Teksa rusët votojnë këtë fundjavë, mbani mend se Britania nuk është imune ndaj taktikave cinike dhe gërryerjes së besimit që e mbajnë atë në pushtet.
Këtë fundjavë, miliona njerëz do të marrin pjesë në zgjedhjet në Rusi dhe do të zgjidhet një Parlament i ri, por jo patjetër në atë rend. Qëllimi i këtij ushtrimi është të ruajë autoritetin e Vladimir Putinit mbi procesin politik, që do të thotë se Rusia e Bashkuar, partia e presidentit, do të mbajë kontrollin e Dumës.
Kjo është përcaktuar para se të hapen qendrat e votimit, ndonëse përmasat e fitores së qeverisë nuk do të shpallen derisa të numërohen votat. Një pjesë e ulëseve është në dispozicion të të tjerave “parti të sistemit”, të cilat funksionojnë si opozitë e licencuar nga Kremlini, duke plotësuar pretendimin e pluralizmit. Ato shërbejnë si valvula presioni për pakënaqësinë publike dhe si përfaqësues parlamentarë kur fraksionet rivale brenda elitës në pushtet duan ta shtyjnë politikën e Kremlinit në një drejtim apo në një tjetër.
Kremlini pëlqen ta minimizojë dallimin midis rezultatit zyrtar të Rusisë së Bashkuar dhe një numri që do të pasqyronte në mënyrë të besueshme qëndrimet e publikut ndaj regjimit. Nëse hendeku është tepër i madh, i arritur me mashtrim tepër të hapur, kjo përcjell pasiguri në Kremlin. Pushteti i Putinit nuk varet nga miratimi i rusëve të zakonshëm, por autoriteti i tij mbahet nga iluzioni se ai dëgjon dhe kujdeset. Zgjedhjet e vjedhura në mënyrë flagrante do të dëshmonin se ai nuk e bën këtë.
Të gjithë e dinë se rezultati është i fiksuar, por do të shkelej një kontratë shoqërore nëse trillimi do të bëhej tepër absurd.
Këtë herë, ruajtja e besueshmërisë zgjedhore është më e vështirë se zakonisht për shkak të lodhjes nga lufta. Askush nuk mund të shtiret më se “operacioni special ushtarak” në Ukrainë ka shkuar sipas planit. Supozohej të zgjaste disa javë dhe tani është në vitin e tij të pestë. Ka pasur rreth 1.5 milionë viktima ruse.
Mungesa e vullnetarëve ngjall frikën se po përgatitet një tjetër mobilizim i rezervistëve të pavullnetshëm të ushtrisë. Putini ka mohuar se kërkohet një rekrutim i tillë. Vetë fakti që ai ka nevojë të ofrojë siguri publike për këtë, është pranim se përparimi në front ka ngecur dhe se është përkeqësuar gjendja shpirtërore në vend.
Sulmet ukrainase me dronë dhe raketa e bënë luftën të dukshme dhe ekonomikisht të prekshme mijëra kilometra larg vijës së frontit. Velloja e propagandës shtetërore nuk mund të shtrihet mbi shtëllungat e tymit që ngrihen nga rafineritë e naftës dhe radhët në pompat e karburantit.
Në një shtet autoritar nuk ka sondazhe të sakta të opinionit publik. Rusët nuk janë të prirur t’ua tregojnë mendimet e veta private të panjohurve në telefon, veçanërisht kur denigrimi i forcave të armatosura është vepër penale. Një tregues më i besueshëm i rritjes së mospajtimit është shtimi i ritmit të shtypjes së tij. Muajin e kaluar, Yabloko, një parti liberale, pa peshë, u përjashtua nga zgjedhjet mbi bazën e një teknikaliteti të sajuar absurd. Kundërshtimi i vërtetë ishte slogani i fushatës së partisë – “Për paqe dhe liri”.
Yabloko më parë tolerohej si parti e vjetër dhe e parëndësishme nga epoka para Putinit – jo bash e zbutur, por jo kërcënuese; nuk ia vlente rreziku që të zmadhohej përmes martirizimit politik. Kjo qasje ndryshoi me shenjat se votuesit po zhvendoseshin drejt të vetmit flamur në dispozicion kundër luftës. Nuk ishte lëvizje e madhe, por mjaftonte për t’i bindur autoritetet se mohimi i përfaqësimit të partisë, pas votimit, mund të ishte më i rrëmujshëm sesa bllokimi paraprak.
Nëse ndalimi i opozitës e ul pjesëmarrjen në votime, aq më mirë. Kremlini duket se e ka pranuar se nuk është e mundur një shfaqje e sinqertë e entuziazmit për gjendjen ekzistuese. Një palë zgjedhje të mërzitshme, pa shumë bujë, që tregojnë një histori nënshtrimi dhe stabiliteti, janë alternativa e dytë më e mirë.
I tillë është zanati pervers i “demokracisë së menaxhuar” – mekanika e drejtimit të një autoritarizmi gangsterësh përmes një kushtetute formalisht liberale. Ai kërkon një përzierje shtrëngimi performativ, lëshime taktike dhe pëlqim të sajuar. Përfitimet ekonomike të korrupsionit duhet të shpërndahen mjaftueshëm gjerësisht për të ushqyer një elitë të nënshtruar. Duhet të ketë mjaftueshëm teatër të pjesëmarrjes publike për ta legjitimuar regjimin. Por, liria e vërtetë duhet gjithashtu të diskreditohet si rruga drejt kaosit.
Kjo ka qenë një ide e lehtë për t’ua shitur rusëve që e kujtojnë demokratizimin postsovjetik si një kohë gangsterizmi të shfrenuar, si humbje të statusit të superfuqisë dhe të varfërimit kombëtar. Putini është produkt i asaj epoke dhe masa e mishëruar kundër saj. Ai i transferoi motorët e pasurimit vetjak kapitalist oligarkik në shasinë e rindërtuar të një shteti të stilit sovjetik. Ai e bëri veten avatar të nostalgjisë perandorake dhe të etjes së një popullsie të rraskapitur për rend. Premtoi ta shprehte interesin kombëtar në mënyrë më efikase, si mishërimi i tij i vetëm, më shumë seç do të mund ta bënte ndonjëherë çfarëdo parlamenti i zhurmshëm dhe i përçarë.
Kjo ofertë ka më pak tërheqje në demokracitë e konsoliduara, ku pluralizmi politik dhe sundimi i ligjit kanë rrënjë më të thella, por ajo ka një audiencë. Propozimi thelbësor – një udhëheqës i fortë për t’u hakmarrë për poshtërimin nga të huajt të një vendi dikur të madh – e ka çuar Donald Trumpin dy herë në Shtëpinë e Bardhë. Vlerësimet e tij kanë rënë ndjeshëm, por ai ende mund të mbështetet në adhurimin naiv të deri një në tre amerikanëve.
Cili është numri përkatës në Britani? Produkti kryesor në këtë treg është Reform UK, e cila tani merr rreth 23 përqind në sondazhe, në të njëjtin nivel me laburistët. Pozita e Nigel Farageit ka rrëshqitur këtë vit, ndërsa financat e tij personale dhe ato të partisë janë vënë nën shqyrtim, por mbështetësit e tij kryesorë nuk shqetësohen nga era e parave të pista. Për disa, të bindur se i gjithë sistemi është mashtrim i kalbur, skandali rreth marrjes nga Reform UK të miliona paundë donacioneve vetëm sa ia lustron brendin. Kjo dëshmon se Farage është lojtar i madh, i aftë t’i mundë partitë e “establishmentit” në lojën e tyre – një bast që po e mbështet turma e shkathtë e kriptove dhe me plot para.
Cinizmi i thellë që ushqen atë gjykim është element jetik në përbërjen kimike që gërryen demokracinë. E kujtoj si tiparin më të mprehtë të politikës ruse kur jetoja në Moskë, duke parë dështimin e eksperimentit me demokracinë në vitet ’90 të shekullit XX.
Është bindja demoralizuese se asnjë politikan nuk do të motivohej ndonjëherë nga fryma e shërbimit publik. Kategoritë e vetme janë të dobëtit dhe të fortët; naivët dhe lojtarët. Për të pasur sukses, një komb duhet të udhëhiqet nga një lojtar i fortë. Kushtetutat dhe ligjet janë thjesht pjesë të mjeteve për ushtrimin e pushtetit. Pikëpamja liberale, që i konsideron ato të shenjta si një sistem për t’i kërkuar llogari qeverive, është shenja e një naivi.
Farage nuk e thotë tamam kështu. Javën e kaluar i tha konferencës së partisë së tij se një qeveri e ardhshme e Reform-ës do të shpallte “emergjencën kombëtare” për të zbatuar një agjendë radikale brenda 100 ditëve të para dhe se nuk do të toleronte asnjë kundërshtim nga Parlamenti, gjykatat apo Kryeministria. Askush nuk mund të thotë se nuk ishte paralajmëruar.
Nuk është agjendë shprehimisht antidemokratike, por me populistët në opozitë nuk është kurrë e tillë. Askush nuk i fiton zgjedhjet duke premtuar anulimin e votimeve të ardhshme dhe, siç tregon përvoja ruse, pasi të jetë siguruar pushteti, votimi i menaxhuar mirë është një mekanizëm i vlefshëm për konsolidimin e kontrollit.
Së pari vjen procesi i zbrazjes nga brenda. Është gërryerje e pandërprerë e besimit në institucione të pavarura dhe vërshimi i debatit publik me helm cinizmi. Është përzierja e zhgënjimit dhe frustrimit në një furi nihiliste kundër sistemit; mbjellja e ndasive dhe përforcimi i dëshpërimit për ta bërë sundimin autoritar të tingëllojë si çlirim nga paraliza politike.
Rusia humbi në atë rrugë shumë kohë më parë. Demokracia britanike, fatmirësisht, është më e fortë, më e rrënjosur në kulturë. Ose kështu shpresojmë. Qëndrueshmëria nuk është imunitet. Modeli i Putinit i cinizmit të korruptuar, që e vesh kleptokracinë autoritare me një thirrje për shpëtim kombëtar, nuk do t’i shpallë motivet e veta në një fushatë zgjedhore. Kundërpërgjigjja demokratike nuk mund të presë deri në ato zgjedhje për të parë se sa larg është përhapur helmi. /Telegrafi/
