Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, ka deklaruar se Irani duhet të bëjë një reduktim “domethënës” të kapaciteteve të tij për pasurimin e uraniumit, nëse dëshiron t’i plotësojë kërkesat e SHBA-së dhe t’i japë fund luftës shtatë-mujore mes dy vendeve.
Në një intervistë ekskluzive për Reuters, Vance tha se Uashingtoni nuk do të mjaftohet me premtime për reduktime të ardhshme, por kërkon masa konkrete nga Teherani.
“Nëse nuk dëshironi armë bërthamore, atëherë pse ju nevojitet karburant i pasuruar në 60 për qind? Nëse dëshironi të tregoni përkushtim për të mos ndërtuar armë bërthamore, mos prodhoni karburant shumë të pasuruar”, tha Vance.
Sipas tij, çdo marrëveshje e mundshme duhet të përfshijë një reduktim real të kapacitetit iranian për pasurim.
“Ne nuk do t’i këmbejmë fjalët me veprime”, tha ai, transmeton Telegrafi.
SHBA-ja dhe Irani kanë shkëmbyer gjatë javëve të fundit propozime për përfundimin e luftës dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një prej rrugëve më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë.
Presidenti amerikan Donald Trump ka refuzuar ofertën e fundit të Teheranit dhe ka paralajmëruar se operacionet ushtarake mund të intensifikohen pas zgjedhjeve të mesmandatit në nëntor.
Vance, i cili prej kohësh ka shprehur skepticizëm ndaj përfshirjes së SHBA-së në luftëra jashtë vendit, ka marrë rol të rëndësishëm në përpjekjet për arritjen e një marrëveshjeje. Ai kishte ndërmjetësuar një marrëveshje të përkohshme paqeje në qershor, por ajo u shemb shpejt.
Një tjetër vështirësi për negociatat, sipas Vance, është pasiguria e Uashingtonit rreth mënyrës se si merren vendimet në Teheran.
Ai tha se SHBA-ja po zhvillon kontakte me presidentin iranian Masoud Pezeshkian dhe ministrin e Jashtëm Abbas Araqchi, por nuk është e qartë se sa autoritet kanë ata në strukturën e pushtetit iranian.
Kjo pasiguri vjen pas sulmeve të përbashkëta amerikano-izraelite në fillim të luftës, në të cilat u vra lideri suprem iranian, Ayatollah Ali Khamenei.
“Një nga gjërat që kemi kuptuar është se nuk është plotësisht e qartë se si merr vendime vendi i tyre”, tha Vance.
Trump tha gjithashtu të martën se “problemi më i madh” është se askush nuk e di se kush po e drejton Iranin.
Megjithatë, Ministria e Jashtme iraniane e ka kundërshtuar këtë pretendim. Zëdhënësi Esmaeil Baghaei tha se zyrtarët amerikanë e dinë se cilët janë homologët e tyre iranianë dhe si funksionon sistemi i vendimmarrjes në vend.
Sipas tij, problemi qëndron te “qëndrimet kontradiktore dhe mesazhet e përziera” nga zyrtarët amerikanë.
Vance tha gjithashtu se ka zhvilluar biseda me komandantë në terren për të vlerësuar situatën ushtarake. Ai hodhi poshtë shqetësimet për mungesa kritike të municioneve dhe tha se, ndonëse forcat iraniane janë herë pas here në gjendje të godasin anije tregtare në Ngushticën e Hormuzit, ato kryesisht nuk janë në gjendje të pengojnë eksportet e energjisë përmes saj.
Vance nuk pranoi të thoshte nëse ai vetë po udhëheq negociatat e paqes, megjithëse shpesh përmendet si negociatori kryesor i Shtëpisë së Bardhë.
“Ne jemi padyshim të përfshirë. Në fund të fundit, presidenti i Shteteve të Bashkuara po i drejton gjërat”, tha ai.
Lufta, e cila sipas Reuters i kushton SHBA-së rreth 3 miliardë dollarë në muaj, është shndërruar në një çështje të rëndësishme politike përpara zgjedhjeve të nëntorit.
Rritja e çmimeve të energjisë ka vënë Trumpin dhe republikanët nën presion në shtetet ku gara për kontrollin e Kongresit pritet të jetë e ngushtë. Reuters ka raportuar se kostoja e jetesës dhe lufta me Iranin po ndikojnë gjithnjë e më shumë në fushatën zgjedhore.
Vance është përpjekur të zbusë kritikat ndaj mënyrës se si Trump po e menaxhon konfliktin, duke u bërë thirrje votuesve të mos lejojnë që lufta të ndikojë në mbështetjen e tyre për kandidatët republikanë.
Ai ishte në Alaska për të mbështetur senatorin republikan Dan Sullivan, i cili përballet me një garë të ngushtë për rizgjedhje kundër demokratës Mary Peltola.
Gjatë tubimit, Vance u përqendrua veçanërisht te kostoja e jetesës dhe çmimet e energjisë, një çështje veçanërisht e ndjeshme në Alaska, ku distancat e mëdha rrisin kostot e mallrave dhe energjia është një sektor kyç i ekonomisë.
Vance shihet si një prej kandidatëve kryesorë të mundshëm republikanë për të pasuar Trumpin në Shtëpinë e Bardhë. Megjithatë, ai tha se ende nuk ka vendosur nëse do të kandidojë për president në vitin 2028.
“Jam natyrshëm një person që i shtyn gjërat për më vonë. Nuk kam menduar shumë për këtë”, tha ai. /Telegrafi/
