Ishulli Perim, Jemen, në ngushticën Bab al-Mandab, po shndërrohet në një prej pikave më strategjike të konfliktit që po përfshin gjithnjë e më shumë Iranin dhe aleatët e tij rajonalë.
Kontrolli i këtij ishulli të vogël mund t’u japë rebelëve Houthi ndikim të drejtpërdrejtë mbi një prej rrugëve më të rëndësishme detare për tregtinë dhe energjinë botërore.
Të mbërrish në ishullin Perim, i njohur edhe si Mayyun, është si të udhëtosh pas në kohë. Terreni i tij i zhveshur, i mbuluar me rërë dhe shkëmbinj, krijon pamjen e një vendi të harruar nga koha.
Por pozicioni gjeografik i ishullit e ka vendosur atë në qendër të një konflikti krejtësisht modern, transmeton Telegrafi.
Perim ndodhet në ngushticën Bab al-Mandab, një pikë kyçe gjeopolitike që ka marrë rëndësi edhe më të madhe pasi lufta e SHBA-së me Iranin ka mbyllur praktikisht Ngushticën e Hormuzit.
Për të mbajtur të papenguar furnizimet globale me energji dhe për të kufizuar rritjen e çmimeve, Arabia Saudite ka devijuar eksportet e saj të naftës nga Hormuzi drejt Detit të Kuq.
Por tani rebelët Houthi të Jemenit, aleati më i fuqishëm rajonal i Iranit, kanë nisur një ofensivë që mund t’i vendosë ata në kontroll të Perimit. Një zhvillim i tillë do t’u jepte mundësinë për të kërcënuar anijet që kalojnë përmes kësaj porte të ngushtë drejt Detit të Kuq.
Të enjten, Houthit morën kontrollin e qytetit Mocha, një pikë e rëndësishme bregdetare rreth 80 kilometra në veri të Perimit.
Bab al-Mandab, pika tjetër e presionit ndaj tregjeve
Rëndësia e Perimit lidhet me pozicionin e tij në pikën më të ngushtë të Bab al-Mandabit, ku Briri i Afrikës ndodhet vetëm rreth 19 kilometra nga Gadishulli Arabik.
Për shekuj me radhë, kjo pozitë e ka bërë ishullin të çmuar për perandoritë dhe fuqitë rajonale. Në të kaluarën, Perim shërbeu edhe si stacion furnizimi me qymyr për anijet e Perandorisë Britanike që udhëtonin drejt Indisë. Gjurmët e asaj periudhe janë ende të dukshme në rrënojat e ishullit.
Sot, ushtarët jemenas të vendosur aty kanë një mision shumë më të rëndësishëm: mbrojtjen e kësaj pike strategjike nga Houthit.
Një oficer veteran i një brigade besnike ndaj qeverisë së Jemenit, të njohur ndërkombëtarisht, tregoi nga ishulli drejt Eritresë dhe Xhibutit, në anën afrikane të ngushticës.
Për më shumë se një dekadë, lufta civile në Jemen u konsiderua kryesisht një konflikt rajonal. Por ndërsa luftimet po intensifikohen dhe Houthit e mbështetur nga Irani po shtojnë sulmet drejt bregdetit të Detit të Kuq, kjo situatë po ndryshon.
Jemeni, me Perimin në qendër të zhvillimeve, po shndërrohet në një tjetër front të mundshëm të përplasjes mes Washingtonit dhe Teheranit.
Houthit tashmë kontrollojnë kryeqytetin Sanaa, pjesë të mëdha të veriperëndimit të vendit dhe pjesën më të madhe të bregdetit të Detit të Kuq në veri të ishullit.
Nëse historia përsëritet, Bab al-Mandab – “binjaku” më i vogël i Ngushticës së Hormuzit dhe tashmë një alternativë jetike ndaj saj – mund të shndërrohet në instrumentin e radhës përmes të cilit Irani, nëpërmjet aleatëve Houthi, mund të ushtrojë presion ekonomik dhe politik mbi presidentin amerikan Donald Trump.
Një bllokim ose destabilizim i mëtejshëm i kësaj rruge do të mund të rriste çmimet e naftës dhe të ndikonte edhe në klimën politike në SHBA përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit.
“Ne i thamë botës se ky ishte një projekt iranian, por askush nuk i dëgjoi jemenasit atëherë. Tani është gjeopolitike”, deklaroi për CNN Tarik Saleh, një prej drejtuesve të qeverisë së Jemenit të njohur ndërkombëtarisht.
Paralajmërimi: Kontrolli i ishullit do të kërkonte ndërhyrje ndërkombëtare
Saleh, nip i ish-presidentit Ali Abdullah Saleh dhe ish-aleat i Houthive, është një prej figurave të rralla politike dhe ushtarake që vazhdon të qëndrojë brenda Jemenit, ndërsa shumë zyrtarë të tjerë janë larguar nga vendi.
Ai thotë se ka mbijetuar disa tentativa për atentat dhe pretendon se Irani dëshiron eliminimin e tij.
Në një intervistë për CNN, të zhvilluar në fund të gushtit në një tendë në një plazh të largët të Jemenit, Saleh tha se nuk po merrte ndihmë nga Shtetet e Bashkuara, por vetëm “fjalë”.
Ai paralajmëroi se nëse Houthit marrin Perimin dhe fitojnë kontrollin e Bab al-Mandabit, atëherë do të nevojitej “një forcë masive ndërkombëtare dhe flotat ushtarake” për t’i larguar prej aty.
Vetë udhëtimi drejt ishullit tregoi rreziqet e konfliktit.
Teksa ekipi i CNN po përgatitej të kalonte rreth 3.2 kilometra nga kontinenti drejt Perimit, një paralajmërim për një sulm të afërt me dron nga Houthit detyroi skafin ushtarak të kthehej prapa.
Artileri i anijes hapi zjarr me një predhë të kalibrit të rëndë, ndërsa ekuipazhi përgatitej për një sulm të mundshëm.
Lufta civile në Jemen nisi në vitin 2014, kur rebelët Houthi morën kontrollin e kryeqytetit Sanaa dhe e detyruan qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të largohej në ekzil.
Një vit më vonë, Arabia Saudite udhëhoqi një fushatë ushtarake për t’i zmbrapsur rebelët.
Irani u ka siguruar Houthive armë dhe trajnim, ndërsa ushtron ndikim mbi vendimmarrjen e grupit.
Rezultati është një vend i copëzuar, ku Houthit kontrollojnë kryeqytetin dhe veriperëndimin, ndërsa qeveria dhe grupet aleate të saj mbajnë pjesën më të madhe të jugut dhe lindjes.
Sipas raportimit, rreth 22 milionë jemenas, afërsisht gjysma e popullsisë së vendit, kanë ende nevojë për ndihmë humanitare.
Pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor dhe luftës që pasoi në Gaza, Houthit iu bashkuan konfliktit. Ata nisën sulme ndaj Izraelit në shenjë solidariteti me palestinezët në Gaza dhe goditën anijet tregtare në Detin e Kuq.
SHBA-ja dhe Izraeli iu përgjigjën me sulme ajrore kundër grupit, duke shkatërruar disa prej kapaciteteve të tij kryesore. Administrata Trump i shpalli Houthit grup terrorist në vitin 2025.
Përplasja me Arabinë Saudite rihapi frontin
Ofensiva e fundit e Houthive kundër qeverisë së Jemenit nisi në korrik dhe prishi një armëpushim joformal katërvjeçar mes rebelëve dhe Arabisë Saudite.
Një zhvillim i pazakontë ndodhi kur Arabia Saudite lejoi një avion pasagjerësh iranian të ulej në Sanaa, pavarësisht kufizimeve të vendosura ndaj hapësirës ajrore të Jemenit që prej ndërhyrjes ushtarake të vitit 2015.
Avioni, i pari që vendosi lidhje të drejtpërdrejtë ajrore mes Teheranit dhe Sanasë pas rreth një dekade, transportoi një delegacion Houthi për në funeralin e Ali Khameneit, ish-udhëheqësit suprem të Iranit, i cili, sipas tekstit, u vra së bashku me disa anëtarë të familjes në sulmet e para amerikano-izraelite të 28 shkurtit.
Por dhjetë ditë më vonë, Arabia Saudite refuzoi t’i jepte avionit leje për t’u ulur në Sanaa, për shkak të shqetësimeve se ai mund të transportonte pjesëtarë të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit dhe pajisje ushtarake.
Avionët sauditë goditën pistën e aeroportit, duke e detyruar avionin të devijonte drejt qytetit port Hodeidah, nën kontrollin e Houthive.
Ky incident u kthye në pikë kthese, duke prishur diplomacinë që kishte ndihmuar në ruajtjen e armëpushimit joformal dhe kishte ndalur sulmet e Houthive ndaj territorit saudit.
Në sfondin e përkeqësimit të armëpushimit SHBA-Iran, Houthit u kundërpërgjigjën duke shpallur një bllokadë detare ndaj Arabisë Saudite dhe duke kërcënuar anijet që transportonin eksportet saudite përmes Bab al-Mandabit.
Ata nisën gjithashtu sulme me raketa dhe dronë ndaj infrastrukturës së naftës, aeroporteve dhe objekteve të tjera civile në Arabinë Saudite.
Houthit: Nuk jemi thjesht instrument i Iranit
Megjithëse ofensiva e re mund t’i shërbejë Iranit duke rritur presionin mbi Trumpin, ekspertët paralajmërojnë se veprimet e Houthive nuk duhet të shihen vetëm si zbatim i agjendës së Teheranit.
Analisti jemenas i rrezikut Mohammed Al-Basha e përshkroi marrëdhënien mes Iranit dhe Houthive si një lidhje ku “nuk ka nënshtrim, por ata janë bashkë”.
Farea Al-Muslimi, studiues në institutin Chatham House, tha se Houthit kishin nevojë për një luftë për të larguar vëmendjen nga problemet e brendshme dhe për t’i treguar Arabisë Saudite se janë në gjendje ta detyrojnë Riadin të negociojë sërish me ta.
Sipas tij, fakti që kjo mund të ndihmojë një aleat të vjetër si Irani është një përfitim shtesë për Houthit.
Sulmet e tyre ndaj Izraelit, dobësimi i Hezbollahut në Liban dhe rënia e regjimit të Bashar al-Assadit në Siri kanë rritur gjithashtu peshën e Houthive brenda të ashtuquajturit “bosht i rezistencës” të mbështetur nga Irani.
Rrjedha e naftës përmes Bab al-Mandabit tashmë ka rënë ndjeshëm.
Rreth tre vjet më parë, afërsisht 10 për qind e tregtisë botërore të naftës përmes detit kalonte nëpër këtë ngushticë. Të dhënat e Kpler tregojnë se ky volum është përgjysmuar që atëherë.
Një fushatë e zgjatur e Houthive mund ta ngushtojë edhe më tej këtë arterie të rëndësishme tregtare, me pasoja të drejtpërdrejta për transportin global dhe tregjet e energjisë.
Por lufta nuk po godet vetëm tregtinë ndërkombëtare.
Peshkatarët jemenas janë bërë gjithashtu viktima të sulmeve me dronë. Sipas zyrtarëve të qeverisë së Jemenit, dhjetëra peshkatarë u evakuuan nga një ishull në veri të Perimit pas një sulmi me dron që vrau dhe plagosi disa persona.
Pranë një tregu të improvizuar në bregdet, peshkatarët i thanë CNN se lufta po shkatërron biznesin e tyre.
“Në ditët normale do të kishte shumë anije atje”, tha një tregtar, duke shtuar se “për shkak të sulmeve të Houthive, tani nuk ka anije”.
Pak kilometra më tej, në qytetin port të Mochës, pasojat e konfliktit janë edhe më të dukshme.
Porti, një prej qyteteve më të rëndësishme nën kontrollin e qeverisë në bregdetin e Detit të Kuq, është goditur rëndë.
Sipas drejtorit të portit, Abdel Malek Al-Sharaabi, disa javë më parë më shumë se 25 raketa Houthi goditën zonën e gjerë portuale ndërsa anijet tregtare po shkarkonin mallra.
Në ujë ndodhen anije gjysmë të fundosura, ndërsa ndërtesat prej betoni janë dëmtuar rëndë. Në tokë shihen mbetje të djegura motorësh dhe pjesë të automjeteve.
Al-Sharaabi tha se atë ditë u vranë 16 persona dhe u plagosën 22 të tjerë, ndërsa gjashtë anije tregtare u fundosën dhe rreth 14 mijë motoçikleta u shkatërruan.
Sipas tij, objektivi i Houthive është dëmtimi i ekonomisë.
“Porti kishte një rol të madh në zhvillim dhe tregti. Ky sulm synon dëmtimin e këtij zhvillimi dhe ndalimin e shërbimeve”, tha ai.
Armë iraniane dhe kërcënimi ndaj anijeve
Gjatë vitit të fundit, Houthit kanë kryer vazhdimisht sulme ndaj objektivave deri në Izrael, më shumë se 1,600 kilometra larg Jemenit.
Ata pretendojnë se posedojnë raketa hipersonike, ndërsa arsenali i tyre përfshin raketa kundër anijeve me rreze të gjatë veprimi, të afta të fluturojnë pranë sipërfaqes së detit për t’iu shmangur radarëve.
Grupi posedon gjithashtu raketa tokë-ajër që mund të rrëzojnë dronë amerikanë në lartësi të mëdha dhe të kërcënojnë avionët me ekuipazh.
Në frontet e luftës civile, përplasjet mes forcave qeveritare dhe Houthive po intensifikohen. Ushtria qeveritare po përdor gjithnjë e më shumë dronë FPV për të goditur bunkerët e fshehur të rebelëve.
Por zyrtarët jemenas thonë se Irani po përpiqet vazhdimisht t’i mbajë Houthit një hap përpara.
Në një depo të ruajtur në një lokacion sekret, CNN pa një ngarkesë armësh që autoritetet jemane pretendojnë se është prodhuar në Iran dhe ishte kapur para se kontrabandistët ta dorëzonin te Houthit.
Sipas Abdel Nasser El Mamlouh, drejtues i medias ushtarake të Saleh, ngarkesa përfshinte raketa rreth 5.5 metra të gjata, sisteme të avancuara radarësh me rreze të gjatë, motorë dronësh dhe pajisje optike.
Madje, sipas tij, plumbat ishin fshehur brenda një baterie kamioni dhe pajisjet ishin maskuar si mallra komerciale për t’iu shmangur zbulimit.
Megjithatë, ai pranoi se kjo ishte vetëm një pjesë e vogël e asaj që besohet se ka hyrë në Jemen.
Sipas tij, kontrabandistët kishin pranuar se para kësaj ngarkese kishin futur në vend edhe 11 dërgesa të tjera të ngjashme, me një peshë totale prej rreth 750 tonësh.
Nëse Houthit marrin kontrollin e Perimit dhe sigurojnë një bazë në Bab al-Mandab, paralajmërojnë zyrtarët, ata nuk do të kishin më nevojë për armë me rreze të gjatë për të kërcënuar transportin detar.
“Do ta minonin ngushticën, ashtu siç bëri Irani në Hormuz”, tha El Mamlouh.
Në bregdetin e Detit të Kuq që kontrollohet nga qeveria e Jemenit, tashmë ka pak dyshime se lufta civile është shndërruar në pjesë të një përplasjeje shumë më të madhe.
“Ne po e luftojmë këtë luftë në emër të botës arabe dhe komunitetit ndërkombëtar”, tha Mamlouh.
Para se të largohej me nxitim nga tenda e tij në plazh, Saleh u pyet se çfarë do të ndodhte nëse mbështetja amerikane nuk do të vinte kurrë.
“Ne do të paguajmë një çmim më të lartë në të ardhmen” për t’i larguar Houthit, u përgjigj ai.
Sipas tij, këtë çmim do ta paguajnë gjithashtu ushtria amerikane, komuniteti ndërkombëtar dhe tregtia globale. /Telegrafi/
