Afshet, pagjumësia, humbja e masës kockore dhe problemet me fertilitetin mund të shfaqen shumë më herët se pritej – por jo çdo paciente duhet t’i shmangë hormonet
Menopauza e parakohshme nuk është gjithmonë pasojë e plakjes natyrore. Te shumë gra, pikërisht trajtimi i kancerit mund të shkaktojë ndërprerjen e papritur të funksionit të vezoreve, duke sjellë ndryshime të menjëhershme hormonale dhe simptoma që mund të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës.
Si mund ta shkaktojë trajtimi i kancerit menopauzën
Ekspertët theksojnë se çdo grua, para fillimit të trajtimit, duhet të informohet për rrezikun e menopauzës së parakohshme, ndikimin e mundshëm në fertilitet dhe mënyrat për lehtësimin e simptomave.
Menopauza natyrore zakonisht ndodh rreth moshës 51-vjeçare. Megjithatë, heqja kirurgjikale e vezoreve, radioterapia në zonën e legenit, disa citostatikë dhe trajtime të caktuara hormonale për kancerin e gjirit mund ta ndërpresin funksionin e vezoreve shumë më herët.
Menopauza që shfaqet ndërmjet moshës 40 dhe 45 vjeç konsiderohet e hershme, ndërsa humbja e funksionit të vezoreve para moshës 40 vjeç quhet insuficiencë ovariane e parakohshme.
Nëse hiqen të dyja vezoret, menopauza fillon menjëherë pas operacionit. Pas kimioterapisë ose radioterapisë, ajo mund të jetë e përkohshme ose e përhershme, varësisht nga mosha e pacientes dhe lloji i trajtimit.
Rënia e menjëhershme e estrogjenit mund të shkaktojë simptoma më të theksuara sesa menopauza natyrore. Afshet e nxehta, djersitjet gjatë natës, pagjumësia, lodhja, ndryshimet e humorit, vështirësitë në përqendrim dhe “mjegulla e trurit” janë ndër shqetësimet më të zakonshme.
Mund të shfaqen gjithashtu tharje vagjinale, marrëdhënie seksuale të dhimbshme, infeksione urinare më të shpeshta dhe ulje e dëshirës seksuale. Ndryshimet hormonale mund të ndikojnë edhe në lëkurë, flokë, nyja dhe, te disa gra, në përkeqësimin e migrenës, transmeton Telegrafi.
Menopauza e parakohshme nuk prek vetëm mirëqenien e përditshme. Ajo lidhet edhe me rritjen e rrezikut të osteoporozës dhe sëmundjeve kardiovaskulare.
Humbja e estrogjenit përshpejton pakësimin e masës kockore dhe mund të rrisë rrezikun e frakturave. Në të njëjtën kohë, ndryshimet hormonale ndikojnë edhe në enët e gjakut dhe shëndetin e zemrës.
Një keqkuptim i zakonshëm është se terapia hormonale është e ndaluar për çdo grua që ka pasur kancer ose ka raste të kancerit në familje.
Kjo nuk vlen për të gjitha pacientet. Te gratë që nuk janë trajtuar për tumore hormonalisht të varura, terapia hormonale mund të merret në konsideratë për lehtësimin e simptomave, por vendimi duhet të jetë individual dhe të merret së bashku me mjekun.
Përveç reduktimit të afsheve dhe djersitjeve gjatë natës, terapia mund të ndihmojë edhe në mbrojtjen e kockave, veçanërisht kur menopauza shfaqet shumë herët.
Për gratë që nuk mund ose nuk dëshirojnë të përdorin terapi hormonale ekzistojnë alternativa të tjera. Disa barna jo-hormonale mund të zvogëlojnë afshet, ndërsa hidratuesit vaginalë dhe lubrifikantët mund të ndihmojnë në tharjen dhe shqetësimet intime. Përdorimi i estrogjenit lokal duhet të vlerësohet individualisht, sidomos te pacientet me histori të tumoreve hormonalisht të ndjeshme.
Mund të ndihmojnë edhe terapia kognitive-biheviorale, aktiviteti fizik, teknikat e relaksimit dhe ruajtja e një peshe të shëndetshme.
Aktiviteti fizik, ushqyerja e balancuar me kalcium dhe vitaminë D, mos pirja e duhanit dhe kufizimi i alkoolit ndihmojnë në mbrojtjen e kockave dhe shëndetit të përgjithshëm.
Disa gra vërejnë se alkooli, kafeina, ushqimet pikante dhe stresi i përkeqësojnë afshet, ndaj shmangia e shkaktarëve individualë mund të sjellë lehtësim.
Mjekët këshillojnë që këto çështje të diskutohen sa më herët, idealisht para fillimit të trajtimit onkologjik. Vlerësimi i fertilitetit, rrezikut të menopauzës së parakohshme dhe mundësive të trajtimit mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit dhe cilësisë së jetës edhe pas përfundimit të terapisë kundër kancerit. /Telegrafi/
