Frika nga gjykimi, stigma dhe “çfarë do të thonë të tjerët” i mbajnë shumë familje në heshtje, ndërkohë ekspertët paralajmërojnë se kjo vetëm e përkeqëson problemin dhe e shtyn trajtimin
Për të kuptuar stigmën dhe turpin që lidhet me sëmundjet mendore në familje, nuk mjafton vetëm qasja mjekësore. Duhet të kuptohen edhe rrethanat shoqërore, kultura familjare dhe mënyra si ne e ndërtojmë imazhin tonë para të tjerëve.
Heshtja nuk vjen nga mungesa e dijes, por nga frika e gjykimit
Në shumë familje në Kosovë dhe rajon, sëmundjet mendore ende mbeten temë tabu. Edhe kur diagnoza ekziston, ajo shpesh nuk përmendet hapur. Jo sepse mungon informimi, por për shkak të frikës nga paragjykimi dhe turpi shoqëror.
Sipas World Health Organization, stigma dhe diskriminimi janë ndër pengesat kryesore që i ndalojnë njerëzit të kërkojnë ndihmë për shëndetin mendor. Kjo vërehet veçanërisht në shoqëritë ku reputacioni familjar ka peshë të madhe.
Zbulimi apo fshehja e së vërtetës: një vendim i vështirë për familjen
Familjet shpesh përballen me dilemën nëse duhet ta tregojnë apo ta fshehin sëmundjen. Arsyet janë të njohura: frika nga stigmatizimi, ndikimi në marrëdhënie sociale apo edhe në mundësi si puna dhe martesa.
Megjithatë, studimet tregojnë se fshehja e vazhdueshme e problemeve mendore mund të rrisë stresin brenda familjes dhe të ndikojë negativisht në mirëqenien emocionale të anëtarëve të saj. Sipas American Psychological Association, komunikimi i hapur dhe mbështetja familjare janë faktorë kyç në përmirësimin e rezultateve të trajtimit, transmeton Telegrafi.
Sëmundjet mendore nuk janë turp, por stigma i bën të tilla
Edhe pse ndërgjegjësimi është rritur, stigma vazhdon të jetë e pranishme. Shumë njerëz hezitojnë të kërkojnë ndihmë profesionale nga frika e etiketimit.
Sipas National Institute of Mental Health, trajtimi i hershëm i çrregullimeve mendore rrit ndjeshëm shanset për përmirësim dhe rikuperim, por stigma shpesh e vonon këtë hap.
Sekretet familjare dhe ndikimi ndër breza
Kur një problem fshihet, ai nuk zhduket, vetëm transmetohet në forma të tjera. Sekretet familjare mund të krijojnë pasiguri, mungesë besimi dhe tension emocional që kalon nga një brez në tjetrin.
Hulumtimet në fushën e psikologjisë familjare tregojnë se mungesa e transparencës mund të ndikojë në zhvillimin emocional të fëmijëve dhe në marrëdhëniet e tyre në të ardhmen.
Ka zhvillime pozitive. Diskutimi për ankthin, depresionin dhe stresin është bërë më i hapur, sidomos në media dhe rrjete sociale. Organizata ndërkombëtare dhe profesionistët po punojnë për të ulur stigmatizimin dhe për të inkurajuar kërkimin e ndihmës.
Megjithatë, siç thekson World Health Organization, ndryshimi i qëndrimeve shoqërore është një proces afatgjatë që kërkon edukim dhe përfshirje të vazhdueshme.
Psikologët dhe psikiatrit kanë rol kyç, por po aq e rëndësishme është mbështetja nga familja. Një ambient pa paragjykim dhe me komunikim të hapur ndihmon në procesin e shërimit.
Sepse heshtja nuk mbron, ajo vetëm e zgjat problemin. Ndërsa pranimi dhe komunikimi hapin rrugën për trajtim dhe mirëkuptim.
Shoqëria jonë po ndryshon, por hapi më i rëndësishëm mbetet individual: të pranojmë se shëndeti mendor është pjesë e shëndetit të përgjithshëm – dhe se askush nuk duhet të turpërohet për këtë. /Telegrafi/
