë të ndihen sa më të integruar.
“Ne nuk shesim rehati, por të ardhmen”
CEO i Shakhtarit, Sergei Palkin, e pranon se klubi nuk mund t’u ofrojë lojtarëve kushtet që ofronte para vitit 2014. Por ai argumenton se Shakhtari sot shet diçka tjetër: mundësinë për zhvillim dhe një rrugë të shpejtë drejt ligave më të mëdha të Evropës.
“Ne nuk shesim rehati, sepse është e pamundur të kesh rehati kur ka luftë në vend. Ne shesim të ardhmen e tyre dhe zhvillimin e karrierës”, ka thënë Palkin për GOAL, duke e përshkruar klubin si një “fabrikë karriere”.
Sipas tij, talentet braziliane e njohin tashmë modelin e Shakhtarit dhe i besojnë mënyrës se si klubi punon me ta. Përveç mundësisë për të luajtur në Evropë, pagat janë një tjetër faktor që e bën transferimin tërheqës. Shakhtari e sheh veten si një urë mes futbollit brazilian dhe pesë ligave kryesore evropiane.
Por çmimi për këtë mundësi është i lartë. Pedrinho ka treguar se sfida më e madhe është ana psikologjike e jetës në një zonë lufte. Vetëm pak javë para intervistës me GOAL, ai dhe familja e tij u detyruan të strehoheshin në një garazh nëntokësor pas një alarmi ajror gjatë natës.
Për lojtarët e rinj, situata mund të jetë edhe më e vështirë. Shumë prej tyre janë larg familjeve, dëgjojnë sirenat e sulmeve ajrore dhe duhet të shkojnë në bunkerë, përpara se të zgjohen të nesërmen dhe të vazhdojnë jetën e tyre si futbollistë. Disa lojtarë jetojnë në hotel, ndërsa familjet e tyre qëndrojnë jashtë Ukrainës.
Një biznes që vazhdon të prodhojë fitime
Pavarësisht luftës, modeli ekonomik i Shakhtarit vazhdon të funksionojë. Klubi ka shtuar numrin e skautëve në Brazil dhe përdor analiza më të detajuara përpara se të investojë te lojtarët e rinj. Ideja është e njëjtë: identifiko talentin përpara të tjerëve, zhvilloje dhe më pas shite për një shumë më të madhe.
Kevin është një nga shembujt më të fundit. Shakhtari e bleu nga Palmeiras për rreth 15 milionë euro në janar 2024 dhe vetëm 19 muaj më vonë e shiti te Fulham për më shumë se dyfishin e kësaj shume. Edhe Mykhailo Mudryk u bë një tjetër transferim shumë fitimprurës, me Chelsean që pagoi rreth 89 milionë funte për ukrainasin.
Lufta ka bërë që Shakhtari të ndryshojë edhe mënyrën se si i zhvillon lojtarët. Para vitit 2014 dhe para pushtimit të plotë të vitit 2022, një talent brazilian mund të kishte dy vite për t’u përshtatur. Sot, klubi kërkon që futbollisti të jetë gati shumë më shpejt. Investimi duhet të kthehet më shpejt, ndërsa lojtari duhet të ketë mundësi të ekspozohet dhe të shitet brenda një periudhe më të shkurtër.
Tregu brazilian është bërë gjithashtu shumë më konkurrues. Klubet e Premier League dhe gjigantët e tjerë evropianë shkojnë drejtpërdrejt në Brazil dhe paguajnë dhjetëra miliona euro për futbollistë shumë të rinj. Shakhtari kishte interes për Estevao Willian, por ai përfundoi te Chelsea. Po ashtu, klubi ukrainas kaloi rreth tre muaj duke negociuar për Gabriel Mec të Gremios, por lojtari zgjodhi Porton.
Për këtë arsye, Shakhtari po përpiqet të hyjë edhe më herët në treg. Bruninho është një shembull: klubi e mori kur ishte vetëm 17 vjeç, duke synuar ta sigurojë talentin përpara se klubet më të mëdha evropiane të hyjnë në garë.
Liga e Kampionëve si vitrinë dhe burim të ardhurash
Një pjesë tjetër thelbësore e këtij modeli është Liga e Kampionëve. Shakhtari e konsideron pjesëmarrjen në kompeticionin elitar evropian si një burim të rëndësishëm të ardhurash dhe një vitrinë për lojtarët e rinj.
Talentet braziliane e dinë se nëse transferohen në Donetsk, ose më saktë në bazën e klubit në Ukrainë, mund të kenë mundësinë të luajnë menjëherë në skenën më të madhe të futbollit evropian. Kjo i ndihmon edhe Shakhtarit që më vonë t’i shesë lojtarët për shuma më të mëdha, pasi klubet blerëse mund t’i shohin ata në ndeshjet e Ligës së Kampionëve.
Këtë sezon, Shakhtari është rikthyer në fazën e ligës së Ligës së Kampionëve dhe e nisi me barazimin 1-1 ndaj PSV-së në Eindhoven. Për shkak të luftës, ndeshjet si vendas nuk mund t’i zhvillojë në Donetsk. Klubi ka arritur marrëveshje që ndeshjet e tij “shtëpiake” në Ligën e Kampionëve t’i luajë në Stamford Bridge të Londrës, duke e kthyer një situatë të jashtëzakonshme në një mundësi të re sportive dhe komerciale.
Kështu, edhe pse Shakhtari nuk mund të luajë në shtëpinë e tij dhe përballet me vështirësi që shumica e klubeve evropiane nuk i njohin, mekanizmi i tij vazhdon të jetë i njëjtë: talentet braziliane vijnë, zhvillohen, luajnë në Evropë dhe më pas shiten. Lufta e ka bërë këtë proces shumë më të vështirë, por nuk e ka zhdukur modelin që Shakhtari ndërtoi më shumë se 20 vjet më parë. /Telegrafi/
