70 vjet polemika: Kërkimfalja ndaj Iniestas vazhdon ta vërë në pikëpyetje drejtësinë e Topit të Artë. Triumfi i Harry Kane në ceremoninë e Topit të Artë 2026, të hënën në mbrëmje në Londër, nuk i dha fund debatit të zakonshëm rreth këtij çmimi.
Përkundrazi, e riktheu në qendër një pyetje të ndjeshme: a arrin sistemi i votimit ta përcaktojë vërtet futbollistin më të mirë, apo rezultati ndikohet nga kriteret që mund të interpretohen ndryshe, trofetë e skuadrës, përshtypjet personale dhe vëmendja mediatike?
Kapiteni i Anglisë dhe sulmuesi i Bayern Munichut triumfoi përballë Kylian Mbappes dhe Lamine Yamalit. Kane shënoi 73 gola për klubin bavarez dhe për përfaqësuesen angleze gjatë sezonit 2025/26, ndihmoi Bayernin të fitonte tripletën e trofeve vendore dhe realizoi 14 gola në Ligën e Kampionëve.
Këto shifra përbëjnë një argument të fortë në favor të tij. Megjithatë, ato nuk e mbyllin debatin për mënyrën se si statistikat përkthehen në vota dhe për peshën që i jepet secilit kriter kur krahasohen futbollistë me pozita, role dhe rrethana të ndryshme.
Përfaqësuesi i Spanjës hap rrugën për polemika
Pas ceremonisë, Jose Felix Diaz, drejtori i gazetës AS dhe përfaqësuesi i vetëm i Spanjës në jurinë e votimit, zbuloi se në tri vendet e para të listës së tij ishin Kane, Mbappe dhe Yamal, por në një renditje të ndryshme nga ajo përfundimtare.
Duke folur në emisionin El Larguero të radios Cadena SER, ai deklaroi: “Prisja që fitues të ishte Mbappe ose Lamine Yamal, sepse Harry Kane i mungon diçka”.
Díaz bëri të ditur gjithashtu se nëntë nga dhjetë futbollistët që kishte përzgjedhur përfunduan në dhjetëshen e parë të renditjes përfundimtare. Megjithatë, ai nuk e zbuloi renditjen e plotë të votimit të tij dhe as nëse kishte vendosur Mbappen apo Yamal në pozitën e parë.
Mendimi i një gazetari nuk dëshmon se triumfi i Kane ishte i pamerituar. Por ai nxjerr në pah një nga problemet kryesore: votuesit nuk pajtohen gjithmonë se çfarë nënkupton të jesh “më i miri”, dhe kjo nuk mund të përcaktohet vetëm përmes një formule statistikore.
Nëse çmimi do të varej vetëm nga numrat, renditja mund të ndërtohej mbi golat, asistimet dhe kontributin ofensiv. Nëse do të vlerësoheshin vetëm trofetë, atëherë numri i tyre do ta zgjidhte debatin.
Në realitet, rregullat ndërthurin paraqitjet individuale vendimtare, sukseset kolektive dhe sjelljen sportive. Megjithatë, është e vështirë të shpjegohet saktësisht se si secili gazetar i interpreton këto kritere kur vendos votën e tij.
2010: Shkëlqimi i Messit dhe kërkimfalja ndaj Iniestas
Një nga episodet më të diskutueshme në historinë e Topit të Artë daton nga viti 2010, kur Lionel Messi e fitoi çmimin në një vit kur Spanja u shpall kampione e botës në Afrikën e Jugut.
Andrés Iniesta, autori i golit vendimtar në finalen kundër Holandës, përfundoi në vendin e dytë, ndërsa Xavi Hernández u rendit i treti.
Messit sigurisht që nuk i mungonin argumentet për ta fituar çmimin. Ai ishte një nga yjet më të mëdhenj të futbollit botëror. Megjithatë, rezultati riktheu pikëpyetjet për drejtësinë e sistemit të votimit dhe për mënyrën se si duhet të peshohet shkëlqimi individual përballë një suksesi historik kolektiv.
Debati nuk mbeti vetëm në nivelin e diskutimeve publike. Në prill të vitit 2018, Pascal Ferre, atëherë kryeredaktor i revistës France Football, publikoi një tekst kushtuar Iniestas, në të cilin kërkoi falje që mesfushori spanjoll nuk e kishte fituar asnjëherë Topin e Artë.
“Na fal, Andrés”, shkroi Ferré, duke e përshkruar mungesën e Iniestas në listën e fituesve si një nga padrejtësitë më të dhimbshme. Ai iu referua asaj që e quajti një “defekt demokratik” dhe shpresonte që Iniesta të mund ta korrigjonte këtë me një paraqitje të jashtëzakonshme në Kupën e Botës në Rusi.
Në vitin 2010, Iniesta përfundoi i dyti pas Messit, ndërsa në vitin 2012 u rendit i treti, pas Messit dhe Cristiano Ronaldos. Kjo ndodhi pavarësisht se ai kishte fituar Kampionatin Evropian me Spanjën dhe ishte shpallur lojtari më i mirë i turneut.
Nëse vetë France Football kishte pranuar një “defekt demokratik” në rastin e Iniestas, atëherë është e arsyeshme të shtrohet pyetja nëse ndryshimet e mëvonshme të sistemit kanë qenë të mjaftueshme për të parandaluar polemika të ngjashme.
Mungesa e Messit në podium nxit debat të ri
Rasti i Kane tregon se sa e ndërlikuar është kjo çështje. Sulmuesi anglez realizoi një numër të jashtëzakonshëm golash dhe e udhëhoqi Bayernin drejt një sezoni të shkëlqyer në garat vendore. Ndërkohë, Mbappe dhe Yamal kishin argumentet e tyre, të bazuara në shkëlqimin individual dhe ndikimin që patën te Real Madridi, Barcelona dhe përfaqësueset e Francës e Spanjës.
Pastaj është Messi. Fituesi i Topit të Artë pas triumfit në Kupën e Botës në Katar u rendit këtë herë në vendin e pestë, pavarësisht se e udhëhoqi Argjentinën drejt një tjetër finaleje botërore dhe pati paraqitje të rëndësishme me Inter Miamin.
Kjo tregon se debati nuk lidhet vetëm me kriteret sportive, por edhe me ndikimin e mediave, mënyrën se si ndërtohen rrëfimet rreth futbollistëve dhe se si vëmendja mund të përqendrohet te një emër në dëm të një tjetri.
Këtu qëndron edhe ironia: si Messi, ashtu edhe Ronaldo, kanë përfituar në të kaluarën nga kjo vëmendje mediatike. Në raste të tjera, paraqitjet e tyre janë vënë në pikëpyetje krahasuar me ato të rivalëve.
Asnjëra prej këtyre rrethanave nuk dëshmon se renditja e Messit këtë vit ishte e padrejtë. Megjithatë, ato ngrenë një pyetje thelbësore: a vendoset gara vetëm nga ajo që një futbollist bën në fushë, apo ndikon edhe aftësia e tij për t’u bërë pjesë e rrëfimit që mediat zgjedhin të promovojnë?
Polemikat nuk do të përfundojnë: Kush e përcakton më të mirin?
Reformimi i Topit të Artë nuk nënkupton ndryshimin e rregullave sa herë që lind një debat rreth fituesit. Asnjë sistem votimi nuk mund të garantojë pajtim të plotë në një sport kolektiv.
Ajo që kërkohet është më shumë qartësi në zbatimin e kritereve, një diskutim serioz për kufijtë e votimit nga gazetarët, mënyrën e përzgjedhjes së kandidatëve dhe balancimin mes shkëlqimit individual e suksesit kolektiv.
Problemi nuk është se Kane apo Messi e kanë fituar çmimin. Problemi është se çdo rezultat e rikthen një pyetje që reformat e njëpasnjëshme nuk kanë arritur ta zgjidhin përfundimisht: çfarë e bën një futbollist më të mirin në botë? Kush ka autoritetin për ta përcaktuar këtë dhe mbi çfarë baze?
Juria e sotme përfshin gazetarë nga vende të ndryshme, me kultura të ndryshme futbollistike dhe interpretime të ndryshme të kritereve. Për sa kohë që këto dallime ekzistojnë, Topi i Artë do të mbetet jo vetëm një çmim prestigjioz, por edhe një nga debatet më të mëdha të futbollit botëror. /Telegrafi/
