Ndonjëherë na mbron nga rreziku, por në raste të tjera na largon nga mundësitë, marrëdhëniet dhe vendimet që mund të na ndryshojnë jetën. Si ta dalloni kufirin?
Frika është një nga emocionet më të vjetra dhe më të rëndësishme njerëzore. Roli i saj kryesor nuk është të na pengojë, por të na mbrojë nga rreziku. Kur trupi e percepton një kërcënim, ai aktivizon reagime që na përgatisin për mbrojtje, ikje ose përballje.
Në ato momente, zemra rreh më shpejt, muskujt tendosen dhe organizmi e drejton energjinë drejt mbijetesës. Falë këtij mekanizmi, njerëzit kanë arritur ndër shekuj të dallojnë dhe shmangin situata që mund t’u rrezikonin jetën.
Megjithatë, edhe pse frika është natyrale dhe shpesh e dobishme, ajo mund të kthehet në problem kur fillon të ndikojë në jetën e përditshme.
Ka dallim të madh mes frikës normale dhe fobisë. Frika e zakonshme na paralajmëron për një rrezik real, ndërsa fobitë janë reagime të forta dhe të zgjatura ndaj situatave, objekteve ose rrethanave që zakonisht nuk paraqesin kërcënim serioz.
Në zhvillimin e tyre mund të ndikojnë përvoja të mëparshme, mënyra si kemi mësuar të reagojmë, por edhe prirjet individuale. Ndonjëherë mjafton një ngjarje e pakëndshme që të lërë gjurmë të gjatë dhe të krijojë reagim të fuqishëm emocional.
Por jo çdo frikë duhet “shëruar”. Frika nga rreziku real ka funksion mbrojtës dhe është pjesë e rëndësishme e mbijetesës, transmeton Telegrafi.
Problemi fillon kur frika nis të përcaktojë vendimet tona, të kufizojë lëvizjen, marrëdhëniet ose zhvillimin profesional. Sa më shumë i shmangim situatat që na frikësojnë, aq më të mëdha dhe më kërcënuese mund të duken ato në mendjen tonë.
Për shembull, dikush që ka frikë nga ashensori mund të fillojë të shmangë ndërtesa, punë ose udhëtime të caktuara. Po ashtu, frika nga procedurat mjekësore mund të çojë në shtyrjen e kontrolleve të rëndësishme dhe të rrezikojë shëndetin.
Megjithatë, ka edhe raste kur përballja me burimin e frikës nuk është e këshillueshme, sidomos nëse mund të shkaktojë dëm fizik ose emocional. Në këto situata, siguria duhet të jetë gjithmonë përparësi.
Shumë njerëz i përkeqësojnë frikërat e tyre duke ndier turp ose faj. Por kritika ndaj vetes rrallë ndihmon.
Në vend që frikën ta shohim si dobësi personale, është më e dobishme ta kuptojmë si sinjal që trupi po na dërgon. Kur ndryshojmë mënyrën si i interpretojmë emocionet tona, krijojmë hapësirë për t’u përballur me to më qartë dhe më qetë.
Frymëmarrja mund ta ulë intensitetin e frikës
Një nga teknikat më të thjeshta për uljen e frikës është frymëmarrja e ngadalshme dhe e thellë nga diafragma. Ky lloj frymëmarrjeje ndihmon në qetësimin e organizmit dhe rikthimin e ndjenjës së kontrollit.
Mjafton që për disa minuta ta përqendroni vëmendjen te frymëmarrja, duke e ndier barkun si ngrihet dhe ulet. Kjo mund ta qetësojë trupin dhe të ndihmojë mendimin më të qartë në situata stresuese.
Në vend të ikjes, provoni ta kuptoni frikën
Në vend që ta shtypni ose ta injoroni frikën, përpiquni të kuptoni nga vjen. Pyetje si “Çfarë më frikëson saktësisht?” ose “Kur është shfaqur për herë të parë kjo frikë?” mund t’ju ndihmojnë të kuptoni më mirë reagimet tuaja.
Shpesh, ky proces tregon se frika nuk është aq e fuqishme sa dukej, ose se mund t’i afroheni asaj gradualisht, pa presion të panevojshëm.
Mënyra si flasim me veten ndikon shumë në gjendjen emocionale. Mendimet si “nuk mundem”, “nuk jam mjaft i fortë” ose “do të dështoj patjetër” mund ta rrisin ankthin.
Në të kundërt, fjali si “kam kaluar edhe më parë situata të vështira” ose “mund ta bëj vetëm një hap të vogël” mund të rrisin ndjenjën e sigurisë dhe vetëbesimit.
Nëse frika bëhet shumë e fortë, përsëritet shpesh ose ju pengon në jetën e përditshme, është mirë të kërkoni ndihmë profesionale. Terapia njohëse-sjellore dhe përballja graduale me burimin e frikës, nën mbikëqyrje profesionale, mund të japin rezultate të mira.
Në disa raste, kur ankthi është i shprehur, mjeku mund të rekomandojë edhe terapi medikamentoze. Çdo trajtim duhet të bëhet vetëm pas vlerësimit profesional dhe me mbikëqyrje të mjekut.
Përballja me frikën mund të jetë e vështirë, por shpesh sjell ndjenjën më të rëndësishme: rikthimin e kontrollit mbi jetën. Kur frika nuk vendos më në vendin tonë, hapet më shumë hapësirë për liri, siguri dhe një jetë më cilësore.
Sepse guximi nuk do të thotë mungesë frike, por gatishmëri për të bërë hapin e parë, edhe kur frika është ende aty. /Telegrafi/
