Grupi rebel Houthi i Jemenit, i lidhur me Iranin, thuhet se po i afrohet kontrollit të vijës bregdetare përgjatë ngushticës Bab el Mandeb, gjë që mund të mbyt një treg global të energjisë, i cili është tashmë shumë i kufizuar nga mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nga Irani.
Kjo mbyllje ka bërë që Deti i Kuq të bëhet një alternativë kritike për naftën e Gjirit dhe produkte të tjera.
Një përçarje serioze do të thoshte që të dy rrugët kryesore të eksportit të naftës në Lindjen e Mesme do të mbylleshin njëkohësisht.
Houthit janë një lëvizje politike dhe fetare që sundon pjesën më të madhe të Jemenit veriperëndimor.
Grupi u shfaq në Jemenin e veriut në vitet 1990 si një lëvizje ringjallëse për sektin Zaydi të Islamit Shiit, i cili dikur kishte sunduar Jemenin.
Ai luftoi një seri luftrash guerile kundër ushtrisë kombëtare të Jemenit dhe konsolidoi kontrollin mbi Jemenin verior kur qeveria e mëparshme u rrëzua gjatë Pranverës Arabe.
Pse po luftojnë kundër Arabisë Saudite?
Jemeni ka qenë në një gjendje lufte civile me ndërprerje që nga viti 2015, pas pushtimit të kryeqytetit, Sanaa, nga rebelët Huthi.
Arabia Saudite kërkoi të frenonte ndikimin iranian dhe kaosin përgjatë kufijve të saj.
Pas vitesh luftimesh, OKB-ja ndërmjetësoi një armëpushim në vitin 2022, i cili tani pothuajse është prishur me luftën e Iranit.
Irani mbështet Houthit si pjesë të “Boshtit të Rezistencës” rajonale, i cili përfshin Hezbollahun e Libanit dhe milicitë irakiane.
Houthit hynë në konflikt kur Arabia Saudite sulmoi aeroportin e Sanaas të kontrolluar nga Huthët, duke pretenduar se donte të parandalonte uljen e një avioni iranian.
Grupi tha se do t’i përgjigjej “bllokadës me një bllokadë” të anijeve saudite dhe porteve të Detit të Kuq.
Arabia Saudite mbështetej gjithnjë e më shumë në Detin e Kuq dhe në kanalin e Ngushticës Bab el Mandeb për eksportet e naftës, që kur Irani bllokoi rrugën përmes Ngushticës së Hormuzit.
Që atëherë, Houthit kanë kërkuar kontrollin e vijës bregdetare përreth ngushticës dhe kanë synuar qytete në Arabinë Saudite, me sulme që plagosën 73 persona atje këtë javë.
Luftimet e rindezura që atëherë kanë qenë në favor të të gjitha palëve.
Irani dëshiron përshkallëzimin e situatës në Jemen për të “ushtruar më shumë presion mbi administratën Trump”, tha për New York Times Baraa Shiban, një studiuese në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara.
Houthit kërkojnë lëshime politike, siç është heqja e kufizimeve për aeroplanët dhe anijet që hyjnë në territorin e saj, ndërsa qeveria jemenase dëshiron të rimarrë tokën me mbështetjen saudite.
Si mund të ndikojë kjo në ekonominë ndërkombëtare?
Ngushtica Bab el Mandeb lidh Detin e Kuq dhe Kanalin e Suezit me Detin Arabik dhe Oqeanin Indian.
Është një nga rrugët më të rëndësishme në botë për naftën bruto nga Gjiri që shkon drejt Mesdheut.
Nëse transporti detar përmes ngushticës ndërpritet, kjo mund të përkeqësojë situatën tashmë të tensionuar ekonomike të shkaktuar nga bllokada e Ngushticës së Hormuzit.
Ky mund të jetë momenti kur lufta në Jemen do të ketë një ndikim të vërtetë global, sipas korrespondentit të Lindjes së Mesme, Adam Parsons.
