Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) u ka kërkuar vendeve anëtare të përshpejtojnë lirimin e naftës nga rezervat strategjike, duke i dhënë përparësi naftës dizel, për shkak të furnizimeve të kufizuara në tregjet globale. Agjencia u ka kërkuar gjithashtu shteteve të vlerësojnë nëse nevojiten sasi shtesë për të përballuar mungesat dhe presionin mbi çmimet.
Para mbledhjes së bordit drejtues të IEA-së, që do të mbahet të enjten, më 15 tetor, drejtori ekzekutiv i agjencisë, Fatih Birol, u ka dërguar një letër qeverive anëtare, duke kërkuar masa të mëtejshme për të përmirësuar furnizimin me karburante.
Birol sugjeroi që vendet që ende nuk i kanë liruar të gjitha sasitë e premtuara në mars, kur IEA-ja ra dakord për nxjerrjen në treg të 400 milionë fuçive naftë, ta përshpejtojnë përmbushjen e angazhimeve. Ai theksoi se përparësi duhet t’i jepet naftës dizel. Disa vende tashmë kanë liruar sasi më të mëdha se ato që kishin premtuar fillimisht.
Të gjitha shteteve anëtare u është kërkuar gjithashtu të shqyrtojnë nëse nevojiten lirime të tjera dhe, nëse po, të përcaktojnë sasinë që mund të ofrojnë dhe afatin kohor për furnizimin e tregut.
Bordi drejtues do t’i shqyrtojë këto përpjekje gjatë mbledhjes së 15 tetorit, transmeton Telegrafi.
“Besoj se, ashtu si në mars, mund të dëshmojmë edhe një herë aftësinë e IEA-së për të vepruar së bashku në mbështetje të sigurisë energjetike dhe stabilitetit ekonomik”, deklaroi Birol në një komunikatë të publikuar të dielën.
Më herët, vendet e G7-s njoftuan se planifikonin të lironin deri në 100 milionë fuçi naftë për të frenuar rritjen e çmimeve të energjisë. Megjithatë, një dokument i brendshëm i siguruar nga Euronews tregoi se kjo sasi do të shërbente për të përmbushur angazhimet e mbetura nga marrëveshja e marsit, e jo për t’iu shtuar zotimit fillestar prej 400 milionë fuçish.
“Nga 400 milionë fuçitë e parashikuara, 326 milionë janë liruar. Meqë disa anëtarë kanë ofruar më shumë se sa kishin premtuar, 100 milionë fuçitë e përmendura në deklaratën e G7-s mund të mbulohen brenda masave ekzistuese, nëse të gjithë i përmbushin angazhimet”, thuhet në dokument.
Çmimet e naftës dizel janë rritur ndjeshëm për shkak të mungesave në tregjet globale. Lufta me Iranin ka ndërprerë transportin e naftës bruto përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërsa dëmtimi i rafinerive ka kufizuar më tej prodhimin dhe furnizimin me karburante.
Sipas të dhënave të kompanisë së analizave Kpler, eksportet e naftës bruto dhe kondensatit nga Gjiri i Lindjes së Mesme, pa përfshirë Iranin, u rikthyen në shtator në nivelet e para luftës. Megjithatë, një pjesë e madhe e këtyre dërgesave po transportohet tashmë përmes rrugëve alternative ose po transferohet nga një cisternë në tjetrën në det të hapur.
Njoftimi i IEA-së vjen dy ditë pasi presidenti amerikan, Donald Trump, shpalli një marrëveshje për furnizimin me naftë dizel nga Rusia. Si pjesë e saj, Uashingtoni ka lehtësuar përkohësisht sanksionet ndaj eksporteve ruse të këtij karburanti, duke lejuar shitjen dhe dërgimin e tij, përfshirë importet në SHBA, deri më 7 prill 2027.
Moska deklaroi se është e gatshme të furnizojë tregjet amerikane dhe ato globale me naftë dhe produkte të tjera të naftës, pas një bisede telefonike mes Trumpit dhe presidentit rus, Vladimir Putin.
“Jam i bindur se kjo do të ketë ndikim pozitiv në të gjithë ekonominë globale”, tha Putin, sipas deklaratës ruse.
Sanksionet evropiane ndaj naftës ruse mbeten në fuqi. Megjithatë, furnizimet shtesë nga Rusia mund të ndihmojnë në uljen e çmimeve në tregjet ndërkombëtare. Efekti do të varet nga sasia që Moska do të jetë në gjendje të dërgojë, pasi dëmtimet e rafinerive ruse po kufizojnë kapacitetin e prodhimit.
Të hënën në mëngjes, nafta bruto Brent, që shërben si pikë referimi për tregjet ndërkombëtare, vazhdonte të tregtohej mbi 100 dollarë për fuçi. Ndërkohë, kontratat e së ardhmes për naftën dizel në Evropë ranë me rreth 3%, duke zbritur në afërsisht 1.437 dollarë për ton.
IEA-ja pritet të shqyrtojë në mbledhjen e saj të radhës nëse masat ekzistuese janë të mjaftueshme për të stabilizuar furnizimet apo nëse tregu do të ketë nevojë për lirimin e sasive të tjera nga rezervat strategjike. /Telegrafi/
