Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, refuzoi në fillim të vitit 2023 një plan jozyrtar paqeje që parashikonte që Ukraina të pranonte kontrollin rus mbi Krimenë, një pjesë të Donbasit dhe një korridor tokësor drejt gadishullit.
Plani u bë publik nga gazeta Financial Times më 24 tetor, duke u bazuar në një hetim dhe dëshmi të personave të përfshirë në këtë iniciativë. Propozimi nuk ishte marrëveshje zyrtare e qeverive të SHBA-së, Ukrainës apo Rusisë dhe përpjekja për të arritur një marrëveshje përfundoi në shkurt të vitit 2023.
Sipas raportimit, plani parashikonte tërheqjen e trupave ruse nga pjesa më e madhe e territoreve të pushtuara që nga nisja e pushtimit në shkallë të plotë, transmeton Telegrafi.
Në këmbim, Kievi do të duhej të pranonte që Rusia të mbante kontrollin mbi Krimenë dhe pjesën e Donbasit që kishte nën kontroll para shkurtit të vitit 2022. Një tjetër kusht ishte garantimi i një korridori të lirë tokësor rus drejt Krimesë.
Ukrainës i ofroheshin garanci sigurie nga shtetet anëtare të NATO-s, me synimin për të mbështetur një armëpushim të ardhshëm dhe për të parandaluar rifillimin e luftimeve.
Megjithatë, këto garanci nuk do të nënkuptonin anëtarësimin automatik të Ukrainës në Aleancë. Plani parashikonte gjithashtu negociata të veçanta me Shtetet e Bashkuara për çështjet e sigurisë së Rusisë.
Kontaktet për këtë iniciativë kishin nisur që në vitin 2022, kur në Perëndim ekzistonin shqetësime se Moska mund të përdorte a*** b********* taktike.
Avokati amerikan Richard Conn dhe bankieri i investimeve Bob Foresman fillimisht synuan të ulnin rrezikun e përshkallëzimit të luftës, por më pas nisën të hartonin propozime për t’i dhënë fund konfliktit.
Në përpjekje u përfshi edhe Matthias Warnig, ish-oficer i inteligjencës së Gjermanisë Lindore, biznesmen dhe njohës prej kohësh i presidentit rus Vladimir Putin.
Warnig kishte drejtuar më parë kompaninë Nord Stream 2 AG. Për të krijuar një kanal komunikimi me udhëheqjen ukrainase, grupi angazhoi producentin e filmave Oleksandr Rodnyanskyi, i cili kishte ndihmuar më herët në organizimin e bisedimeve mes Ukrainës dhe Rusisë në Stamboll.
Pjesëmarrësit e quajtën këtë kanal komunikimi “Platforma”. Megjithatë, nuk kishte konfirmim se administrata e presidentit të atëhershëm amerikan, Joe Biden, e kishte miratuar zyrtarisht veprimtarinë e Conn dhe Foresman.
Në fillim të shkurtit 2023, Warnig u informoi pjesëmarrësit e tjerë se Putini e kishte shqyrtuar me hollësi propozimin. Sipas tij, presidenti rus ishte i gatshëm të diskutonte përcaktimin e vijave territoriale, por këmbëngulte që Ukraina të mos anëtarësohej në NATO.
Warnig pretendoi gjithashtu se Kremlini nuk e kundërshtonte mundësinë e anëtarësimit të Ukrainës në Bashkimin Evropian dhe ishte i hapur për diskutime mbi mekanizma të tjerë sigurie. Këto ishin përshkrimet e tij për bisedën me Putinin dhe jo një qëndrim zyrtar i konfirmuar në mënyrë të pavarur nga Moska.
Rodnyanskyi ia paraqiti dokumentin Zelenskyt dhe kreut të atëhershëm të Zyrës së Presidentit, Andriy Yermak. Sipas tij, të dy refuzuan të bënin lëshime territoriale, duke shpresuar se sukseset ushtarake ukrainase në rajonin e Harkivit dhe në bregun e djathtë të rajonit të Hersonit do t’u mundësonin të siguronin kushte më të favorshme.
Ndërmjetësit kishin shpresuar të arrinin një marrëveshje deri në përvjetorin e parë të pushtimit rus në shkallë të plotë, por gjatë shkurtit u bë e qartë se palët nuk do të pajtoheshin për kushtet. Sipas personave të përfshirë, Kremlini u përpoq të kuptonte nëse Conn dhe Foresman po përfaqësonin qëndrimin zyrtar të Uashingtonit.
Pas diskutimeve mes zyrtarëve rusë dhe amerikanë, lindën mosmarrëveshje për statusin e “Platformës”. Ndërmjetësit thanë se Uashingtoni nuk ua kishte konfirmuar mandatin dhe konsideronte se kanalet ekzistuese zyrtare diplomatike ishin të mjaftueshme. Pas kësaj, iniciativa përfundoi pa marrëveshje.
Ish-zyrtarë amerikanë të intervistuar nga Financial Times shprehën dyshime si për gatishmërinë e Putinit për të zhvilluar negociata thelbësore, ashtu edhe për aftësinë e pjesëmarrësve jozyrtarë për të ndikuar në përfundimin e luftës. /Telegrafi/
Ukraina vazhdon të konsiderojë Krimenë, Donbasin dhe rajonet e Zaporizhjas e Hersonit si pjesë të territorit të saj të njohur ndërkombëtarisht, pavarësisht pushtimit rus. Formula e Paqes e paraqitur nga Zelenskyy në vitin 2022 parashikonte rivendosjen e integritetit territorial të Ukrainës dhe tërheqjen e trupave ruse.
Në tetor të vitit 2022, 143 shtete mbështetën një rezolutë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara që dënonte përpjekjen e Rusisë për të aneksuar në mënyrë të paligjshme katër rajone ukrainase. Për këtë arsye, plani i përshkruar nga Financial Times ishte në kundërshtim me qëndrimin publik të Kievit.
Teksti i plotë i dokumentit konfidencial nuk është bërë publik. Informacionet për të bazohen në hetimin e Financial Times dhe në dëshmitë e personave të përfshirë. Garancitë e propozuara të sigurisë nuk u miratuan si pjesë e një marrëveshjeje, ndërsa Rusia vazhdoi luftën kundër Ukrainës.
