Izraeli, me sa duket, është sërish në një bllokadë politike.
Pas numërimit të gati 90 për qind të votave nga zgjedhjet e mbajtura të martën, duket se as koalicioni i kryeministrit aktual, Benjamin Netanyahu, dhe as blloku i rivalit të tij kryesor, Gadi Eisenkot, nuk do të mund të sigurojnë shumicën e nevojshme për formimin e qeverisë.
Për të formuar qeverinë, njëra nga partitë kryesore ka të ngjarë të detyrohet të shkelë premtimet kryesore të bëra gjatë fushatës zgjedhore.
Për këtë arsye, zgjedhjet e reja duken si skenari më i mundshëm. Më poshtë janë katër skenarët e mundshëm.
1. Qeveri e unitetit kombëtar me Netanyahun në krye
Mundësia e parë është që Netanyahu ta bindë Eisenkotin t’i bashkohet në një qeveri të unitetit kombëtar.
Në këtë rast, Eisenkoti do të duhej të hiqte dorë nga platforma e tij kryesore politike, pasi ishte paraqitur si alternativa e vetme ndaj Netanyahut dhe e kishte bazuar të gjithë fushatën në premtimin se do ta largonte atë nga pushteti.
Mbrëmë, në selinë e tij zgjedhore, Eisenkoti i bëri thirrje Netanyahut që “sot të njoftojë tërheqjen nga jeta politike”.
Ai u tha të pranishmëve se izraelitët janë lodhur nga “kultura e gënjeshtrave, përçarjeve dhe nxitjes së urrejtjes” së Netanyahut.
Megjithatë, këtë deklaratë e bëri përpara se të korrigjoheshin rezultatet e njërës prej exit-polleve kryesore. Edhe pse sondazhi fillimisht parashikonte epërsinë e bllokut të Eisenkotit, Netanyahu e ka kaluar atë ndërkohë, shkruan bbc.
Asnjëri bllok nuk fitoi shumicën – kush do ta udhëheqë tani Izraelin?
Netanyahu mund të përpiqet ta përfshijë partinë Yashar të Eisenkotit në një qeveri të unitetit me partinë e tij, Likud, por me kusht që të heqë dorë nga aleatët e tij të ekstremit të djathtë dhe partitë ultraortodokse.
Megjithatë, mbrëmë, në selinë e Likudit, Netanyahu falënderoi “partnerët e tij besnikë” dhe bëri thirrje për formimin e një “qeverie të fortë të djathtë”. Shumëkush e interpretoi këtë mesazh si shenjë se ai dëshiron ta ruajë koalicionin aktual.
Një përshkallëzim i ri i mundshëm i konfliktit me Iranin mund ta shtyjë përpara idenë e një qeverie të unitetit, pasi do të krijonte presion të madh mbi liderët politikë për të lënë mënjanë dallimet dhe për të bashkëpunuar.
Në ditët para zgjedhjeve, mediat izraelite dhe amerikane raportuan se Netanyahu po angazhohej për sulme të reja ndaj Iranit dhe se kishte ushtruar presion mbi Donald Trumpin për të miratuar përfshirjen e SHBA-së.
Kritikët e Netanyahut, pa dyshim, do ta interpretonin një veprim të tillë si përpjekje për të shpëtuar karrierën e tij politike duke nxitur një konflikt të ri rajonal.
2. Qeveri e Eisenkotit me mbështetjen e partive arabe
Një skenar i tillë do të sillte ndryshime të thella në politikën izraelite. Deri më tani, vetëm një parti e pavarur arabe ka qenë pjesë formale e një koalicioni qeverisës, në vitin 2021, por ajo aleancë zgjati pak.
Eisenkoti dhe pothuajse të gjitha partitë e tjera hebraike në bllokun e tij tashmë e kanë përjashtuar mundësinë e formimit të një qeverie me partitë arabe. Pavarësisht kësaj, ky është aktualisht i vetmi skenar përmes të cilit opozita mund të arrijë shumicën.
Partitë arabe janë surpriza më e madhe e zgjedhjeve. Sipas projeksioneve, ato kanë arritur rezultat më të mirë se sa pritej dhe mund të fitojnë një numër rekord prej 19 mandatesh.
Në këtë rezultat ka ndikuar pjesëmarrja rekord e votuesve arabë, të cilët përbëjnë rreth një të pestën e popullsisë dhe shpesh identifikohen si qytetarë palestinezë të Izraelit.
Për vite me radhë, shumë prej tyre i kanë bojkotuar zgjedhjet, duke argumentuar se pjesëmarrja në votime i jep legjitimitet një sistemi që i trajton si qytetarë të dorës së dytë.
Partitë arabe mund të përcaktojnë formimin e qeverisë në Izrael, pasi Netanyahu dhe Eisenkot nuk sigurojnë shumicën
Situata ndryshoi rrënjësisht me pjesëmarrjen e tyre në votimet e së martës, të nxitur nga dëshira për ta rrëzuar koalicionin qeverisës më të djathtë në historinë e Izraelit.
Lista e Bashkuar Arabe, e cila pritet të fitojë rreth shtatë mandate, ka deklaruar se është e gatshme t’i bashkohet një qeverie opozitare. Ndërkaq, Lista e Përbashkët, së cilës i parashikohen 12 mandate, ka bërë të ditur se do ta mbështeste një qeveri të tillë nga parlamenti, pa qenë domosdoshmërisht pjesë e saj.
Megjithatë, i vetmi lider politik hebre që aktualisht e mbështet këtë skenar është Yair Golan, nga partia Demokratët.
Një koalicion i tillë do të ishte jashtëzakonisht i brishtë, veçanërisht për çështjet që lidhen me Gazën dhe Bregun Perëndimor të pushtuar.
Qëndrimi i përbashkët i partive hebraike kundër përfshirjes së arabëve në pushtet dëshmon edhe një herë për ndarjet e thella në shoqërinë izraelite.
3. Shumicë e Netanyahut përmes kalimit të deputetëve nga opozita
Mundësia e tretë është që Netanyahu t’i bindë partitë e djathta nga blloku i Eisenkotit t’i braktisin partnerët e tyre dhe t’i bashkohen koalicionit të tij.
Dy kandidatët më të mundshëm për një kalim të tillë janë Naftali Bennett, bashkëkryetar i aleancës Beyachad, dhe Avigdor Lieberman, lider i partisë Yisrael Beiteinu.
Të dy janë politikanë të djathtë, me qëndrime të ashpra për sigurinë, dhe ndajnë disa pikëpamje politike me Netanyahun.
Kush është njeriu që mund ta rrëzojë Netanyahun?
Megjithatë, gjatë fushatës, të dy kërkuan shprehimisht largimin e Netanyahut, si dhe vendosjen e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për hebrenjtë ultraortodoksë.
Ky qëndrim i vendos ata në kundërshtim të drejtpërdrejtë me dy partitë ultraortodokse që tashmë janë pjesë e qeverisë së Netanyahut, duke e bërë të vështirë përfytyrimin e një bashkëpunimi mes tyre.
Disa analistë mendojnë se partitë e Bennettit dhe Liebermanit mund t’i zëvendësojnë partnerët ultraortodoksë të Netanyahut. Megjithatë, sipas përllogaritjeve aktuale të mandateve, një grupim i tillë me gjasë nuk do të kishte mjaftueshëm vende për të siguruar shumicën.
4. Zgjedhje të reja
Nëse asnjëri prej skenarëve të mësipërm nuk realizohet, vendi do të shkojë automatikisht në zgjedhje të reja.
Shumëkush do ta konsideronte një rezultat të tillë si fitore të heshtur për Netanyahun. Ai do të mbetej në detyrë si kryeministër në detyrë deri në zgjedhjet e reja dhe me gjasë do të shpresonte të arrinte rezultat më të mirë në to.
Disa analistë besojnë se pjesëmarrja e lartë e votuesve arabë nuk do të përsëritej, veçanërisht nëse rezulton se numri rekord i mandateve të fituara prej tyre nuk sjell asnjë ndryshim politik.
Njëkohësisht, kjo mund të mobilizonte më shumë votues të djathtë. Netanyahu me gjasë llogarit edhe në faktin se rreth 70 mijë izraelitë, të cilët udhëtuan nga jashtë vendit për të votuar kundër tij, nuk do të ktheheshin në numër kaq të madh për zgjedhjet e përsëritura.
Për më tepër, disa parti të djathta që nuk e kaluan pragun zgjedhor prej 3.25 për qind mund të merrnin më pak vota ose të mos kandidonin fare, gjë që do të ishte në favor të Likudit dhe aleatëve të tij.
Izraeli ka mbajtur pesë palë zgjedhje ndërmjet viteve 2019 dhe 2022, pasi Netanyahu dhe rivalët e tij nuk arritën marrëveshje për formimin e qeverisë. /Telegrafi/
