Me kryetarin historik të Bujanocit, që s’e keni ditur!

Komuna e Bujanocit, e vendosur në pjesën lindore të Kosovës dhe në jug të Serbisë, është një nga qendrat kryesore të shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Ky qytet ka një histori të pasur, duke përfaqësuar një ndërthurje të kulturave dhe traditave që kanë mbijetuar për dekada me radhë. Megjithatë, jeta politike dhe shoqërore e komunës ka pësuar ndryshime të mëdha, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore dhe konflikteve të fundit në rajon.

Arif Beka: Kryetari i parë historik

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në vitin 1955, Arif Beka, nga Caravajka e Preshevës, u bë kryetari i parë i Komunës së Bujanocit. Ai drejtoi komunën për dy mandate rresht dhe konsiderohet figura e parë historike që udhëhoqi shqiptarët në këtë rajon, gjatë një periudhe kur strukturat shtetërore ishin në faza të hershme të organizimit.

Për dekada më pas, jeta politike në Bujanoc u karakterizua nga tensionet midis komuniteteve shqiptare dhe serbe, përpjekjet për përfaqësim të drejtë dhe sfidat për të ruajtur identitetin kombëtar të shqiptarëve në rajon.

Kuvendi paralel dhe veprimtarët shqiptarë

Në vitin 1992, gjatë Referendumit për Autonomi politiko-territoriale dhe si pasojë e pakënaqësisë me funksionimin e pushtetit lokal, shqiptarët e Bujanocit krijuan një Kuvend paralel, me 30 këshilltarë shqiptarë që punuan për mbrojtjen e të drejtave të komunitetit.

Gazeta serbe “Narodne novine” e vitit 2000 e paraqiti Durakun si “separatist pa maska”, duke e kritikuar për marrëveshjet e tij politike në Tiranë me Sali Berishën dhe Ibrahim Rugovën, një pasqyrë e tensioneve ndërkombëtare që lidhen me Bujanocin dhe Luginën e Preshevës.

Pas luftës: Një epokë e re për Bujanocin

Pas luftës në Kosovë dhe konflikteve të armatosura në Luginën e Preshevës, situata politike në Bujanoc hyri në një fazë të re stabiliteti. Ndërkohë që sfidat nuk mungojnë, bashkëpunimi dhe përpjekjet për zhvillim gradualisht u bënë më të dukshme.

Nga viti 2002 deri në vitin 2024, kryetarë të komunës kanë qenë Nagip Arifi dhe Shaip Kamberi, të dy nga Tërnoci, të cilët kanë udhëhequr për disa mandate rresht. Në zgjedhjet e vitit 2024, kryetar i ri u zgjodh Arbër Pajaziti, një nga liderët më të rinj në historinë e Bujanocit, i cili synon të bëjë komunën një model të bashkëpunimit ndërkufitar dhe zhvillimit të qëndrueshëm ekonomik.

Jeta shoqërore dhe sfidat që mbeten

Bujanoci është një qendër me jetë shoqërore të pasur dhe të larmishme. Komunitetet etnike dhe fetare bashkëjetojnë, ndërsa shqiptarët ruajnë dhe promovojnë identitetin e tyre përmes aktiviteteve kulturore, organizatave joqeveritare dhe institucioneve arsimore. Festat kombëtare dhe fetare shënohen me madhështi, duke reflektuar lidhjen e fortë me traditat dhe kulturën shqiptare.

Megjithatë, sfidat sociale janë të dukshme: papunësia e lartë, emigracioni i të rinjve dhe mungesa e investimeve të qëndrueshme ekonomike vazhdojnë të jenë pengesa të mëdha për zhvillimin e qytetit. Tensionet ndëretnike dhe mungesa e përfaqësimit të drejtë në institucionet lokale ndikojnë gjithashtu në përparimin e komunës.

Depopullimi i të rinjve, infrastruktura e dobët dhe mungesa e mundësive ekonomike bëjnë që Bujanoci të përballet me sfida serioze, megjithëse shpirti i komunitetit mbetet i fortë dhe përpjekjet për zhvillim dhe integrim janë të vazhdueshme.

E ardhmja e Bujanocit

Komuna e Bujanocit ka një histori të pasur dhe një potencial të madh për zhvillim. Nëse sfidat aktuale trajtohen me strategji të qarta dhe mbështetje të gjerë, qyteti mund të bëhet një shembull i bashkëpunimit ndërkufitar dhe i zhvillimit të qëndrueshëm në rajon. Me udhëheqës të rinj dhe angazhimin e komunitetit, Bujanoci synon të afirmojë veten si një qendër kryesore shqiptare në Luginën e Preshevës dhe një model për rajonin.