Studimet e reja po zbulojnë një lidhje që shkon përtej gjenetikës dhe hormoneve, por mekanizmi ende nuk është plotësisht i qartë
Një studim i gjerë i Karolinska Institutet në Suedi dhe një tjetër hulumtim i Yale University, i botuar në JAMA Psychiatry, kanë gjetur lidhje mes përvojave të vështira në fëmijëri dhe rrezikut më të lartë për diagnozë të endometriozës më vonë në jetë.
Rezultatet sugjerojnë se gratë që në fëmijëri kanë përjetuar dhunë fizike, emocionale ose seksuale, apo dhunë në familje, mund të kenë rrezik dukshëm më të lartë. Efekti duket kumulativ: sa më shumë rrethana të pafavorshme të ketë pasur gjatë rritjes, aq më i madh mund të jetë rreziku.
Endometrioza është një sëmundje kronike në të cilën ind i ngjashëm me shtresën e brendshme të mitrës rritet jashtë saj. Më shpesh shfaqet në zonën e legenit dhe mund të prekë vezoret, tubat fallopiane, fshikëzën urinare, zorrët ose indet përreth.
Këto lezione reagojnë ndaj hormoneve dhe mund të shkaktojnë inflamacion, dhimbje, inde mbresore dhe ngjitje ndërmjet organeve.
Vlerësohet se endometrioza prek rreth një në dhjetë gra, por diagnoza shpesh vendoset vite pas shfaqjes së simptomave.
Dhuna në fëmijëri lidhet me rrezik më të lartë
Studimi suedez përfshiu rreth 1,3 milion gra të lindura në Suedi mes viteve 1974 dhe 2001. Prej tyre, 24.311 kishin diagnozë të endometriozës.
Studiuesit analizuan një sërë përvojash të pafavorshme në fëmijëri, përfshirë dhunën, problemet psikiatrike ose përdorimin e substancave te prindërit, vështirësitë financiare, ndarjen e prindërve, paqëndrueshmërinë e banimit dhe ndërhyrjet e shërbimeve sociale.
Në përgjithësi, gratë që kishin përjetuar të paktën një nga këto rrethana kishin rreth 20 për qind rrezik më të lartë për diagnozë të endometriozës krahasuar me ato që nuk kishin përjetuar ngjarje të tilla.
Lidhja më e fortë u pa te ekspozimi ndaj dhunës, ku rreziku ishte më shumë se dyfish më i lartë.
Po ashtu, gratë që kishin përjetuar pesë ose më shumë rrethana të pafavorshme në fëmijëri kishin rreth 60 për qind rrezik më të lartë, transmeton Telegrafi.
Edhe ndarja e prindërve dhe lëvizjet e shpeshta mund të kenë rol
Një gjetje interesante ishte se rreziku nuk lidhej vetëm me trauma të rënda.
Edhe rrethana si divorci i prindërve ose ndryshimet e shpeshta të vendbanimit u shoqëruan me rritje të rrezikut.
Kjo sugjeron se stresi i vazhdueshëm gjatë zhvillimit mund të ketë ndikim më të gjerë në organizëm sesa mendohej më parë.
Si mund të lidhet stresi me endometriozën?
Studiuesit përmendin disa shpjegime të mundshme.
Njëra është se stresi i hershëm mund të ndikojë në sistemin imunitar dhe në mënyrën se si organizmi reagon ndaj indeve endometriozike.
Një tjetër mundësi është që trauma të ndikojë në përpunimin e dhimbjes nga truri, duke e bërë një person më të ndjeshëm ndaj saj dhe, për rrjedhojë, më të prirur të kërkojë ndihmë mjekësore dhe të marrë diagnozë.
Megjithatë, këto janë hipoteza dhe mekanizmi i saktë ende nuk është sqaruar.
Endometrioza nuk është “sëmundje psikologjike”
Studiuesit theksojnë se këto rezultate nuk nënkuptojnë se endometrioza shkaktohet nga trauma apo se është sëmundje psikosomatike.
Në zhvillimin e saj ndikojnë shumë faktorë, përfshirë predispozicionin gjenetik, hormonet, sistemin imunitar dhe faktorët e mjedisit.
Një studim tjetër nga Yale University gjeti se gratë me endometriozë raportuan më shpesh përvoja traumatike gjatë jetës, përfshirë abuzimin në fëmijëri, sulmet seksuale dhe ngjarje të tjera të rënda.
Sipas studiuesve, lidhja mund të jetë edhe dypalëshe: endometrioza mund të ndikojë në shëndetin mendor, ndërsa stresi dhe trauma mund të lidhen me mënyrën si zhvillohet ose përjetohet sëmundja.
Ajo që tashmë duket më e qartë është se shëndeti fizik dhe ai psikologjik nuk mund të shihen gjithmonë të ndarë. Këto gjetje mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të endometriozës dhe në rëndësinë e një fëmijërie sa më të sigurt e mbështetëse. /Telegrafi/
