Ambicia e Evropës për të arritur gatishmëri të plotë ushtarake deri në vitin 2030 është “në rrezik”, pavarësisht vullnetit të paprecedentë politik dhe rritjes së madhe të shpenzimeve për mbrojtjen. Kështu thuhet në një draft të rrjedhur të programit të punës së Komisionit Evropian, të siguruar nga Euronews.
“Territoret tona kufitare, infrastruktura kritike dhe vlerat mbi të cilat mbështetet ‘mënyra evropiane e jetesës’ po përballen gjithnjë e më shumë me kërcënime”, thuhet në dokument, ku përmenden edhe kërcënimet hibride.
Dokumenti prej tetë faqesh pritet të miratohet dhe të publikohet të mërkurën nga Komisioni Evropian, duke përcaktuar prioritetet e ekzekutivit të BE-së për vitin 2027. Mbrojtja paraqitet si një nga sfidat kryesore të bllokut.
Paralajmërimi përputhet me gjetjet e raportit të parë vjetor të Agjencisë Evropiane të Mbrojtjes për gatishmërinë ushtarake, i cili evidentoi mangësi të vazhdueshme në kapacitetet ushtarake të Evropës, transmeton Telegrafi.
Edhe pse Evropa po investon miliarda euro në forcimin e ushtrive të saj – 418 miliardë euro vetëm gjatë vitit 2025 – dhe po përballet me mjedisin më të rrezikshëm të sigurisë që nga Lufta e Ftohtë, raporti paralajmëron se ambicia për të mbrojtur veten ende nuk është përkthyer në forca ushtarake që mund të dislokohen, të mbështeten në mënyrë të qëndrueshme dhe të veprojnë në koordinim me njëra-tjetrën.
“Prandaj, duhet të bëjmë më shumë për t’i arritur këto objektiva dhe për të forcuar qëndrueshmërinë, gatishmërinë dhe aftësinë tonë për t’iu përgjigjur shpejt krizave, apo edhe skenarëve më të rëndë”, thuhet në dokument.
Sfidat e mbrojtjes evropiane janë shtuar edhe pas vendimit të presidentit amerikan, Donald Trump, për të zvogëluar praninë ushtarake amerikane në Evropë. Ky vendim përfshin edhe tërheqjen e disa kapaciteteve strategjike mbështetëse, në kuadër të rishikimit të pozicionimit të forcave amerikane.
Komisioneri i BE-së për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, ka theksuar se blloku duhet të zhvillojë kapacitetet e veta strategjike mbështetëse, për të mbushur boshllëkun e krijuar nga zvogëlimi i pranisë amerikane. Këto kapacitete përfshijnë infrastrukturën dhe mjetet që u mundësojnë forcave luftarake të dislokohen dhe të operojnë në mënyrë efikase. Megjithatë, zhvillimi i tyre mund të kushtojë deri në 500 miliardë euro.
Brukseli ka paraqitur disa propozime për të mbështetur përpjekjet e 27 vendeve anëtare të BE-së për riarmatim deri në vitin 2030. Ky afat është identifikuar nga disa shërbime të inteligjencës si një periudhë në të cilën Rusia mund të vërë në provë NATO-n.
“Do të krijojmë një instrument të ri evropian për kapacitetet strategjike mbështetëse, si asetet kritike dhe mjetet që shumëfishojnë fuqinë ushtarake. Këtu përfshihen transporti strategjik, furnizimi me karburant i avionëve gjatë fluturimit, si dhe mbrojtja në hapësirë dhe në hapësirën kibernetike, në bashkëpunim me shtetet anëtare”, thuhet në dokument.
Komisioni do të vazhdojë gjithashtu punën për propozimet e paraqitura nga presidentja e tij, Ursula von der Leyen, gjatë fjalimit për gjendjen e Bashkimit Evropian, të mbajtur në Strasburg.
“Për t’iu përgjigjur natyrës gjithnjë në ndryshim të kërcënimeve ndaj sigurisë së Evropës, BE-ja duhet të krijojë një Protokoll Evropian për Emergjencat e Sigurisë. Ky mekanizëm do t’u mundësonte shteteve anëtare që përballen me një kërcënim të drejtpërdrejtë dhe të besueshëm të përfitojnë nga një reagim i shpejtë dhe i përbashkët evropian”, thuhet më tej në dokument.
“Do të shqyrtojmë gjithashtu mundësinë e krijimit të një Këshilli Evropian të Sigurisë me partnerët tanë më të afërt”, u tha ndër tjera.
Protokolli i propozuar për Emergjencat e Sigurisë, të cilin von der Leyen e ka përshkruar si ekuivalentin e Nenit 4 të NATO-s në nivel të BE-së, nuk ka marrë mbështetjen unanime të vendeve anëtare.
Ky mekanizëm u propozua në përgjigje të shtimit të kërcënimeve hibride që po vënë në provë gatishmërinë e Evropës për t’u përballur me to. Ndër rastet e përmendura janë zbulimi i një droni të pajisur me e******** pranë një ngarkese të ndjeshme ukrainase në një aeroport gjerman, si dhe fundosja e anijeve tregtare në Detin e Zi pas sulmeve me dronë.
Në krahun lindor të Evropës janë regjistruar gjithashtu një sërë shkeljesh të hapësirës ajrore nga dronë, çka e ka shtyrë NATO-n të krijojë programin shumëdimensional të mbrojtjes “Eastern Sentry”.
Pavarësisht vullnetit politik dhe rritjes së investimeve në teknologjinë kundër dronëve në vendet e BE-së, të cilat raportohet se janë gjashtëfishuar mes viteve 2024 dhe 2025, vetëm një e treta e programeve evropiane për luftimin e dronëve pritet të përfundojnë deri në vitin 2030.
Një tjetër prioritet i rëndësishëm i programit të punës së Komisionit është vazhdimi i mbështetjes për Ukrainën dhe nevojat e saj të mbrojtjes, në një tjetër vit të agresionit rus.
“Do të vazhdojmë të investojmë dhe të forcojmë kapacitetet tona mbrojtëse, veçanërisht në fushën e mbrojtjes ajrore dhe kundër raketave, sistemeve të dronëve dhe kundër dronëve, si dhe municioneve”, thuhet në dokument.
Ndërkohë, Ukraina planifikon të kanalizojë deri në një miliard euro nga kredia prej 90 miliardë eurosh për mbështetjen e saj drejt një programi të BE-së, që synon afrimin e industrisë ukrainase të mbrojtjes me partnerët evropianë. Fushat kryesore të bashkëpunimit do të jenë mbrojtja ajrore dhe kundër raketave, dronët, sistemet kundër dronëve dhe municionet. /Telegrafi/
– YouTube www.youtube.com