Kur dikush na nervozon, reagimi i parë shpesh është dëshira për ta “nxjerrë” zemërimin nga vetja – të bërtasim, të godasim diçka, të dalim për vrap ose thjesht t’ua themi të tjerëve gjithçka që mendojmë
Për shumë kohë është besuar se një reagim i tillë ndihmon në çlirimin e tensionit. Megjithatë, një analizë e gjerë shkencore tregon se ajo që na duket si mënyrë logjike për t’u qetësuar mund të ketë efekt të kundërt.
Me siguri e keni dëgjuar shpesh këshillën se zemërimi nuk duhet “mbajtur brenda”. Përdoret edhe metafora e tenxheres me presion: emocionet gjoja grumbullohen dhe duhet të dalin jashtë, përndryshe rrezikojmë të “shpërthejmë”.
Por shkenca nuk e mbështet plotësisht këtë teori.
Studiuesit nga Universiteti Shtetëror i Ohajos analizuan 154 studime që shqyrtonin zemërimin dhe strategjitë që njerëzit përdorin për ta zvogëluar atë. Në to morën pjesë më shumë se 10.000 persona të moshave, gjinive dhe prejardhjeve të ndryshme kulturore e etnike.
Rezultatet treguan se vetëm “shfryrja” e zemërimit zakonisht nuk e zvogëlon atë. Përkundrazi, aktivitetet që e rrisin më tej aktivizimin fiziologjik mund ta mbajnë ose madje ta shtojnë ndjenjën e zemërimit.
Pse nuk ndihmojnë të bërtiturat dhe goditjet?
Kur jemi të zemëruar, trupi sillet sikur po përgatitet për veprim. Rrahjet e zemrës përshpejtohen, muskujt tensionohen, frymëmarrja ndryshon dhe organizmi kalon në një gjendje të shtuar aktivizimi.
Në atë moment mund të duket logjike që energjinë ta “shkarkojmë” duke bërtitur, goditur jastëkun, thyer sende ose duke bërë ushtrime shumë intensive.
Mirëpo, pikërisht këto veprime mund ta mbajnë organizmin në gjendje të lartë eksitimi edhe më gjatë.
Njëri nga autorët e studimit, eksperti i komunikimit Brad Bushman, ka theksuar se nuk ka prova të forta shkencore që mbështesin teorinë popullore të katarsisit – idenë se nxjerrja e zemërimit nga vetja domosdoshmërisht na qetëson.
Fakti që pas një reagimi të fortë mund të ndihemi për pak çaste më mirë, nuk do të thotë se zemërimi është zvogëluar realisht.
As vrapimi nuk është gjithmonë zgjedhja më e mirë
Një nga gjetjet më interesante lidhej pikërisht me aktivitetin fizik.
Ushtrimet kanë përfitime të shumta për shëndetin dhe janë të rëndësishme për menaxhimin afatgjatë të stresit. Por kur qëllimi është të qetësohemi menjëherë në një moment zemërimi të fortë, jo çdo aktivitet fizik funksionon njësoj.
Analiza tregoi se aktivitetet që rrisin ndjeshëm aktivizimin fiziologjik nuk e ulnin domosdoshmërisht zemërimin, ndërsa në disa raste mund ta shtonin atë.
Efekti më i dukshëm i këtij lloji u vërejt te vrapimi.
Kjo nuk do të thotë se vrapimi është i dëmshëm apo se duhet shmangur. Ai mbetet një aktivitet shumë i dobishëm për shëndetin fizik dhe mendor. Por nëse jeni tashmë shumë të zemëruar dhe dëshironi të qetësoheni shpejt, mund të mos jetë zgjedhja më efektive në atë moment, transmeton Telegrafi.
Përfundimi i studiuesve ishte relativisht i thjeshtë: në vend që ta nxisim edhe më shumë trupin, duhet të përpiqemi ta ulim nivelin e aktivizimit.
Ndër strategjitë që treguan rezultate më të mira ishin:
Edhe joga, megjithëse përfshin lëvizje fizike, mund të ndihmojë sepse kombinon lëvizjet e kontrolluara me frymëmarrjen e ngadaltë dhe përqendrimin.
Zemërimi nuk duhet injoruar – por së pari duhet qetësuar
Kjo nuk do të thotë se zemërimi duhet shtypur ose injoruar.
Ai është një emocion normal që mund të sinjalizojë se diçka na ka lënduar, se janë cenuar kufijtë tanë ose se ndodhemi në një situatë që kërkon zgjidhje.
Problemi lind kur përpunimi i emocionit shndërrohet në rikthim të vazhdueshëm te e njëjta situatë, ritregim të konfliktit dhe ripërjetim të asaj që na ka zemëruar.
Prandaj, është e rëndësishme të bëhet dallimi mes kuptimit të shkakut të zemërimit dhe ushqyerjes së mëtejshme të tij.
Çfarë të bëni herën tjetër kur ndieni se po “vloni”?
Para se të dërgoni një mesazh të zemëruar, të telefononi dikë për t’i treguar gjithçka që mendoni apo të godisni diçka, provoni fillimisht të bëni një pauzë.
Disa frymëmarrje të ngadalta e të thella, largimi për pak minuta nga situata, relaksimi i muskujve ose thjesht pak qetësi mund të jenë më të dobishme se përpjekja për ta “nxjerrë” zemërimin.
Edhe numërimi deri në dhjetë mund të ndihmojë, jo sepse e zgjidh problemin, por sepse i jep trupit kohë që të qetësohet para se të reagoni.
Kur organizmi qetësohet, bëhet më e lehtë të kuptoni se çfarë ju ka zemëruar dhe të vendosni si dëshironi të reagoni.
Siç ka theksuar autorja kryesore e studimit, Sophie Kjærvik, strategjitë që përdoren për zvogëlimin e stresit mund të jenë të dobishme edhe për menaxhimin e zemërimit.
Pra, herën tjetër kur të ndieni se jeni në prag të “shpërthimit”, ndoshta zgjidhja nuk është ta nxirrni zemërimin me çdo kusht, por ta qetësoni fillimisht trupin.
Udhëzim sigurie: Nëse zemërimi bëhet aq i fortë sa mendoni se mund të lëndoni veten ose dikë tjetër, largohuni menjëherë nga situata, shmangni debatet dhe kërkoni ndihmë nga një person i besuar ose profesionist i shëndetit mendor. Nëse ekziston rrezik i menjëhershëm, kontaktoni shërbimet emergjente. /Telegrafi/
