Kërcënimet, gjobat dhe vetot përcaktuan marrëdhënien midis Viktor Orban, kryeministrit tani në largim të Hungarisë, dhe Bashkimit Evropian për vite me radhë. Kjo duket se do të ndryshojë, shkruan Al Jazeera.
Të dielën, Peter Magyar i partisë Tisza fitoi zgjedhjet parlamentare me një shumicë dërrmuese – dhe një mandat për të pasur qasje në para nga blloku evropian dhe për ta rikthyer ekonominë e vendit në rrugën e duhur, transmeton Telegrafi.
Orban, i cili e sundoi vendin për më shumë se 16 vjet, ishte në një betejë të vazhdueshme rraskapitjeje me BE-në, nga mbështetja e palëkundur e Rusisë dhe bllokimi i sanksioneve kundër saj, deri te kundërshtimi i fondeve për Ukrainën. Por kjo qasje u përkthye në sanksione, mungesë qasje në fondet evropiane dhe izolim diplomatik.
Tani, vendet evropiane do të kenë një partner për të negociuar, thonë ekspertët.
“Ai [Magyari] nuk dëshiron që Hungaria të jetë një shtet i përjashtuar; ai e sheh ritmin e Hungarisë si brenda BE-së dhe jo jashtë saj; ai dëshiron që Hungaria të jetë pjesë e procesit të rëndësishëm të vendimmarrjes në Bruksel”, tha Orsolya Raczova, një analiste në Eurasia Group.
Votuesit përmendën ekonominë dhe koston e jetesës si ndër shqetësimet kryesore që duhen adresuar, dhe “kjo është ajo që përdori Magyar në fushatën e tij, duke premtuar të nxisë ekonominë”, tha Razcova, duke vënë në dukje se në këtë proces, “zhbllokimi i fondeve të BE-së është një përparësi”.
Hungaria është përballur me tre vjet rritje ekonomike pothuajse zero. Ajo pati inflacionin më të lartë në BE në vitin 2023 dhe ka pasur ndër më të lartët në vitet që nga ajo kohë.
BE-ja i ndau më shumë se 16 miliardë euro (18.7 miliardë dollarë) Hungarisë pas pandemisë COVID-19. Por vendi ende nuk i ka përmbushur kriteret e kërkuara për të zhbllokuar ato para.
Për ta bërë këtë, kryeministri i ardhshëm do të duhet të miratojë ligje para afatit të gushtit për të adresuar një numër shqetësimesh të BE-së, duke përfshirë pavarësinë e gjyqësorit, sundimin e ligjit dhe korrupsionin.
Urgjenca për të marrë këto para mund të jetë një faktor në shtyrjen e Magyar për të miratuar një qasje bashkëpunuese kur bëhet fjalë për Ukrainën.
Udhëheqësi i ri, një konservator dhe ish-aleat i Orbanit i cili u nda me kryeministrin në vitin 2024, kundërshton politikën e Kievit dhe përshpejtoi anëtarësimin në bllok dhe ka thënë se do të vazhdojë të kundërshtojë mbështetjen ushtarake për Ukrainën.
Por ai ka të ngjarë të luajë një rol më pak konfrontues për këtë çështje krahasuar me paraardhësin e tij dhe pritet të heqë veton kundër një kredie prej 90 miliardë eurosh (105 miliardë dollarë) për Ukrainën, të cilën Orban e kishte vendosur në shkurt për shkak të akuzave se Kievi po vononte riparimet në një tubacion që sjell karburant rus në Hungari dhe Sllovaki.
“Do të ketë një kompromis, para për Ukrainën për para për Hungarinë”, tha Pawel Zerka, bashkëpunëtor i lartë i politikave në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR).
Magyari është zotuar ta rikthejë Budapestin në kuadrin perëndimor mbi Rusinë. Por ai gjithashtu ka këmbëngulur që importet ruse duhet të mbeten një opsion.
“Kjo nuk do të thotë që duke i dhënë fund varësisë nga dikush, nuk vazhdoni të blini më prej tij”, tha ai në një intervistë.
Hungaria është shumë e varur nga karburanti rus dhe nuk ka shumë alternativa ndaj tij, veçanërisht tani që ka një mungesë globale të karburantit dhe gazit për shkak të luftës në Iran, tha Zerka.
“Ai do të vazhdojë të blejë karburant rus për të siguruar sigurinë energjetike të vendit, ndërsa distancohet [nga Moska] si një aleat politik”, shtoi Zerka, duke vënë në dukje se një qasje e tillë do të ishte në përputhje me atë që dëshiron shumica e bazës së saj votuese.
Megjithatë, tha Zerka, dalja politike e “bllokuesit kryesor të politikave të BE-së”, duke iu referuar Orbanit, nuk do të thotë unanimitet evropian për Ukrainën dhe Rusinë.
Anëtarë të tjerë të BE-së që kishin dyshime për pranimin e Ukrainës ose sanksione të vazhdueshme kundër Rusisë, ndiheshin rehat duke u fshehur pas kundërshtimit të fortë të Orbanit, duke u lejuar atyre të mos ekspozoheshin.
“Ata tani do të detyrohen të dalin nga hijet”, tha Zerka.
Lidhur me migracionin, pritet që Tisza të zbusë atë që ka qenë retorika e ashpër e Orbanit mbi të drejtat e refugjatëve dhe mund të jetë i gatshëm të bëjë kompromis për çështje të caktuara për të hequr një gjobë prej 200 milionë eurosh (234 milionë dollarë) që Hungaria po paguan për shkak të refuzimit të Hungarisë për të mbështetur të drejtat e azilkërkuesve, në shkelje të ligjit të BE-së.
Por Tisza ka sinjalizuar se do të mbajë një qëndrim të ashpër ndaj mbrojtjes së kufijve, duke përfshirë ruajtjen e një gardhi kufitar kontrovers dhe kundërshtimin e kuotave të zhvendosjes.
“Nuk do ta shohim fushatën e profilit të lartë kundër imigracionit dhe retorikën e qytetërimit të Orbanit, por gjithashtu nuk do ta shohim atë të nxitojë drejt kufirit për të hequr qafe gardhin që Orban ndërtoi si aktin e tij të parë”, tha Gabor Scheiring, një ish-anëtar i Asamblesë Kombëtare të Hungarisë dhe një profesor asistent i Politikës Krahasuese në Universitetin Georgetown të Katarit.
“Ai u mbështet nga të gjitha llojet e votuesve dhe politikanëve, kështu që ndërsa është më i krahut të djathtë, do t’i duhet të marrë në konsideratë nevoja të ndryshme. Ai do të ulë tonin në çështjet simbolike, në kulturë dhe migrim, por nuk ka gjasa të lëvizë drejt masave të mëdha liberale”, shtoi Scheiring.
“Shumë votuan kundër Orbanit, por jo në favor të Magyarit”, tha Zerka, “kështu që ky rezultat nuk duhet të shihet si një shfaqje e plotë besimi ndaj tij dhe as si një votë për një kandidat më liberal”. /Telegrafi/
