Përkufizimet e paqarta dhe joprecize të termit “duhanpirje” dhe “produkte të duhanit” që bien ndesh drejtpërdrejt me ligjet e tjera në fuqi, ndalimet e plota të substancave për të cilat shkenca ka vërtetuar se nuk janë të dëmshme, si dhe barazimi i padrejtë i të gjitha produkteve që përmbajnë nikotinë, janë vetëm disa nga lëshimet në versionin e ri të projektligjit për mbrojtjen nga duhanpirja, të cilat i theksoi profesori Zlatko Arsov nga Fakulteti i Shkencave Bujqësore dhe Ushqimit.
Si ekspert shumëvjeçar i duhanit, Arsov gjatë pjesëmarrjes së tij në emisionin “24 Analiza” vuri në dukje problemet kryesore në rregulloren ligjore nga aspekti i fushës së tij të ekspertizës. Sipas paralajmërimeve të Ministrit të Shëndetësisë, Azir Aliu, rregullorja ligjore duhej të shqyrtohej në Qeveri dje, por u shty. Megjithëse Aliu deklaroi disa herë se gjatë përgatitjes së projektligjit ishin konsultuar të gjitha palët e interesuara dhe opinioni ekspert, Arsov vë në dukje disa vëzhgime të rëndësishme mbi propozimin e ri të rishikuar.
“Prodhimi dhe qarkullimi i duhanit rregullohen me Ligjin për duhanin, produktet e duhanit dhe produktet e ndërlidhura. Versioni i parë i projektligjit ishte shkruar sikur Ligji për duhanin të mos ekzistonte fare. Unë reagova se në projektligj përdoren përkufizime që nuk janë në përputhje me Ligjin për duhanin dhe se praktikisht Ministria e Shëndetësisë po ndërhyn në disa kompetenca që nuk i takojnë. Në versionin e dytë të projektligjit janë bërë disa ndryshime, por ende nuk janë korrigjuar të gjitha mospërputhjet,” tha profesori Arsov.
Problemi kryesor, sipas tij, është se Ligji për mbrojtjen nga duhanpirja jep një përkufizim krejtësisht të ri për atë se çfarë është duhanpirja, i ndryshëm nga ai në Ligjin për duhanin, si dhe nga rregulloret e shumicës së vendeve evropiane.
Ministria e Shëndetësisë e përkufizon duhanpirjen si përdorimin e të gjitha produkteve me nikotinë, duke i barazuar kështu cigaret me:
Arsov thekson se bëhet fjalë për produkte thelbësisht të ndryshme që ekzistojnë në treg dhe nuk mund të shpërfillen. Në propozimin e ri, përkufizimi i duhanpirjes vlen njësoj për të gjitha produktet, krejtësisht e kundërta e Ligjit për duhanin, i cili e përkufizon duhanpirjen si posedim ose përdorim të një produkti duhani që digjet, duke nënkuptuar kështu vetëm cigaret klasike.
Shkenca dhe alternativat më pak të dëmshme
“Është vërtetuar shkencërisht se produktet që nuk e djegin duhanin janë më pak të dëmshme se cigaret e zakonshme sepse përmbajtja e nikotinës është shumë e reduktuar, përmbajtja e katranit është reduktuar edhe më shumë, dhe ka shumë pak monoksid karboni. Ato lëshojnë shumë pak tym në atmosferë në krahasim me cigaret e zakonshme,” theksoi Arsov.
Ai shtoi se zgjidhja ligjore, përveç parandalimit dhe tregimit se nikotina është e dëmshme për të rinjtë, duhet të ofrojë alternativën që disa produkte mund të përdoren në ambiente të mbyllura pa qenë të dëmshme për shëndetin e joduhanpirësve.
Çështja e aromave dhe laboratorëve kërkimorë
Sipas profesorit, problematike janë edhe dispozitat që rregullojnë aditivët, përkatësisht ndalimi i aromave të ndryshme në të gjitha produktet e nikotinës.
Mentoli: Arsov shpjegoi se mentoli nuk është i dëmshëm dhe përdoret edhe në mjekësi për inhalim. Në cigare ai nuk digjet, por vetëm nxehet dhe avullon.
Aromat e frutave: Ai tha se nuk është vërtetuar shkencërisht se ato janë të dëmshme apo se pikërisht ato e bëjnë duhanpirjen tërheqëse.
Si një tjetër nelogjikshmëri ligjore, profesor Arsov theksoi ndalimin e duhanpirjes në institucionet arsimore-shkencore. Kjo përfshin dy laboratorët e akredituar për analizën e duhanit në Fakultetin e Bujqësisë dhe në Institutin Shkencor të Duhanit në Prilep. Nëse ligji miratohet kështu, këta laboratorë nuk do të mund të përdorin metodën e degustimit për të ekzaminuar dhe vlerësuar produktet, duke u vendosur në të njëjtin rang me institucionet e tjera ku ndalohet duhanpirja.
