Ndërsa njerëzimi po përgatitet të rikthehet në Hënë, shkencëtarët kanë nisur të mendojnë për hapin edhe më ambicioz – ndërtimin e habitateve të përhershme në Mars.
Programi Artemis pritet të rikthejë njerëzit në Hënë dhe të hapë rrugën për qëndrime më afatgjata atje gjatë viteve të ardhshme, transmeton Telegrafi.
Në të njëjtën kohë, komuniteti shkencor po punon mbi teknologjitë që një ditë mund të bëjnë të mundur ndërtimin e bazave njerëzore në Planetin e Kuq.
Një ekip studiuesish nga Hong Kong University of Science and Technology (HKUST) ka zhvilluar një formulë inovative për printimin 3D të strukturave të banimit në Mars, duke kombinuar tre elemente: xhelatinë, maja dhe regoliti marsian.
Studimi, i udhëhequr nga inxhinieri civil Jishen Qiu, është publikuar në revistën Chem Circularity.
Pjesa më interesante e kësaj teknologjie është përdorimi i regolitit marsian – shtresa e materialit shkëmbor që mbulon sipërfaqen e planetit dhe përbëhet nga pluhur i imët, rërë, guralecë dhe fragmente shkëmbinjsh.
Në vend që materialet kryesore të ndërtimit të transportohen nga Toka, studiuesit synojnë të shfrytëzojnë burimet që ndodhen tashmë në Mars.
Regoliti do të shërbente si bazë strukturore, duke siguruar masën dhe volumin e nevojshëm për ndërtimin e strukturave.
Atij i shtohet një lloj i veçantë maje e modifikuar gjenetikisht, e pajisur me proteina ngjitëse të modeluara sipas substancës natyrore që përdorin midhjet për t’u ngjitur pas shkëmbinjve.
Në përzierje përdoret gjithashtu xhelatina, e cila funksionon si lidhës dhe njëkohësisht si lëndë ushqyese për majanë.
Një nga aspektet më interesante të studimit është shfrytëzimi i kushteve ekstreme të Marsit.
Studiuesit kanë provuar të përdorin klimën e ftohtë të planetit si një lloj tharëseje natyrore me ngrirje, duke reduktuar energjinë e nevojshme për përpunimin e materialit.
Gjatë procesit të printimit 3D janë përdorur temperatura të ulëta dhe presion atmosferik i reduktuar. Këto kushte ndihmojnë në procesin e sublimimit, ku akulli kalon drejtpërdrejt nga gjendja e ngurtë në avull.
Rezultati është krijimi i një shkume të ngurtë dhe të lehtë, e cila mund të përdoret si material ndërtimi.
Testet në mjedise të simuluara marsiane treguan se materiali i ri mund t’i rezistojë kompresimit në një nivel të krahasueshëm me betonin e lehtë.
Kjo e bën potencialisht të përshtatshëm për ndërtimin e strukturave shumëkatëshe dhe, njëkohësisht, të riciklueshme.
Pavarësisht rezultateve premtuese, teknologjia është ende larg përdorimit real në Mars.
Një nga pyetjet kryesore është nëse mikroorganizmat, përfshirë majanë e përdorur në këtë proces, mund të mbijetojnë dhe të funksionojnë në kushtet ekstreme të Planetit të Kuq.
Një tjetër problem është varësia nga materialet që duhet të transportohen nga Toka. Edhe nëse pjesa më e madhe e strukturës mund të prodhohet nga regoliti marsian, komponentë të caktuar biologjikë dhe teknologjikë do të duhet të dërgohen nga Toka.
Megjithatë, ideja e përdorimit të organizmave biologjikë për prodhimin e materialeve të ndërtimit nuk është krejt e re.
Studiues nga Chalmers University of Technology në Suedi kanë zhvilluar më herët një hidrogel të përbërë nga maja dhe celulozë, me synimin për të prodhuar komponentë arkitekturorë të biodegradueshëm.
Kjo qasje tregon gjithashtu se si mbetjet nga industria ushqimore mund të shndërrohen në materiale me vlerë për një arkitekturë më rrethore – jo vetëm në Tokë, por potencialisht edhe gjatë misioneve hapësinore.
Në paralel me kërkimet akademike, industria hapësinore po punon për zhvillimin e teknologjive të printimit 3D në shkallë industriale, të afta për të ndërtuar habitate në Hënë dhe Mars.
NASA ka investuar rreth 57.2 milionë dollarë në vitet e fundit në Project Olympus, një projekt që synon zhvillimin e infrastrukturës së përhershme në Hënë dhe Mars.
Një nga shembujt më konkretë të kësaj teknologjie është Mars Dune Alpha, një strukturë prej rreth 150 metrash katrorë, e krijuar përmes printimit 3D në Houston.
NASA e ka përdorur këtë habitat në kuadër të misioneve analoge CHAPEA, ku kushtet e jetesës janë simuluar për të studiuar se si njerëzit mund të përballojnë një mision të gjatë në Mars.
Qëllimi është të testohen jo vetëm teknologjitë e ndërtimit, por edhe mënyra se si njerëzit mund të jetojnë, punojnë dhe mbijetojnë për periudha të gjata larg Tokës.
Nëse këto teknologji arrijnë të zhvillohen më tej, një ditë banesat e para njerëzore në Mars mund të mos ndërtohen me materiale të transportuara nga Toka.
Ato mund të printohen drejtpërdrejt nga toka e Planetit të Kuq – duke përdorur burimet e Marsit për të ndërtuar bazat e para të njerëzimit në një botë tjetër. /Telegrafi/
