Nga 23 deri më 25 tetor, në tri vendbanime arbëreshe në Kalabri të Italisë, do të mbahet edicioni i dytë i “Arbëria Digital Fest 2026”, një festival që synon ta shndërrojë trashëgiminë kulturore arbëreshe në mundësi të reja për zhvillim lokal, turizëm dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Festivali do të zhvillohet në Carfizzi (Karfici), Pallagorio (Puhëriu) dhe San Nicola dell’Alto (Shën Kolli), në zemër të Arbërisë së Krotones, përmes takimeve, paneleve të diskutimit, aktiviteteve artistike, podkasteve, punëtorive dhe ngjarjeve të tjera kulturore.
Nisma organizohet nga Fili Meridiani APS dhe Emira Digital, ndërsa edicioni i këtij viti mbështetet edhe nga Fondacioni Carical, shkruan Telegrafi.
“Të trashëgojmë, të tërheqim, të krijojmë” është motoja e festivalit, e cila përmbledh tri drejtimet kryesore të tij: ruajtjen dhe përcjelljen e gjuhës e kulturës arbëreshe te brezat e rinj, promovimin e territoreve përmes turizmit kulturor dhe krijimin e mundësive të reja përmes inovacionit dhe bashkëpunimit.
Përmes këtij edicioni, organizatorët synojnë që trashëgimia arbëreshe të mos mbetet vetëm një kujtim i së kaluarës, por të shndërrohet në burim zhvillimi për komunitetet lokale.
Programi do të përqendrohet në tri fusha kryesore: marketingun territorial dhe turizmin, marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën, si dhe inovacionin dhe të ardhmen e Arbërisë.
Sipas organizatorëve, festivali synon të krijojë lidhje mes kulturës, ekonomisë, teknologjisë dhe turizmit, duke bashkuar administratat lokale, shoqatat, bizneset, profesionistët, universitetet dhe të rinjtë.
Një nga hapësirat qendrore të festivalit do të jetë “Muzé – Spazio Arbëria” në Pallagorio, ndërsa aktivitetet do të shtrihen edhe në Carfizzi dhe San Nicola dell’Alto. Përmes këtij organizimi, tri vendbanimet synohet të paraqiten si pjesë të një territori të ndërlidhur, me identitet dhe trashëgimi të përbashkët.
“OPEN ARBËRIA”, dyert e fshatrave shndërrohen në vepra arti Një nga risitë e edicionit të dytë do të jetë projekti artistik “OPEN ARBËRIA”, i realizuar nga artisti arbëresh Michele Giudicissi, në bashkëpunim me aktivitete dhe punëtori të dedikuara për fëmijët dhe të rinjtë.
Projekti synon t’i shndërrojë dyert e vendbanimeve në hapësira artistike dhe rrëfimi, përmes fjalëve, simboleve, imazheve dhe kujtimeve që tregojnë historinë dhe identitetin arbëresh.
Nisma mbështetet në katër koncepte: origjina, kalimet, shprehja dhe rrëfimet, duke krijuar një itinerar kulturor të shpërndarë në hapësirat publike të komuniteteve.
Qëllimi është që elementet e përditshme të fshatrave të marrin një kuptim të ri, duke lidhur kujtesën historike me artin bashkëkohor dhe duke i bërë vendbanimet më tërheqëse për vizitorët.
Muzikë, gastronomi dhe aktivitete për të rinjtë Përveç paneleve dhe takimeve kryesore, festivali do të përfshijë edhe programin paralel “Arbëria Digital Fest OFF”, me vizita, punëtori, aktivitete artistike, gastronomi, muzikë dhe takime me komunitetet lokale.
Një nga aktivitetet e veçanta do të jetë “Arbëresh Remix”, një mbrëmje muzikore ku këngët dhe tingujt tradicionalë arbëreshë do të ndërthuren me rrymat bashkëkohore përmes DJ-së së ri kalabrez Giovanni Salerno.
Në program do të përfshihen gjithashtu kantautorët Enzo Iovine dhe Pietro Curci, si dhe rrëfimtari Rocco Marco Moccia.
Festivali do t’u kushtojë vëmendje edhe historive personale dhe kujtesës së komuniteteve përmes një edicioni special të podkastit “POP ARBËRESH”, i cili do të mbledhë dëshmi, ide dhe rrëfime nga protagonistët e tri ditëve të aktivitetit.
Synohet bashkëpunim më i madh me Shqipërinë dhe Kosovën Organizatorët theksojnë se një nga synimet kryesore të festivalit është forcimi i lidhjeve të Arbërisë me Shqipërinë, Kosovën, Ballkanin dhe diasporën, duke i shndërruar marrëdhëniet historike dhe kulturore në mundësi konkrete bashkëpunimi.
Presidenti i Fili Meridiani APS, Ettore Bonanno, ka thënë se festivali synon të shkojë përtej tri ditëve të aktiviteteve dhe të krijojë një rrjet të qëndrueshëm mes komuniteteve.
“Të trashëgojmë, të tërheqim dhe të krijojmë janë tri veprimet me të cilat duam të tregojmë drejtimin e Arbëria Digital Fest. Të trashëgojmë do të thotë t’ua përcjellim brezave të rinj trashëgiminë tonë; të tërheqim do të thotë t’i bëjmë fshatrat tona të vogla vende të afta për të tërhequr njerëz, ide dhe kompetenca; të krijojmë do të thotë t’i shndërrojmë këto takime në mundësi, marrëdhënie dhe projekte të reja”, ka deklaruar Bonanno.
Ai ka falënderuar tri bashkitë pritëse dhe Fondacionin Carical për mbështetjen, duke theksuar se synimi është ndërtimi i një festivali të hapur, që bashkon komunitete të ndryshme dhe forcon marrëdhëniet me Shqipërinë, Kosovën dhe Ballkanin.
Edhe Fabio Spadafora, CEO i Emira Digital, ka vlerësuar rëndësinë e përdorimit të teknologjisë dhe komunikimit digjital për promovimin e trashëgimisë kulturore.
Sipas tij, teknologjia duhet të shërbejë si mjet për ta bërë më të njohur identitetin e territoreve dhe për të krijuar mundësi të reja përmes komunikimit, inovacionit dhe lidhjeve mes komuniteteve.
Përmes edicionit të dytë të Arbëria Digital Fest, organizatorët synojnë që trashëgimia arbëreshe të shndërrohet në një pikënisje për projekte të reja, zhvillim ekonomik dhe bashkëpunim ndërkombëtar, duke ruajtur njëkohësisht gjuhën, kujtesën dhe identitetin e një komuniteti që ndër shekuj ka ruajtur lidhjet me rrënjët shqiptare./Telegrafi/
