Tre vjet pas sulmit të armatosur në Banjskë të Zveçanit, një nga figurat kryesore të kësaj ngjarjeje vazhdon të jetë i lirë në Serbi.
Milan Radoiçiq, i akuzuar nga Prokuroria Speciale e Kosovës si organizator dhe udhëheqës i grupit që kreu sulmin, ka pranuar publikisht përgjegjësinë për organizimin dhe pjesëmarrjen në të. Megjithatë, utoritetet serbe ende nuk kanë ngritur aktakuzë ndaj tij për ngjarjet e 24 shtatorit 2023.
Sulmi në Banjskë, ku u vra rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku, ndërsa tre pjesëtarë të grupit të armatosur serb u vranë gjatë përleshjeve, mbetet një nga incidentet më të rënda të sigurisë në veri të Kosovës që nga përfundimi i luftës.
Në ditët pas sulmit, Radoiçiq përmes avokatit të tij mori përgjegjësinë për organizimin, udhëheqjen dhe pjesëmarrjen në operacion. Pak më vonë ai dha dorëheqje nga posti i nënkryetarit të Listës Serbe.
Në Serbi, ndërkaq, hetimi ndaj tij u hap në shtator të vitit 2023. Radoiçiq u mor në pyetje nga Prokuroria e Lartë në Beograd më 3 tetor, por një ditë më pas u lirua. Që atëherë, çështja nuk ka përfunduar me ngritjen e aktakuzës.
Në prill 2026 se Radoiçiq vazhdonte të jetonte në Beograd me detyrimin për t’u paraqitur periodikisht në polici, ndërsa autoritetet serbe ende nuk kishin ngritur aktakuzë ndaj tij. Sipas të njëjtit raport, prokuroria serbe kishte paralajmëruar më herët se procedura mund të përfundonte me aktakuzë në fund të vitit 2024 ose në fillim të vitit 2025.
Kontrasti mes dy proceseve është bërë edhe më i dukshëm gjatë vitit 2026.
Në Kosovë, Prokuroria Speciale ngriti në shtator 2024 aktakuzë ndaj 45 personave, duke e përfshirë Radoiçiqin si figurën qendrore të grupit. Sipas aktakuzës, grupi kishte vepruar mbi një plan të organizuar dhe, përmes përdorimit të forcës dhe armatimit të rëndë, kishte synuar shkëputjen e komunave me shumicë serbe në veri dhe bashkimin e tyre me Serbinë.
Megjithatë, për shkak se shumica e të akuzuarve ndodhen jashtë juridiksionit të Kosovës, procesi gjyqësor nuk u zhvillua ndaj të gjithë të akuzuarve.
Më 24 prill 2026, Gjykata Themelore në Prishtinë dënoi tre nga të akuzuarit që ishin arrestuar pas sulmit. Dy prej tyre morën burgim të përjetshëm, ndërsa i treti u dënua me 30 vjet burgim. Sipas gjykatës, sulmi kishte përbërë përpjekje për destabilizimin e rendit kushtetues të Kosovës dhe shkëputjen e komunave me shumicë serbe në veri.
Radoiçiqi nuk ishte në mesin e personave që u gjykuan, pasi ndodhet jashtë Kosovës.
Pikërisht kjo e ka lënë në një situatë të pazakontë juridike, personi që në Kosovë konsiderohet nga aktakuza si udhëheqës i grupit dhe që vetë ka pranuar përgjegjësinë për organizimin e sulmit, ndodhet në territorin e Serbisë, ndërsa hetimi serb nuk ka prodhuar deri më tani një aktakuzë.
Mungesa e një procesi gjyqësor në Serbi nuk ka kaluar pa u evidentuar nga partnerët ndërkombëtarë të Beogradit.
Në prill 2026, pas aktgjykimit në Prishtinë, Bashkimi Evropian shprehu keqardhje që Serbia ende nuk kishte ndërmarrë hapat e nevojshëm për t’i nxjerrë para drejtësisë përgjegjësit për sulmin e Banjskës. Zëdhënësi i Komisionit Evropian, tha se Serbia ende nuk kishte marrë masat e nevojshme për të sjellë para drejtësisë personat përgjegjës për sulmet në veri të Kosovës gjatë vitit 2023.
Edhe në një deklaratë të BE-së në OSBE gjatë vitit 2026 u kërkua nga autoritetet serbe që të bashkëpunojnë në hetimin dhe ndjekjen penale të rasteve të Banjskës, sulmit ndaj pjesëtarëve të KFOR-it në Zveçan dhe shpërthimit në kanalin e Ibër-Lepencit. BE-ja tha se Serbia ende nuk kishte ndërmarrë masat e nevojshme për t’i sjellë përgjegjësit para drejtësisë.
Në të njëjtën linjë ka qenë edhe Këshilli i Evropës.
Në dokumentet e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës gjatë vitit 2026 është evidentuar se Radoiçiqi, i cili kishte pranuar publikisht organizimin dhe udhëheqjen e sulmit, vazhdon të jetë i lirë në Serbi dhe se, pavarësisht hetimit të nisur nga autoritetet serbe, nuk është ngritur aktakuzë ndaj tij.
Kjo çështje është përfshirë kështu edhe në diskutimin më të gjerë ndërkombëtar për sundimin e ligjit dhe marrëdhëniet e Serbisë me Kosovën.
Roli i Radoiçiqit dhe rrjeti që doli në pah pas Banjskës
Zhvillimet e mëvonshme kanë shtuar edhe pyetje mbi mënyrën se si grupi ishte furnizuar dhe organizuar.
Në maj 2026, një hulumtim i BIRN zbuloi se dy automjete të blinduara Mercedes G-Class të sekuestruara pas sulmit në Banjskë ishin në pronësi të kompanisë me bazë në Beograd, Pent Rent.
Sipas hulumtimit, kompania ishte e lidhur me një rrjet biznesesh të asociuara me Radoiçiqin dhe Zvonko Veselinoviqin, ndërsa disa kompani të këtij rrjeti kishin marrë kontrata të rëndësishme nga institucionet shtetërore serbe.
Gjetja është e rëndësishme sepse e zhvendos vëmendjen përtej vetë përleshjes së 24 shtatorit dhe te infrastruktura financiare dhe logjistike që mund të ketë mbështetur grupin.
Në vitin 2026 u evidentua edhe pozita e Radule Steviqit, një prej personave të akuzuar në Kosovë për Banjskën.
Kompania e tij, Rad 028, sipas të dhënave kishte marrë kontrata shumë-milionëshe nga institucionet serbe edhe gjatë vitit 2026, ndërsa Steviqi është nën sanksione amerikane për lidhjet e pretenduara me Radoiçiqin dhe Veselinoviqin.
Këto të dhëna nuk provojnë vetvetiu përgjegjësinë e institucioneve shtetërore serbe për sulmin, por tregojnë se rrjeti ekonomik dhe njerëzor rreth Radoiçiqit nuk u zhduk pas 24 shtatorit 2023.
Në këtë sfond, qëndrimi i Aleksandar Vuçiqit ndaj Radoiçiqit mbetet një nga elementet më të dukshme të çështjes.
Në korrik 2026, Vuçiqi tha se Radoiçiqi nuk ishte duke u kërkuar për kriminalitet, por “për Kosovën dhe Metohinë”. Në të njëjtën kohë, ai e kishte përshkruar më herët sulmin e Banjskës në terma të ndryshëm nga institucionet e Kosovës dhe vendet perëndimore.
Kjo qasje është në kontrast me faktin se Radoiçiqi vetë kishte marrë përgjegjësinë për organizimin dhe pjesëmarrjen në sulm dhe se Prokuroria Speciale e Kosovës e ka akuzuar atë si udhëheqës të grupit.
Në vend që çështja të zhvillohej vetëm në rrafshin e procedurës penale, deklaratat e Vuçiqit e kanë mbajtur Radoiçiqin pjesë të debatit politik mbi Kosovën.
Tre vjet më pas, pyetja mbetet në Beograd
Tre vjet pas Banjskës, dallimi mes dy qasjeve është i qartë.
Kosova ka ngritur aktakuzë ndaj 45 personave, ka zhvilluar proces gjyqësor ndaj të arrestuarve dhe ka dhënë vendimin e parë për tre prej tyre. Serbia ka hapur hetim ndaj Radoiçiqit, e ka marrë atë në pyetje dhe më pas e ka lënë të lirë, por pa e çuar çështjen deri te aktakuza.
Në vitin 2026, PACE e formuloi këtë si mungesë të vazhdueshme të përgjegjësisë për sulmin dhe vuri në dukje në mënyrë të veçantë faktin se Radoiçiqi vazhdon të jetë i lirë në Serbi.
Kështu, tri vjet pas vrasjes së Afrim Bunjakut, çështja e Banjskës nuk është më vetëm pyetja se kush u përball me drejtësinë në Kosovë. Një nga pyetjet kryesore mbetet se çfarë do të bëjë Serbia me personin që vetë ka pranuar organizimin e sulmit dhe që autoritetet kosovare e konsiderojnë si figurën qendrore të operacionit.
Deri më 24 shtator 2026, përgjigjja e Beogradit ndaj kësaj pyetjeje mbetet pa aktakuzë./Telegrafi/
