Shkencëtarët zbuluan ndryshime të hershme pas aktivizimit të sistemit imunitar të nënës, por gjetjet kërkojnë interpretim shumë të kujdesshëm
Placenta përmendet më së shpeshti kur flitet për mënyrën se si fetusi furnizohet me oksigjen dhe lëndë ushqyese. Megjithatë, ajo ka edhe një rol tjetër të rëndësishëm: merr pjesë në marrëdhënien komplekse ndërmjet sistemit imunitar të nënës dhe fetusit.
Një studim i ri, i botuar në revistën Science Advances, tregon se kjo marrëdhënie, të paktën te minjtë, mund të çrregullohet shumë shpejt pas një aktivizimi të fuqishëm të sistemit imunitar të nënës. Gjetjet kanë tërhequr vëmendjen e studiuesve të autizmit, por kërkojnë interpretim të kujdesshëm.
Çfarë bënë në të vërtetë studiuesit?
Shkencëtarët u dhanë minjve shtatzënë një substancë që nxit një përgjigje mbrojtëse të ngjashme me atë që organizmi zhvillon ndaj një virusi. Kafshët nuk ishin të infektuara me virus. Më pas u analizuan embrionet, placentat dhe lëngu amniotik.
Kur sistemi imunitar u aktivizua në një fazë të caktuar të shtatzënisë te minjtë, ndryshimet u vunë re brenda vetëm 24 orësh.
Rreth 30 për qind e embrioneve të ekspozuara kishin çrregullime të dukshme të zhvillimit, përfshirë peshë më të ulët trupore dhe ndryshime në zhvillimin e disa pjesëve të trupit. Embrionet e tjera në atë moment zhvilloheshin pa ndryshime të tilla të dukshme.
Në këtë eksperiment, ndryshimet u regjistruan te një pjesë e embrioneve meshkuj, por jo te femrat. Shifra prej 30 për qind i referohet vetëm embrioneve të përfshira në këtë eksperiment dhe nuk përfaqëson rrezikun për shtatzëninë te njerëzit.
Është gjithashtu e rëndësishme që kjo gjetje të mos interpretohet si “autizëm i zbuluar te embrioni”. Studiuesit matën ndryshime të hershme trupore dhe biologjike në një model te minjtë që përdoret për studimin e çrregullimeve neurozhvillimore. Nga këto të dhëna nuk mund të përcaktohet nëse këto kafshë më vonë do të shfaqnin sjellje të ngjashme me tiparet e spektrit të autizmit, transmeton Telegrafi.
Pse placenta tërhoqi vëmendjen e studiuesve?
Në placentat e embrioneve meshkuj tek të cilët u vunë re ndryshime, studiuesit gjetën shenja inflamacioni dhe dëmtimi në zonën ku takohen indet e nënës dhe të fetusit.
Në veçanti u dalluan qelizat e placentës të quajtura spongiotrofoblaste. Në to ishin shtuar proceset që lidhen me inflamacionin, ndërsa ishin dobësuar procese të rëndësishme për ndërtimin e indeve dhe prodhimin e disa hormoneve.
Në të njëjtën kohë, në lëngun amniotik u regjistruan ndryshime në praninë e qelizave imunitare dhe të molekulave inflamatore. Njëra prej këtyre molekulave, interleukina 6, rezultoi veçanërisht e rëndësishme në eksperiment: kur studiuesit bllokuan veprimin e saj, ndryshimet në zhvillim u zbutën.
Kjo dëshmon rolin e kësaj molekule në këtë model konkret te minjtë dhe nuk është rekomandim që interleukina 6 të bllokohet gjatë shtatzënisë te njerëzit.
Pse në këtë eksperiment u prekën vetëm disa prej embrioneve meshkuj, shkencëtarët ende nuk e dinë. Hipoteza se placentat e embrioneve meshkuj dhe femra mund të reagojnë ndryshe ndaj inflamacionit duhet të shqyrtohet më tej.
Çfarë na tregon kjo për autizmin te njerëzit?
Autizmi është një gjendje neurozhvillimore me origjinë komplekse. Në zhvillimin e tij marrin pjesë shumë faktorë gjenetikë dhe faktorë të tjerë; nuk ekziston një shkak i vetëm që mund t’i shpjegojë të gjitha rastet.
Ky studim ofron një të dhënë të mundshme biologjike se si inflamacioni gjatë shtatzënisë, në rrethana të caktuara, mund të ndikojë në zhvillim. Ai nuk dëshmon se një infeksion te gruaja shtatzënë shkakton autizëm dhe as se autizmi mund të parashikohet duke ekzaminuar placentën.
Po ashtu, faza e shtatzënisë te minjtë e përdorur në eksperiment nuk mund të përkthehet drejtpërdrejt në një “javë kritike” të shtatzënisë te njerëzit. Placenta e miut dhe ajo e njeriut nuk janë të njëjta, ndërsa inflamacioni i shkaktuar në mënyrë laboratorike nuk është i barabartë me rrjedhën e një infeksioni real te gruaja shtatzënë.
Prandaj, ky studim nuk u jep arsye për frikë apo ndjenjë faji grave që gjatë shtatzënisë kanë pasur temperaturë ose infeksion. Nëse një grua shtatzënë sëmuret, gjëja më e dobishme është të konsultohet me mjekun për vlerësim dhe trajtim të përshtatshëm për gjendjen e saj.
Njohuria e re është e rëndësishme para së gjithash për studiuesit: ajo sugjeron se, gjatë studimit të zhvillimit të hershëm, vëmendja nuk duhet të përqendrohet vetëm te truri, por edhe te placenta. /Telegrafi/
