Studiues nga Universiteti Aalto në Finlandë, Universiteti i Shkencës dhe Teknologjisë i Hong Kongut, Universiteti i Qytetit të Hong Kongut dhe Universiteti Kombëtar i Singaporit kanë përdorur inteligjencën artificiale për të kuptuar më mirë se si njerëzit lexojnë.
Për herë të parë, studiuesit përdorën AI jo vetëm për të imituar mënyrën e leximit të njerëzve, por për të analizuar arsyet pas kësaj sjelljeje.
Modeli u ndërtua duke marrë parasysh faktin se njerëzit kanë kohë, kujtesë dhe vëmendje të kufizuar gjatë përpunimit të informacionit.
AI u trajnua me miliona tekste, me synimin për të maksimizuar kuptimin e tyre brenda këtyre kufizimeve.
Edhe pse modeli nuk u trajnua me të dhëna të drejtpërdrejta nga lëvizjet e syve apo sjellja e lexuesve, rezultatet treguan modele të ngjashme me ato të njerëzve.
Për shembull, modeli i kushtonte më pak vëmendje fjalëve të zakonshme dhe të parashikueshme, madje shpesh i anashkalonte.
Në të kundërt, kur përballej me fjalë, fjali apo pasazhe të vështira dhe të paqarta, kishte më shumë gjasa të ndalonte, t’i kushtonte më shumë vëmendje dhe të kthehej pas për t’i rilexuar.
Studiuesit e përshkruajnë këtë si “racionalitet burimesh” – një mënyrë përmes së cilës koha dhe vëmendja e kufizuar shpenzohen aty ku janë më të nevojshme për të kuptuar tekstin.
Modeli i AI u soll në mënyrë të ngjashme edhe me 39 të rritur që morën pjesë në një eksperiment.
Kur koha ishte e kufizuar, si modeli ashtu edhe njerëzit prireshin të përparonin më shpejt për të mbuluar një pjesë më të madhe të tekstit. Kur kishin më shumë kohë, përqendroheshin më tepër te pjesët e vështira dhe rilexonin më shpesh.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se rezultatet nuk dëshmojnë se truri i njeriut kryen saktësisht të njëjtat llogaritje si AI.
Modeli ofron më tepër një shpjegim të mundshëm se si strategjitë e ndryshme të leximit mund të shfaqen kur synimi është të kuptohet sa më shumë informacion me burime të kufizuara njohëse.
Mund të sjellë një mënyrë më të personalizuar të leximit
Studiuesit besojnë se një kuptim më i mirë i mënyrës se si funksionon leximi mund të ndihmojë në krijimin e teknologjive që përshtatin tekstin sipas nevojave të secilit lexues.
Një përdorim i mundshëm është në syzet inteligjente dhe realitetin e shtuar, ku teksti mund të ndryshohet në kohë reale, për shembull duke përshtatur ritmin, paraqitjen ose sasinë e informacionit në varësi të situatës.
Teknologjia mund të përdoret gjithashtu për ta bërë tekstin më të kuptueshëm për persona të ndryshëm, përfshirë ata me vështirësi në lexim ose disleksi.
Studiuesit po shqyrtojnë edhe përdorime praktike në situata ku vëmendja është kritike, si gjatë drejtimit të automjetit, ku informacioni mund të paraqitet në një mënyrë që ndihmon shoferin pa e shpërqendruar.
