Rrinim në park, duke qeshur për orë të tëra, duke folur për asgjë. Fëmijëritë e sotme janë digjitale – dhe rezultati është një epidemi vetmie.
Nga: Rhiannon Lucy Cosslett / The Guardian Përkthimi: Telegrafi.com
Kohët e fundit takova një mik të vjetër – nga ata që i ke njohur aq gjatë saqë liron një ditë të tërë për ta, ashtu siç mund të bëje për një pjesëtar të familjes. Qeshëm e qeshëm sikur të ishim sërish adoleshentë dhe pimë martini para drekës, ndërsa ndjesia ishte pothuajse siç kishte qenë gjithmonë kur ishim të rinj, përveçse tani mund të përballonim diçka më të mirë se sidri i lirë, dhe ai zotëron një shtëpi e unë jam nëna e dikujt.
Një tjetër mike e vjetër – një që e njoh edhe më gjatë, që kur isha gjashtë vjeçe – më përshkroi mua dhe vajzat e tjera që përbënin grupin tonë të vogël si “motra të rreme”. Kështu ndihen miqësitë e përjetshme. Ka lehtësi dhe pranim që vijnë me intimitetin e gjatë. I dini sekretet e njëra-tjetrës, keni qenë brenda shtëpive të prindërve të njëra-tjetrës, keni ndarë shtretër dhe cigare, keni qenë dëshmitare të zemërthyerjeve dhe marrëzive, lotëve dhe dhimbjeve, përpara se të grumbullohen gjërat më serioze: dasmat, lindjet, sëmundjet, krizat e jetës, vdekjet. Sigurisht, flisni për gjërat serioze (gjithmonë ishin ca gjëra serioze, por miqësitë e adoleshencës shpesh ofrojnë strehë prej tyre), por kur të duhet, ajo miqësi e vjetër është portal që shumë prej nesh na transporton drejt një kohe lehtësie dhe lirie, së cilës përndryshe është e vështirë t’i qasesh.
Nuk e di se ku do të isha pa këto miqësi, prandaj më trishton të lexoj se të rinjtë sot nuk po i krijojnë ato, ose të paktën jo në të njëjtën mënyrë. Sipas një raporti të ri të Institutit për Kërkime të Politikave Publike, me titull Brezi më i vetmuar, numri i të rinjve pa miq të ngushtë është pesëfishuar që nga viti 2014, ndërsa 11-24-vjeçarët janë bërë në mënyrë dramatike më të izoluar. Një në 20 persona të moshës 16-21 vjeç thotë se nuk ka fare miq të ngushtë.
Raporti përmend fëmijëritë digjitale dhe masat e shtrëngimit financiar – si mbylljet e klubeve rinore – si faktorë në gërryerjen e themeleve të një adoleshence të mirë. Miqësitë e mia gjithashtu i detyroheshin shumë sferës digjitale (konkretisht MSN Messenger-it), por ato ishin ende kryesisht dhe, në mënyrë thelbësore, ballë për ballë, dhe kjo duket se është një nga gjërat që ka ndryshuar. Ne nuk patëm fëmijëri me internet, dhe kështu aftësia – dhe unë vërtet besoj se është një aftësi – për të bërë miq ishte vendimtare dhe fitohej që në moshë të vogël. Gjërat që na lidhnin – rrethanat, nënkulturat, muzika dhe, mbi të gjitha, humori – ndodhnin kryesisht jashtë internetit. Kalonim orë të tëra ulur në parqe ose rreth zjarreve të kampit, thjesht duke folur dhe bërë shaka. Shkonim në koncerte, klube dhe festivale. U jepnim biçikletave ose luteshim që dikush të na merrte me makinë, ose ecnim pesë milje për në shtëpi. Është e çuditshme të shohësh se si këto mënyra të lidhjes me njëri-tjetrin po idealizohen nga të rinjtë, duke u përmendur me mall në postime e komente në rrjete sociale, sikur diçka të ketë humbur. Mendoj se ne idealizojmë kundërkulturat e epokave të prindërve tanë. Njerëzit që thjesht bisedojnë pa pasur një telefon pranë nuk do të duhej të shiheshin si diçka radikale, por po paraqiten pikërisht ashtu.
Kemi të drejtë të shqetësohemi për këtë vetmi masive mes të rinjve. Ta kalosh adoleshencën pa miq kjo mund të lërë gjurmë për gjithë jetën. Edhe miqësitë që nuk zgjatën ndikojnë te ne, madje – ndoshta veçanërisht – ato që nuk ishin aq të drejtpërdrejta. Terapistëve u pëlqen shprehja “çarje dhe riparim”, sepse është e saktë – të afrohesh, të largohesh dhe të afrohesh sërish me grupet e miqve mund të jetë edukative. Mund të të mësojë të jesh më i sjellshëm me njëri-tjetrin, të tolerosh dallimet dhe të mësosh se cila sjellje je ti dhe cilën nuk je i gatshëm ta durosh. Këto janë mësime të rëndësishme për jetën, por gjithnjë e më shumë po mbivlerësohen – gjuha e internetit e miqësisë, e cila thekson se çfarë të “jep” një mik ose çfarë “i shton” jetës tënde, na duket intensive dhe transaksionale neve që jemi rritur në kohë me më pak zhargon psikologjik.
Këto lloj lidhjesh kërkojnë kohë dhe energji për t’u krijuar. Shumë, shumë orë të kaluara duke ndenjur dhe duke bërë budallallëqe. Arti i miqësisë është po aq edhe art i të bërit asgjë. I bredhjes. I shoqërimit. Shikoni një serial të vjetër komik si Seinfeld dhe miqtë gjithmonë kryejnë punët e përditshme së bashku. Kur ishte hera e fundit që shkuat me dikë në pastrim kimik?
Është shkruar shumë për rënien e hapësirave të treta dhe ndikimin e saj në marrëdhëniet shoqërore. Vendet ku mund të rrish, jashtë shtëpisë ose punës, janë thelbësore për artin e miqësisë në botën reale. Po aq thelbësore është edhe koha për të biseduar, për të bredhur dhe për të qëndruar së bashku pa nxitim. Kur bëhet fjalë për krizën e miqësisë, ndalimi i rrjeteve sociale për personat nën 16 vjeç është një gjë e mirë: ai i jep përparësi krijimit të marrëdhënieve me njëri-tjetrin dhe lë më shumë kohë për ato veprimtari që na lidhin së bashku.
Vetëm kur plakesh e kupton se sa të çmuara janë ato vite të adoleshencës. Njerëzit nuk flasin mjaftueshëm për argëtimin – se sa i rëndësishëm është ai për mirëqenien dhe mbijetesën. Shumë gjëra te teknologjia e bëjnë jetën tonë më të lehtë dhe më të shpejtë, por nuk jam e sigurt se e bëjnë më argëtuese. Jo si të mbledhësh katër, pesë apo gjashtë njerëz rreth një zjarri kampi dhe të pish sidër përpara se të gjithë të hidhen lakuriq në një lumë, ose të eksplorosh një shtëpi të braktisur (jo diçka që do ta miratoja ndonjëherë, por diçka që ne e bënim dikur). Është konstatuar se kujtimet e adoleshencës dhe të njerëzve me të cilët e kaluam atë janë më të gjalla. Këtë e quajnë “kulmi i reminishencës”. Është periudhë vendimtare për zhvillimin dhe, siç e kam përjetuar vetë, ato kujtime na shoqërojnë gjatë gjithë jetës. Në ëndrrat e mia, ende eksploroj shtëpi të braktisura me ata fëmijë, motrat dhe vëllezërit e mi të rremë.
Cili do të jetë ndikimi afatgjatë mbi mirëqenien nëse ato vite, në vend të kësaj, mbushen me vezullimet e jetëve të të tjerëve në një ekran, që gëlltiten dhe pastaj kalohen me një rrëshqitje të gishtit e harrohen? Duhet ta ruajmë artin e miqësisë përpara se të humbasë përgjithmonë. /Telegrafi/
