Fryrja, ndjenja e rëndesës pas ngrënies dhe dhimbjet në stomak shpesh nënvlerësohen. Një studim i madh ndërkombëtar tregon se dispepsia funksionale lidhet ngushtë me cilësinë e jetës, ankthin dhe depresionin
Tretja e çrregulluar nuk është vetëm problem i stomakut, por mund të prekë seriozisht edhe zemrën dhe psikën. Fryrja, ndjenja e rëndesës pas ngrënies, dhimbja ose djegia në pjesën e sipërme të stomakut shpesh u atribuohen “tretjes së keqe” dhe pritet të kalojnë vetvetiu. Megjithatë, një studim i madh ndërkombëtar tregon se dispepsia funksionale ndikon ndjeshëm në jetën e përditshme dhe lidhet me një shpeshtësi më të lartë të ankthit e depresionit.
Çfarë është dispepsia funksionale dhe si shfaqet?
Problemet me tretjen nuk vijnë gjithmonë nga ulcera apo gastriti i dukshëm gjatë ekzaminimeve. Te dispepsia funksionale, personi ka shqetësime të përsëritura në pjesën e sipërme të sistemit tretës, ndonëse nuk zbulohet ndonjë sëmundje organike. Kjo gjendje renditet sot mes çrregullimeve të ndërveprimit midis zorrëve dhe trurit, ku simptomat nuk varen vetëm nga stomaku, por edhe nga mënyra se a komunikojnë mes veti sistemi nervor, truri dhe traktit digjestiv.
Dispepsia funksionale shfaqet më shpesh me ndjesi të pakëndshme, dhimbje, djegie, ngopje të parakohshme ose mbushje pas vaktit. Disa njerëz ngopen pas pak kafshatave, ndërsa të tjerë ndiejnë rëndesë dhe fryrje për orë të tëra. Këto simptoma, që mund të përsëriten për muaj ose vite, ndikojnë në zgjedhjen e ushqimit, jetën shoqërore, punën dhe disponimin.
Çfarë tregoi studimi i madh global për shpeshtësinë e saj?
Studimi global epidemiologjik Rome IV, që analizoi 54.127 të rritur nga 26 vende, tregoi se 7,2 për qind e të anketuarve plotësonin kriteret për dispepsi funksionale, me një shtrirje nga 2,2 deri në 12,3 për qind sipas vendeve. Ky çrregullim ishte më i shpeshtë te gratë dhe u ul me moshën. Studimi i botuar në vitin 2025 në revistën Alimentary Pharmacology & Therapeutics konfirmon se ajo bën pjesë ndër çrregullimet më të shpeshta të boshtit zorrë-tru në botë, transmeton Telegrafi.
Problemet më të shpeshta pas vaktit dhe format e tyre
Forma më e pranishme ishte sindroma e shqetësimit postprandial, e pranishme te 66,6 për qind e rasteve, e dominuar nga ngopja e parakohshme dhe mbushja e rëndë pas ngrënies, çka bën që njerëzit të hanë më pak ose të shmangin ushqime të caktuara. Forma tjetër karakterizohet nga dhimbja dhe djegia epigastrike, ndërsa te disa pacientë këto forma mbivendosen në kombinime të ndryshme.
Si ndikon tretja e çrregulluar në cilësinë e jetës?
Pasojat shtrihen përtej stomakut. Personat me dispepsi funksionale kanë cilësi më të dobët jetese dhe kërkojnë më shpesh ndihmë mjekësore. Kur dikush mendon çdo ditë për ushqimin dhe pasojat e tij, vaktet dhe udhëtimet shndërrohen në burim pasigurie, ndërsa simptomat afatgjata dëmtojnë përqendrimin dhe humorin, pavarësisht mungesës së një sëmundjeje të rëndë organike.
Lidhja e dyanshme midis stomakut, ankthit dhe depresionit
Hulumtimi zbuloi gjithashtu se dispepsia funksionale shoqërohet me shkallë më të lartë të ankthit, depresionit dhe stresit psikologjik. Lidhja midis trurit dhe sistemit të tretjes është e dyanshme: stresi ndikon në lëvizshmërinë e traktit digjestiv, ndërsa dhimbja e përsëritur shton shqetësimin emocional.
Pse stresi “godet” drejtpërdrejt në stomak?
Truri dhe traktit gastrointestinal shkëmbejnë informacione përmes rrugëve nervore, hormonale dhe imunologjike, duke bërë që stresi të ndryshojë reagimin ndaj ushqimit. Te personat me këto çrregullime, sistemi digjestiv bëhet më i ndjeshëm ndaj sinjaleve normale, duke shkaktuar ndjesi të theksuara sikleti. Kjo nuk do të thotë se simptomat janë të imagjinuara, pasi dhimbja dhe djegia janë plotësisht reale.
Mbivendosja me sindromën e zorrës së irituar (IBS) dhe çrregullime të tjera
Gjithashtu, 26,1 për qind e personave me dispepsi funksionale plotësonin kriteret për sindromën e zorrës së irituar (IBS), nëntë për qind për thartirë funksionale dhe shtatë për qind për të përzier e të vjella kronike. Kjo mbivendosje kërkon një vlerësim gjithëpërfshirës mjekësor në vend të trajtimit të secilës shenjë veçmas.
Kur nuk duhet të injorohen problemet e tretjes?
Pakënaqësitë e përkohshme nuk duhet ngatërruar me sëmundjen, por nëse simptomat përsëriten dhe ndryshojnë funksionimin e përditshëm, duhet konsultuar mjeku. Vëmendje e veçantë kërkohet kur shfaqen humbje e pashpjegueshme peshe, të vjella të shpeshta, gjak në jashtëqitje, vështirësi në gëlltitje, anemia e theksuar ose dhimbje shumë të forta.
Stomaku dhe truri nuk mund të vëzhgohen të ndarë
Në fund, stomaku dhe truri nuk mund të vëzhgohen të ndarë. Trajtimi i suksesshëm kërkon gjetjen e shkakut dhe vlerësimin e ndikimit në shëndetin e përgjithshëm, duke përjashtuar sëmundjet e rënda dhe duke siguruar një qasje të përshtatshme për çdo pacient. /Telegrafi/
