Nga kushtet e këqija të studimit dhe korrupsioni në Shqipëri, te mungesa e mësuesve në Francë dhe kostoja e lartë e jetesës në Itali, të rinjtë po protestojnë kundër problemeve që prekin të tashmen dhe të ardhmen e tyre. Ekspertët vlerësojnë se pas kësaj vale protestash qëndrojnë pasiguria ekonomike, mungesa e besimit te politika dhe ndjesia se zëri i të rinjve nuk po dëgjohet. Mediat sociale po luajnë një rol të rëndësishëm në përhapjen e mobilizimit.
Të rinjtë po dalin gjithnjë e më shumë në rrugë për të kundërshtuar kushtet e jetesës, problemet në arsim dhe mungesën e perspektivës për të ardhmen. Nga Shqipëria në Francë, Itali dhe Belgjikë, arsyet e protestave ndryshojnë, por pakënaqësia ndaj situatës aktuale dhe pasiguria për atë që i pret në të ardhmen mbeten të përbashkëta.
Sipas një analize të publikuar nga gazeta zvicerane 20 Minuten, zemërimi i Gjeneratës Z lidhet me pasigurinë për të ardhmen, kushtet e jetesës dhe mungesën e besimit te politika.
Në Shqipëri, të rinjtë po protestojnë kundër korrupsionit dhe kushteve të këqija të studimit. Në Francë, studentët po bllokojnë shkollat dhe po demonstrojnë kundër mungesës së mësuesve, klasave të mbipopulluara dhe ndërtesave të amortizuara. Ndërkohë, në Milano, një demonstratë kundër kostos së lartë të jetesës u përshkallëzua gjatë fundjavës, ndërsa edhe në Belgjikë studentët po kërkojnë kushte më të mira mësimi.
Kjo valë protestash, e lidhur me Gjeneratën Z, nuk kufizohet vetëm në Europë. Të rinjtë po dalin në rrugë edhe në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine, duke e kthyer pakënaqësinë ndaj problemeve ekonomike, politike dhe sociale në një fenomen me shtrirje ndërkombëtare.
Mediat sociale, nga organizimi te përhapja e zemërimit
Një nga elementet më të dukshme të protestave të fundit është prania e tyre në TikTok, Instagram dhe platforma të tjera të mediave sociale. Pamjet e turmave, ndërhyrjeve të policisë, bllokadave dhe dëmtimit të pronës përhapen me shpejtësi, shpesh të shoqëruara me montazhe të shpejta, muzikë dramatike dhe mbishkrime që i paraqesin ngjarjet si momente historike, transmeton Telegrafi.
Këto video shihen dhe komentohen miliona herë. Në rrjetet sociale shfaqen reagime si “Shumë krenarë për Gjeneratën Z”, “Gjenerata Z do të na shpëtojë” dhe “Do të doja të isha atje”. Të tjerë shprehin frikën se po humbasin një moment të rëndësishëm, ndërsa disa pyesin pse të rinjtë në vendet e tyre nuk po organizohen në të njëjtën mënyrë.
Psikologu i medias Daniel Süss, nga Universiteti i Shkencave të Aplikuara të Cyrihut (ZHAW), shpjegon se videot e protestave, si ato në Francë, mund të ngjallin emocione të forta te të rinjtë dhe të rrisin dëshirën e tyre për t’u përfshirë.
Sipas tij, pjesëmarrja në ngjarje masive mund të ulë frenimet individuale, pasi njerëzit ndihen pjesë e një grupi anonim. Kur pamjet shoqërohen me emocione pozitive, mund të krijohet një ndjenjë euforie dhe bindja se, së bashku, njerëzit kanë më shumë fuqi për t’u dëgjuar dhe për të sjellë ndryshim.
Dokumentimi dhe publikimi i protestave në rrjetet sociale u jep pjesëmarrësve edhe ndjesinë se mbështeten jo vetëm nga njerëzit që kanë pranë, por edhe nga ndjekësit e tyre në hapësirën dixhitale.
Një tjetër faktor është frika se mos humbasin një përvojë të rëndësishme, e njohur si FOMO. Süss vëren se të rriturit flasin shpesh për të rinjtë, por jo gjithmonë u japin atyre mundësinë që zëri i tyre të dëgjohet. Kur bashkëmoshatarët e tyre bëhen papritur qendra e vëmendjes, kjo mund të nxisë dëshirën për të qenë pjesë e ngjarjeve dhe për t’i përjetuar ato nga afër.
Kur videot e protestave lënë në hije arsyet e vërteta
Përhapja e shpejtë e pamjeve në rrjetet sociale nuk është pa rreziqe. Sipas Süss, videot e shkurtra përcjellin emocione të forta dhe mund të krijojnë përshtypjen se protestat kanë potencial të menjëhershëm për të sjellë ndryshim.
Megjithatë, ekziston rreziku që dhuna, trazirat dhe shkatërrimi i pronës të marrin më shumë vëmendje sesa arsyet që i kanë nxitur protestat.
“Çështjet themelore humbasin në përshkallëzim, veçanërisht kur muzika dhe montazhi i videove theksojnë veprimin dhe zemërimin”, argumenton Süss, duke paralajmëruar se në këtë mënyrë minimizohet serioziteti i shkatërrimit.
Kështu, thirrjet për protesta mund të përhapen shumë shpejt dhe të arrijnë qindra mijëra njerëz brenda një kohe të shkurtër. Një shembull i këtij mobilizimi ishte edhe njoftimi për një demonstratë në Gjermani, të planifikuar për 31 tetor.
Por, përtej ndikimit të videove dhe thirrjeve në internet, mbetet pyetja se çfarë i shtyn të rinjtë në vende të ndryshme të dalin në rrugë dhe të kundërshtojnë gjendjen aktuale.
Pasiguria për të ardhmen, një nga arsyet kryesore të protestave
Për Marco Giugni-n, shkencëtar politik në Universitetin e Gjenevës, pasiguria ekonomike, problemet demokratike, kriza klimatike, luftërat dhe ndjenja e përgjithshme e pasigurisë janë ndër faktorët që mund të shpjegojnë protestat e të rinjve.
Sipas tij, të rinjtë po reagojnë edhe ndaj brezave të mëparshëm, të cilët, në perceptimin e tyre, u kanë lënë një botë në gjendje të keqe dhe të përfshirë në kriza të vazhdueshme.
Giugni vlerëson se çështjet dhe kërkesat që shfaqen në protesta janë të rëndësishme dhe mund të lidhen me hendekun mes brezave.
Edhe sociologu Peter Rieker identifikon disa faktorë që mund të nxisin pakënaqësinë, por thekson se në themel të tyre qëndron një ndjenjë e përbashkët: perceptimi se nevojat e të rinjve nuk po merren parasysh dhe se atyre u mungojnë mundësitë për të marrë pjesë në vendimmarrjen politike.
Një pjesë e të rinjve e shohin të ardhmen e tyre si seriozisht të kërcënuar dhe kanë humbur besimin se politikanët janë në gjendje të zgjidhin problemet që i shqetësojnë.
Rieker shprehet se është befasues fakti që kjo humbje besimi nuk është edhe më e thellë, duke pasur parasysh ndjesinë se çështje urgjente si kriza klimatike, konfliktet e armatosura dhe vështirësitë ekonomike nuk po marrin përgjigjen e nevojshme.
Pikërisht kjo pasiguri për të ardhmen mund të shtojë gatishmërinë e të rinjve për të protestuar.
Shqipëria dhe pakënaqësia e të rinjve ndaj kushteve aktuale
Në Shqipëri, protestat e të rinjve kundër korrupsionit dhe kushteve të këqija të studimit janë pjesë e kësaj tabloje më të gjerë të pakënaqësisë rinore. Edhe pse shkaqet konkrete ndryshojnë nga një vend në tjetrin, shqetësimet për mundësitë e së ardhmes, cilësinë e institucioneve dhe mungesën e ndikimit në vendimmarrje shfaqen në vende të ndryshme.
Përvojat e Francës, Italisë dhe Belgjikës tregojnë se pakënaqësia e të rinjve nuk lidhet vetëm me një çështje të vetme. Ajo mund të marrë formën e protestave për arsimin, përballueshmërinë e jetesës apo kundërshtimin e korrupsionit, por në thelb lidhet me kërkesën për kushte më të mira dhe më shumë siguri për të ardhmen.
Sipas ekspertëve, një nga problemet e përbashkëta është ndjesia se të rinjtë nuk po dëgjohen sa duhet dhe se mundësitë e tyre për të ndikuar në vendimet që prekin jetën e tyre janë të kufizuara, përcjell Telegrafi.
Në këtë kuptim, protestat nuk mund të shpjegohen vetëm përmes zemërimit të momentit apo pamjeve që bëhen virale në rrjetet sociale. Ato pasqyrojnë edhe shqetësime më të thella ekonomike, sociale dhe politike, të cilat i bëjnë të rinjtë të vënë në pikëpyetje të ardhmen e tyre.
Mediat sociale e përforcojnë mobilizimin, por nuk janë shkaku i vetëm
Sipas Giugni-t, përshtypja se Gjenerata Z është mobilizuar në një shkallë veçanërisht të lartë lidhet pjesërisht me dukshmërinë më të madhe që protestat kanë fituar në mjedisin dixhital.
Mediat sociale luajnë një rol të rëndësishëm në organizimin e demonstratave dhe në përhapjen e thirrjeve për mobilizim. Ato mund të krijojnë ndjenjën e përkatësisë në një grup dhe të ndihmojnë të rinjtë të kuptojnë se nuk janë të vetmit që ndajnë të njëjtat shqetësime.
Rieker i përshkruan këto platforma si një “amplifikator universal” për informacionin dhe krijimin e rrjeteve. Sipas tij, ato mund të nxisin angazhimin, por mund të përforcojnë edhe mungesën e shpresës dhe apatinë. Megjithatë, angazhimi i të rinjve shfaqet edhe jashtë hapësirës dixhitale.
Edhe Dr. Simon Bornschier, drejtor i Njësisë së Kërkimeve të Sociologjisë Politike, vlerëson se Gjenerata Z është jashtëzakonisht e mobilizuar. Por, sipas tij, kjo nuk është thjesht pasojë e mediave sociale, por lidhet edhe me një histori të gjatë protestash që kanë arritur rezultate.
Ajo që po ndryshon është kryesisht dimensioni ndërkufitar i mobilizimit. Protestat e suksesshme në një vend mund të shërbejnë si shembull për të rinjtë në vende të tjera, duke u treguar se organizimi kolektiv është i mundur.
Mediat sociale e përforcojnë këtë ndikim, pasi bëjnë që shembujt e mobilizimit të përhapen me shpejtësi dhe të bëhen të dukshëm për pjesëmarrësit e mundshëm.
Nga Shqipëria te vendet e tjera të Europës dhe më gjerë, zemërimi i të rinjve nuk buron nga të njëjtat probleme, por lidhet me një shqetësim të përbashkët: ndjesinë se e ardhmja e tyre është e pasigurt dhe se zëri i tyre nuk po dëgjohet mjaftueshëm. Mediat sociale mund ta bëjnë këtë pakënaqësi më të dukshme dhe të përshpejtojnë mobilizimin, por arsyet që i nxjerrin të rinjtë në rrugë gjenden edhe përtej ekranit./Telegrafi/
