Franca, Gjermania, Italia, Holanda, Britania e Madhe, Norvegjia dhe Kanadaja kanë dënuar një projekt të madh izraelit për zgjerimin e vendbanimeve në Bregun Perëndimor të pushtuar, duke i bërë thirrje Izraelit të tërheqë menjëherë planet për ndërtimin e mijëra banesave.
Reagimi ndërkombëtar vjen pasi autoritetet izraelite hapën tenderin për ndërtimin e më shumë se 1,200 njësive të banimit në zonën e njohur si E1, në lindje të Jerusalemit.
Në një deklaratë të përbashkët, shtatë vendet shprehën shqetësimin e tyre të thellë për situatën në Bregun Perëndimor, veçanërisht për rritjen e dhunës nga kolonët izraelitë ndaj palestinezëve dhe për kufizimet që, sipas tyre, po rëndojnë mbi ekonominë palestineze.
“Ky vendim është edhe më shqetësues”, thuhet në deklaratë, ku vendet i bëjnë thirrje Izraelit “t’i tërheqë menjëherë këto plane dhe t’i japë fund zgjerimit të vendbanimeve në Bregun Perëndimor”.
Projekti E1 është veçanërisht i ndjeshëm për shkak të vendndodhjes së tij. Zona prej rreth 12 kilometrash katrorë shtrihet mes Jerusalemit dhe vendbanimit izraelit Ma’ale Adumim. Sipas planit, aty parashikohet ndërtimi i rreth 3,400 banesave.
Kritikët e projektit argumentojnë se ndërtimi në këtë territor mund të ndajë më tej Jerusalemin Lindor nga pjesa tjetër e Bregut Perëndimor dhe të vështirësojë krijimin e një shteti palestinez të vazhdueshëm territorial.
Edhe sekretari i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara e ka cilësuar projektin E1 si një “kërcënim ekzistencial” për mundësinë e krijimit të një shteti palestinez territorialisht të lidhur, transmeton Telegrafi.
Organizata izraelite Peace Now, e cila kundërshton zgjerimin e vendbanimeve, tha se Ministria izraelite e Strehimit publikoi tenderin më 18 gusht dhe menjëherë hapi procesin për oferta. Afati për dorëzimin e ofertave është caktuar më 19 tetor.
Sipas organizatës, më shumë se 1,200 banesat përbëjnë rreth një të tretën e zhvillimit të planifikuar në E1. Peace Now ka akuzuar qeverinë izraelite se po përpiqet të avancojë projektin përpara zgjedhjeve të planifikuara në Izrael më 27 tetor.
Kritikat janë ashpërsuar edhe nga Britania e Madhe. Ministri i Jashtëm britanik, Ed Miliband, kërkoi ndalimin e projektit dhe zgjerimit të vendbanimeve në Bregun Perëndimor, ndërsa Londra thirri në Ministrinë e Jashtme përfaqësuesin diplomatik të Izraelit.
Miliband tha gjithashtu se ia kishte përcjellë drejtpërdrejt këtë qëndrim homologut të tij izraelit, Gideon Sa’ar.
Por Sa’ar e hodhi poshtë kategorikisht deklaratën britanike dhe kritikoi atë që e cilësoi si një “ton patronizues”.
Ai argumentoi se populli hebre ka të drejtë të jetojë në të gjithë territorin e Izraelit dhe akuzoi Britaninë se po fajëson vetëm Izraelin, ndërsa injoron atë që ai e përshkroi si ekstremizëm palestinez.
Bregu Perëndimor, duke përjashtuar Jerusalemin Lindor, është shtëpi për rreth tre milionë palestinezë, ndërsa rreth 500 mijë kolonë izraelitë jetojnë në territor.
Zgjerimi i vendbanimeve dhe dhuna ndaj palestinezëve janë bërë çështje edhe më të ndjeshme që nga sulmi i 7 tetorit 2023 ndaj Izraelit nga militantë të udhëhequr nga Hamasi dhe lufta që pasoi në Gaza.
Ndërkohë, vendet perëndimore që nënshkruan deklaratën paralajmërojnë se avancimi i projektit E1 mund të ketë pasoja serioze për zgjidhjen me dy shtete, e cila mbetet baza e politikës së shumicës së komunitetit ndërkombëtar për zgjidhjen e konfliktit izraelito-palestinez. /Telegrafi/
