Historia e futbollit evropian nuk është e ndërtuar vetëm mbi trofe, suksese dhe momente të paharrueshme. Disa prej klubeve më të mëdha të kontinentit kanë kaluar edhe periudha të errëta, të shënuara nga tragjedi njerëzore, skandale korrupsioni, luftëra dhe ndikimi i regjimeve politike.
Manchester Unitedi, Liverpooli, Barcelona, Bayern Munichu, Juventusi dhe Torino janë gjashtë klubet që kanë përjetuar ngjarje të rënda, të cilat kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e tyre.
Manchester United – tragjedia e Mynihut që mori jetën e tetë futbollistëve
Një nga datat më të dhimbshme në historinë e Manchester Unitedit është 6 shkurti i vitit 1958. Atë ditë, skuadra angleze po kthehej nga Beogradi, ku kishte siguruar kualifikimin në gjysmëfinale të Kupës së Evropës pas përballjes me Crvena Zvezdën.
Avioni u ndal në Mynih të Gjermanisë për furnizim me karburant, por përpjekjet për t’u ngritur në ajër dështuan dy herë për shkak të problemeve me motorin. Në tentimin e tretë, bora dhe lluca në pistë penguan avionin të arrinte shpejtësinë e nevojshme. Ai doli nga pista, përplasi një gardh rrethues dhe u përplas me një ndërtesë, duke marrë flakë.
Në bord ndodheshin 44 persona, përfshirë futbollistë, gazetarë dhe tifozë. Tragjedia mori jetën e 23 personave, mes tyre tetë futbollistë të skuadrës së njohur si “Busby Babes”.
Portieri Harry Gregg ishte ndër ata që ndihmuan në shpëtimin e të mbijetuarve, ndërsa trajneri Matt Busby pësoi lëndime të rënda, por arriti të rikuperohej. Edhe Bobby Charlton i mbijetoi aksidentit, për të vazhduar më pas një karrierë të jashtëzakonshme.
Pavarësisht goditjes së madhe, Busby u kthye në drejtimin e skuadrës dhe nisi rindërtimin e saj. Dhjetë vjet pas tragjedisë, Manchester Unitedi fitoi për herë të parë Kupën e Evropës. Aksidenti i Mynihut mbetet një nga ngjarjet më të dhimbshme në historinë e futbollit anglez.
Liverpool – tragjedia e Hillsboroughit dhe 97 jetët e humbura
Më 15 prill 1989, Liverpooli u përball me Nottingham Forestin në gjysmëfinalen e Kupës FA, në stadiumin Hillsborough. Ajo që duhej të ishte një ditë e rëndësishme sportive u shndërrua në një nga tragjeditë më të rënda në historinë e futbollit.
Për shkak të mbingarkesës jashtë stadiumit, komandanti i policisë David Duckenfield urdhëroi hapjen e një porte të madhe hyrëse. Si pasojë, mijëra tifozë u drejtuan drejt tribunave qendrore të sektorit Leppings Lane, ku hapësira ishte e pamjaftueshme për të përballuar numrin e madh të njerëzve.
Presioni i krijuar në tribuna shkaktoi një shtypje fatale të tifozëve. Në total, 97 persona humbën jetën, ndërsa shumë të tjerë u lënduan. Ndeshja u ndërpre pas ngjarjeve tragjike.
Në ditët që pasuan, pati përpjekje për t’ua hedhur fajin tifozëve të Liverpoolit, përfshirë raportime të pavërteta në disa media. Hetimet e mëvonshme rrëzuan këto pretendime dhe nxorën në pah dështimet e policisë në menaxhimin e turmës.
Një hetim i ri në vitin 2016 arriti në përfundimin se tifozët ishin vrarë në mënyrë të paligjshme. Tragjedia e Hillsboroughit mbetet një plagë e hapur për klubin dhe familjet e viktimave.
Barcelona – vrasja e presidentit Josep Sunyol gjatë Luftës Civile Spanjolle
Barcelona kaloi një nga periudhat më të vështira në vitet 1930, kur trazirat politike në Spanjë ndikuan drejtpërdrejt edhe në klub.
Një nga ngjarjet më të rënda ishte vrasja e presidentit Josep Sunyol, i cili ishte zgjedhur në krye të Barcelonës në korrik të vitit 1935. Ai ishte gjithashtu përfaqësues politik i së majtës republikane katalanase.
Pas shpërthimit të Luftës Civile Spanjolle në vitin 1936, Sunyol udhëtoi drejt Madridit. Gjatë rrugës, automjeti i tij hyri në një territor të kontrolluar nga forcat besnike të Francisco Francos. Pasi u identifikua si figurë republikane, ai u ekzekutua pa gjyq më 6 gusht 1936.
Në historinë e Barcelonës, Sunyol njihet si “presidenti martir”. Klubi e ka përkujtuar atë ndër vite, përfshirë edhe përmes një memoriali në vendin ku u vra.
Paqëndrueshmëria politike dhe financiare ndikoi rëndë në Barcelonë. Gjatë viteve 1930, klubi nuk arriti të fitonte titullin e La Ligës apo Kupën e Mbretit. Në vitin 1937, një grup i organizuar nga punonjësit e klubit mori disa futbollistë në një turne në Shtetet e Bashkuara dhe Meksikë. Të ardhurat nga ky udhëtim ndihmuan në përmirësimin e gjendjes financiare dhe në shmangien e një krize edhe më të madhe.
Bayern Munich – ndikimi i regjimit nazist dhe largimi i presidentit hebre
Bayern Munichu u përball me një periudhë të errët pas ardhjes në pushtet të Adolf Hitlerit dhe Partisë Naziste në vitin 1933.
Klubi kishte fituar titullin e parë të kampionit të Gjermanisë në vitin 1932, nën drejtimin e presidentit hebre Kurt Landauer dhe trajnerit Richard Kohn. Por ngritja e regjimit nazist solli ndryshime të mëdha.
Landauer u detyrua të largohej nga posti i presidentit dhe më vonë u burgos në një kamp përqendrimi. Për shkak të lidhjeve të tij me komunitetin hebre, Bayerni u etiketua nga nazistët si “Judenklub”, që do të thotë “klub hebre”.
Në vitin 1935, klubi u detyrua të zbatonte rregulla diskriminuese, ndërsa anëtarë të Partisë Naziste morën pozita në strukturat drejtuese. Edhe simboli i klubit u ndryshua gjatë asaj periudhe. Nga viti 1938 deri më 1945, në stemën e Bayernit u shfaqën simbole të regjimit nazist, përfshirë svastikën.
Klubi nuk arriti të fitonte trofe të rëndësishëm gjatë kësaj periudhe. Për shumë vite, historia e tij nën regjimin nazist nuk u trajtua me transparencën e nevojshme, por në vitin 2011 Bayerni nisi ta përkujtonte hapur atë kapitull dhe rolin e Kurt Landauerit, të cilin e cilësoi si një nga figurat më të rëndësishme në historinë e klubit.
Juventusi – skandali Calciopoli dhe rënia në Serie B
Në vitin 2006, Juventusi u përfshi në një nga skandalet më të mëdha të futbollit italian, të njohur si Calciopoli.
Hetimet zbuluan një sistem ndikimi në përzgjedhjen e gjyqtarëve për ndeshjet e Serie A-s. Në qendër të skandalit ishte drejtori i përgjithshëm i Juventusit, Luciano Moggi, bisedat telefonike të të cilit me zyrtarë të futbollit u bënë pjesë e hetimeve.
Përveç Juventusit, në proces u përfshinë edhe klube të tjera të njohura, si Milani, Fiorentina dhe Lazio. Pas vendimeve disiplinore, Juventusi u dënua me zbritje në Serie B, iu hoqën titujt e sezonit 2004/05 dhe 2005/06, ndërsa skuadra e nisi sezonin pasues me nëntë pikë minus.
Vendimi pati pasoja të mëdha në përbërjen e skuadrës. Disa prej yjeve, përfshirë Zlatan Ibrahimovicin, Patrick Vieiran dhe Fabio Cannavaron, u larguan nga Torino. Në anën tjetër, Alessandro Del Piero, Gianluigi Buffon, Pavel Nedved dhe David Trezeguet vendosën të qëndronin dhe ta ndihmonin klubin në Serie B.
Juventusi u rikthye në elitën e futbollit italian në vitin 2007, por Calciopoli mbetet një nga kapitujt më të errët të historisë së tij.
Juventusi dhe Liverpooli – tragjedia e Heyselit
Një tjetër ngjarje që lidh historinë e Juventusit dhe Liverpoolit është tragjedia e stadiumit Heysel në Bruksel, më 29 maj 1985.
Para finales së Kupës së Evropës mes dy skuadrave, përplasjet mes tifozëve shkaktuan panik në tribuna. Disa tifozë të Liverpoolit sulmuan sektorin ku ndodheshin mbështetës të Juventusit, duke bërë që turma të largohej në mënyrë të pakontrolluar.
Në përpjekje për t’u shpëtuar përplasjes, shumë tifozë u shtynë drejt një muri betoni, i cili u shemb nën presionin e turmës. Si pasojë, 39 persona humbën jetën dhe rreth 600 të tjerë u lënduan.
Pavarësisht tragjedisë, finalja nuk u anulua. Me vendim të organizatorëve, ndeshja u zhvillua dhe Juventusi fitoi me rezultat 1-0.
Pas ngjarjes, klubet angleze u përjashtuan nga garat evropiane për pesë vjet, ndërsa Liverpooli u dënua me një vit shtesë. Tragjedia e Heyselit pati ndikim të madh në mënyrën se si u trajtua siguria në stadiumet evropiane.
Torino – rrëzimi i avionit që shkatërroi skuadrën legjendare
Në fund të viteve 1940, Torino ishte një nga skuadrat më dominuese të futbollit italian. Klubi kishte fituar pesë tituj kampioni, përfshirë katër radhazi nga viti 1945 deri më 1949.
Por më 4 maj 1949, një tragjedi ajrore i dha fund asaj skuadre të jashtëzakonshme. Pas një ndeshjeje miqësore kundër Benficës në Lisbonë, futbollistët e Torinos po ktheheshin në Itali.
Avioni bëri ndalesë në Barcelonë për furnizim me karburant, por gjatë udhëtimit drejt Torinos kushtet atmosferike u përkeqësuan ndjeshëm. Mjegulla, shiu dhe dukshmëria e dobët e vështirësuan fluturimin.
Avioni u përplas në kodrën Superga, pranë Torinos, ku ndodhet një bazilikë katolike. Të 31 personat në bord humbën jetën, përfshirë futbollistët, anëtarët e ekipit dhe gazetarët.
Hetimet e mëvonshme treguan se një defekt në altimetër kishte dhënë të dhëna të pasakta për lartësinë e avionit, ndërsa kushtet e këqija atmosferike e bënë të pamundur shmangien e përplasjes.
Pas tragjedisë, Torino u shpall kampion i Italisë për sezonin 1948/49. Në katër ndeshjet e mbetura, klubi dhe kundërshtarët e tij aktivizuan kryesisht futbollistë të rinj. Varrimi i viktimave u përcoll nga qindra mijëra njerëz në rrugët e qytetit.
Ngjarja e njohur si tragjedia e Supergës mbetet një nga humbjet më të mëdha në historinë e futbollit italian./Telegrafi/
