Për më shumë se gjashtë dekada, Shtetet e Bashkuara kanë ndjekur një politikë të heshtjes lidhur me arsenalin bërthamor të Izraelit, duke shmangur konfirmimin publik se aleati i tyre në Lindjen e Mesme posedon armë të tilla.
Megjithatë, kjo qasje po vihet gjithnjë e më shumë në pikëpyetje, në një kohë kur lufta me Iranin ka rikthyer vëmendjen te rreziku i përhapjes së armëve bërthamore në rajon.
Izraeli asnjëherë nuk e ka pranuar zyrtarisht se posedon a*** b*********, por as nuk e ka mohuar këtë. Kjo politikë njihet si “paqartësia bërthamore” dhe i ka mundësuar vendit të ruajë një arsenal të tillë, pa u përballur me presionin ndërkombëtar që do të sillte një konfirmim publik.
Megjithatë, vlerësimet ndërkombëtare sugjerojnë se Izraeli mund të ketë rreth 90 koka bërthamore. Qendra e programit të tij bërthamor besohet të jetë objekti i Dimonës, në shkretëtirën e Negevit, i cili për dekada është mbajtur larg vëmendjes publike.
Politika amerikane e heshtjes daton që nga vitet 1960, kur zyrtarët në Uashington kishin arritur në përfundimin se Izraeli po zhvillonte a*** b*********. Në vend që të përpiqej ta ndalte programin, administrata amerikane zgjodhi të shmangte konfrontimin me aleatin e saj dhe të mos e konfirmonte publikisht ekzistencën e arsenalit.
Kjo qasje është vënë sërish në diskutim në Kongresin amerikan. Në një seancë dëgjimore në qershor, ligjvënësi Joaquin Castro e pyeti sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio, nëse Izraeli posedon a*** b*********, shkruan cnn.
Rubio nuk dha një konfirmim zyrtar, por pranoi se, sipas vlerësimeve të shumicës së vendeve, Izraeli i posedon ato. Ai theksoi se vetë Izraeli nuk e ka pranuar publikisht këtë fakt dhe se Uashingtoni nuk e trajton si një të dhënë të konfirmuar.
Castro paralajmëroi se kjo politikë po bëhet gjithnjë e më e rrezikshme, veçanërisht në kushtet kur SHBA-ja është e përfshirë në luftë përkrah Izraelit. Sipas tij, opinioni publik nuk ka një pasqyrë të qartë për vijat e kuqe të Izraelit sa i përket përdorimit të mundshëm të armëve bërthamore dhe reagimit të tij në rast se objektet bërthamore izraelite sulmohen.
Çështja lidhet edhe me ambiciet bërthamore të Iranit dhe mundësinë që shtetet e tjera të rajonit të ndjekin të njëjtën rrugë. Arabia Saudite ka paralajmëruar më herët se do të zhvillonte a*** b********* nëse një gjë të tillë do ta siguronte Irani.
Një marrëveshje e mundshme bërthamore mes Uashingtonit dhe Riadit, e cila mund t’i hapte Arabisë Saudite rrugën për pasurimin e uraniumit, po shton shqetësimet për një garë të re armatimi në Lindjen e Mesme.
Kështu, lufta me Iranin dhe debati në Kongresin amerikan po e vënë në sprovë një politikë që ka mbijetuar për dekada. Nëse Uashingtoni do të vazhdojë të shmangë konfirmimin publik të arsenalit izraelit, apo do të detyrohet të ndryshojë qëndrim, mbetet e paqartë. /Telegrafi/