Në një punishte të vogël në East Midlands të Anglisë, inxhinierët në startup-in britanik Skycutter po projektojnë armë për Ukrainën.
Një rresht printerash 3D prodhojnë trupin e dronëve interceptues, ndërsa pjesë të tilla si motorët dhe çipat e navigimit bashkohen me dorë. I njëjti proces ndodh qindra mijëra herë në muaj në fabrikat partnere ukrainase.
Tufat e dronëve të lirë, vdekjeprurës dhe shpesh autonomë të vendosur në atë luftë tashmë e kanë ndryshuar plotësisht “konceptin për luftimet”.
Ushtritë e Evropës po përpiqen të arrijnë ritmin
Ushtritë e Evropës po përpiqen të arrijnë ritmin, në një përpjekje për të shpenzuar miliarda për armatime – me presion të shtuar nga lëkundja e Donald Trump ndaj aleancës së NATO-s dhe këmbëngulja e presidentit amerikan që anëtarët të rrisin buxhetet e mbrojtjes.
Kombinimi shqetësues i Trump dhe “luftës në prag të derës” ka mprehur kritikat e gjata se kontinenti është mbështetur shumë te prodhuesit amerikanë të armëve.
BE është përgjigjur duke premtuar të shpenzojë 800 miliardë euro për mbrojtje gjatë katër viteve, përcjell Telegrafi.
Mbretëria e Bashkuar gjithashtu është zotuar “të lërë mënjanë më shumë”, me Keir Starmer që ka të ngjarë të vihet nën presion për të treguar përparim pas humbjeve të rënda të Partisë Laburiste në zgjedhjet e së enjtes.
Dhe me një fokus të ri në sovranitetin e mbrojtjes – aftësinë për të prodhuar dhe përdorur armë pa ndihmën e pabesueshme të Amerikës – shumica e këtyre parave po derdhen në kompani vendase.
Si rezultat, një grup startup-esh të financuara mirë po fitojnë vrull dhe po zgjerojnë prodhimin, duke bërë premtime të mëdha – shumë prej tyre ende të pavërtetuara – se mund të bëjnë një punë më të mirë se prodhuesit tradicionalë dhe rivalët e Silicon Valley.
Megjithatë, ushtria nuk beson se mund të heqë dorë plotësisht nga njerëzit – këmbësoria – ose makineritë më të rënda si tanket, artileria dhe anijet.
Por një pjesë e madhe e shpenzimeve të planifikuara do të shkojë për dronë të madhësive të ndryshme, qoftë për ajër, tokë, det apo nën valë.
Gjenerali Sir Roly Walker, shefi i shtabit të përgjithshëm të Mbretërisë së Bashkuar, vitin e kaluar tha se donte që pajisjet e forcave të ishin 20% “të mbijetueshme” (sepse kanë njerëz brenda), 40% (nuk shqetësoheni shumë nëse shkatërrohen) dhe 40% “të konsumueshme” (për përdorim të vetëm).
Ndjesia në rritje në të gjithë Evropën është se “duhet të jemi në gjendje të qëndrojmë në këmbët tona”, sipas një personi në një startup armësh me rritje të shpejtë.
Kjo vlen edhe për pjesët dhe materialet.
Mbretëria e Bashkuar po konsultohet se sa duhet të vijë nga Britania që një produkt të jetë sovran.
Prodhuesit nuk mund të mbështeten domosdoshmërisht në pjesë dhe materiale nga vende të ndryshme që mund të bëhen kundërshtarë – veçanërisht Kina.
“Shumë ëndrra për diversifikimin e zinxhirit të furnizimit janë avulluar”, thotë Kusti Salm, një ish-mandarin estonez i mbrojtjes i kthyer në drejtor ekzekutiv të startup-it të raketave kundër dronëve Frankenburg. “Mendoj se është e natyrshme nëse Evropa dëshiron të ruajë prosperitetin dhe lirinë e saj”.
E Ricardo Mendes, drejtor ekzekutiv i prodhuesit të dronëve Tekever, thotë se ardhja e mjeteve ajrore pa pilot ka shkaktuar “një transformim radikal në mënyrën se si ndërtohet teknologjia e mbrojtjes”, me kompanitë që vënë bast për kërkesën e ardhshme për pajisje në vend që të lidhin kontrata afatgjata para se të fillojnë.
Tekever, të cilën Mendes e bashkëthemeloi në Portugali në vitin 2001, arriti një vlerësim prej një miliard dollarësh vitin e kaluar dhe ka 1,200 njerëz, duke përfshirë fabrika të reja në grupin e dronëve të Mbretërisë së Bashkuar dhe një tjetër në Francën jugperëndimore.
Prodhuesit e mëdhenj tradicionalë u kapën në befasi
Rënia e kostove të pjesëve të tilla si sensorët dhe motorët hapi derën për startup-et.
Prodhuesit e mëdhenj tradicionalë u kapën në befasi nga revolucioni i dronëve, ndoshta sepse është e vështirë të fitosh fitime të majme nga produktet e prodhuara në masë.
Armin Papperger, kreu i prodhuesit 137-vjeçar gjerman Rheinmetall, shkaktoi reagime në fillim të këtij viti duke i përshkruar dronët e Ukrainës si “Lego” me teknologji të ulët të prodhuara nga “amvisat” me printera 3D.
Rheinmetall më vonë u detyrua të tërhiqej, por deklarata pa dashje nxori në pah “ekonominë në ndryshim të luftës”.
Çmimet në rënie e bëjnë shumë më të lehtë shkaktimin e shumë dëmeve me armë relativisht të lira, siç janë dronët Shahed të Iranit që Rusia përdor për të terrorizuar qytetet ukrainase dhe Teherani qëlloi kundër fqinjëve të tij ndërsa përballej me sulme SHBA-Izrael.
Shahedet vlerësohet të kushtojnë rreth 30,000 dollarë. Në të kundërt, shumë nga sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s përdorin raketa që kushtojnë qindra mijëra ose, në rastin e interceptorëve Patriot amerikanë, miliona dollarë. /Telegrafi/
