Zvicra mund të vendosë kufizime të reja për përdorimin e fishekzjarrëve të zhurmshëm, pasi qytetarët do të votojnë më 29 nëntor për një iniciativë që synon të mbrojë kafshët, mjedisin dhe shëndetin e njerëzve.
Sipas një sondazhi të publikuar më 23 tetor nga Korporata Zvicerane e Transmetimeve (SBC), 69 për qind e votuesve e mbështesin propozimin për kufizimin e fishekzjarrëve, duke sinjalizuar përkrahje të konsiderueshme për këtë masë.
Nisma është mbështetur nga organizatat për mbrojtjen e kafshëve dhe grupet mjedisore, të cilat argumentojnë se shpërthimet e forta shkaktojnë stres te kafshët dhe ndikojnë negativisht në mjedis, raporton Euronews.
Organizata Schweizer Tierschutz (STS) thekson se për kafshët shtëpiake, ato të egra dhe kafshët e fermave, fishekzjarrët nuk përbëjnë festë, por janë burim frike dhe stresi.
Çfarë parasheh iniciativa?
Propozimi nuk synon ndalimin e plotë të të gjitha llojeve të fishekzjarrëve, por kufizimin e ndjeshëm të atyre që shkaktojnë zhurmë të madhe.
Nëse iniciativa miratohet, shitja e mjeteve piroteknike veçanërisht të zhurmshme do të ndalohej, ndërsa alternativa më të qeta, si fishekzjarrët në formë shatërvani, do të vazhdonin të lejoheshin.
Kantonet do të mund të jepnin përjashtime për ngjarje me rëndësi përtej nivelit lokal, përfshirë festimet e Ditës Kombëtare të Zvicrës, më 1 gusht, dhe natën e Vitit të Ri, duke favorizuar sërish alternativat më të qeta.
Mbështetësit e iniciativës argumentojnë se një rregull i përbashkët në nivel kombëtar do të siguronte mbrojtje më të mirë nga zhurma, ndotja e ajrit, mbeturinat, aksidentet dhe zjarret.
Industria paralajmëron për rrezik ndaj traditës
Megjithatë, propozimi ka hasur edhe në kundërshtime. Përfaqësuesit e industrisë së fishekzjarrëve e konsiderojnë atë kërcënim për traditat zvicerane, ndërsa disa politikanë argumentojnë se kufizimet duhet të vendosen nga kantonet dhe jo përmes një rregulli kombëtar.
Partia Popullore Zvicerane, Partia e Qendrës dhe Shoqata e Tregtisë Zvicerane kanë nisur fushatë kundër iniciativës, duke paralajmëruar për pasojat e mundshme për bizneset dhe atë që e cilësojnë si zgjerim të kulturës së ndalimeve, transmeton Telegrafi.
Nisma u paraqit fillimisht në vitin 2023 dhe arriti të mbledhë më shumë se 137 mijë nënshkrime, duke tejkaluar pragun prej 100 mijë nënshkrimesh të nevojshme për një votim kombëtar.
Pse kërkohet kufizimi i fishekzjarrëve?
Përveç zhurmës, një nga shqetësimet kryesore është ndikimi i fishekzjarrëve në cilësinë e ajrit dhe në shëndetin publik.
Sipas të dhënave të Zyrës Federale Zvicerane për Mjedisin (FOEN), në Zvicër përdoren çdo vit rreth 1 mijë deri në 2 mijë tonë fishekzjarrë, përfshirë paketimin. Kjo gjeneron rreth 200 deri në 400 tonë grimca të imëta në vit, që përbëjnë afërsisht 2 deri në 3 për qind të emetimeve vjetore të këtyre grimcave në vend.
Kur shpërthejnë, fishekzjarrët lëshojnë grimca që përmbajnë metale dhe substanca nga baruti dhe përbërësit që përdoren për krijimin e ngjyrave. Këto mund të ndotin ajrin, ujin dhe tokën, ndërsa grimcat e imëta paraqesin rrezik të veçantë për personat me probleme ekzistuese shëndetësore.
Kushtet e motit mund ta përkeqësojnë situatën: mjegulla mund t’i mbajë grimcat më gjatë në ajër, ndërsa moti i nxehtë dhe i thatë mund të rrisë rrezikun e zjarreve.
Kafshët, ndër më të prekurat nga shpërthimet
Organizatat për mbrojtjen e kafshëve theksojnë se zhurmat e papritura mund të shkaktojnë panik, çorientim dhe lëndime, ndërsa në raste të rënda pasojat mund të jenë fatale.
Veterinerja zvicerane Maruschka Blaser ka paralajmëruar se kuajt mund të reagojnë në mënyrë të pakontrolluar ndaj shpërthimeve, duke rrezikuar veten, njerëzit dhe kafshët e tjera.
Edhe macet dhe qentë mund të përjetojnë stres të madh gjatë festimeve, ndërsa në disa raste pronarët detyrohen të kërkojnë ndihmë veterinare për t’i qetësuar.
Mbështetësit e iniciativës argumentojnë se kufizimi i fishekzjarrëve të zhurmshëm do të ndihmonte në mbrojtjen e miliona kafshëve shtëpiake që jetojnë në Zvicër, si dhe të kafshëve të egra dhe atyre të fermave.
Nëse propozimi miratohet në votimin e 29 nëntorit, Zvicra mund të ndjekë shembullin e Holandës, ku është miratuar një ndalim më i gjerë i fishekzjarrëve, i lidhur me shqetësimet për sigurinë, mirëqenien e kafshëve dhe mjedisin.
Rezultati i votimit do të përcaktojë nëse vendi do të ndërmarrë hapa të mëtejshëm për kufizimin e fishekzjarrëve të zhurmshëm në nivel kombëtar./Telegrafi/
