Më 29 nëntor, qytetarët zviceranë do të votojnë për herë të dytë brenda një viti për mënyrën e taksimit të çifteve të martuara. Pas miratimit të taksimit individual më 8 mars, ata do të vendosin për iniciativën e Partisë së Qendrës, e cila propozon ruajtjen e taksimit të përbashkët për çiftet e martuara, me synimin për të eliminuar të ashtuquajturin “penalitet tatimor të martesës”.
Nisma parashikon që të ardhurat e bashkëshortëve të vazhdojnë të llogariten së bashku për tatimin e drejtpërdrejtë federal, ndërsa kundërshtarët argumentojnë se ky model mund të krijojë pabarazi të reja dhe të dobësojë nxitjen për punësim, veçanërisht për personin që siguron të ardhurat e dyta në familje.
Pse po votohet sërish për taksimin e çifteve të martuara?
Aktualisht, çiftet e martuara tatohen bashkërisht, duke kombinuar të ardhurat e tyre për llogaritjen e taksave. Në disa raste, kjo bën që ata të paguajnë më shumë sesa personat e pamartuar me rrethana të krahasueshme ekonomike. Ky fenomen njihet si “penaliteti tatimor i martesës” dhe prek veçanërisht çiftet ku të dy bashkëshortët kanë të ardhura të larta, raporton Arcinfo.
Më 8 mars, zviceranët miratuan Ligjin për Taksimin Individual, një kundërpropozim indirekt i qeverisë ndaj një iniciative popullore të nisur nga gratë e Partisë Liberale (PLR). Reforma parashikon që, nga viti 2032, çdo taksapagues të tatohet individualisht në nivel federal, kantonal dhe komunal.
Partia e Qendrës kundërshton këtë model dhe ka vendosur të mbajë në votim iniciativën e saj, e cila propozon një alternativë për eliminimin e disavantazhit tatimor që përjetojnë disa çifte të martuara.
Çfarë kërkon iniciativa?
Nisma kërkon ruajtjen e taksimit të përbashkët për çiftet e martuara vetëm në nivelin e taksës së drejtpërdrejtë federale. Sipas propozimit, të ardhurat e bashkëshortëve do të kombinohen dhe çifti do të paraqesë një deklaratë të përbashkët tatimore.
Teksti parashikon gjithashtu që çiftet e martuara të mos paguajnë më shumë taksa sesa personat e pamartuar në rrethana të krahasueshme ekonomike. Ky parim do të përfshihej në Kushtetutë.
Nisma nuk përcakton një model përfundimtar të llogaritjes së taksave, por ia lë këtë detyrë ligjvënësit. Nëse brenda tre vjetësh nga miratimi nuk hyn në fuqi një ligj zbatues, autoritetet tatimore do të duhet të kryejnë dy llogaritje: një sipas taksimit të përbashkët dhe një tjetër sipas normave dhe zbritjeve që zbatohen për personat e pamartuar. Në fund, do të zbatohej shuma më e ulët e taksës.
Cilat janë argumentet në favor të nismës?
Iniciativa mbështetet nga një komitet ndërpartiak ku bëjnë pjesë Partia e Qendrës, UDC-ja, Partia Ungjillore (PEV), Unioni Federal Demokrat (UDF), Unioni i Fermerëve Zviceranë dhe grupi i interesit “Familja 3plus”.
Mbështetësit e konsiderojnë propozimin një mënyrë për të eliminuar penalitetin tatimor të martesës, pa ndryshuar tërësisht sistemin ekzistues. Ata kritikojnë taksimin individual, duke argumentuar se ai mund t’i vendosë në disavantazh familjet ku njëri prind siguron pjesën më të madhe të të ardhurave, ndërsa tjetri fiton pak ose aspak, transmeton Telegrafi.
Sipas tyre, taksimi i përbashkët u jep çifteve më shumë liri për të vendosur se si ta ndajnë punën e paguar dhe përgjegjësitë familjare, pa u penalizuar për këtë zgjedhje.
Mbështetësit argumentojnë gjithashtu se ruajtja e sistemit ekzistues do të shmangte barrën administrative të taksimit individual, për të cilin Konfederata vlerëson se do të sillte rreth 1.7 milionë deklarata tatimore shtesë.
Një tjetër argument lidhet me çiftet në pension, të cilat kanë organizuar jetën e tyre për dekada mbi bazën e taksimit të përbashkët. Sipas mbështetësve, ndryshimi i sistemit mund t’i dëmtojë këto familje, pasi ato nuk mund ta përshtatin më ndarjen e punës dhe të ardhurave që kanë pasur gjatë jetës së tyre aktive.
Pse kundërshtohet iniciativa?
Këshilli Federal dhe shumica e Parlamentit rekomandojnë refuzimin e nismës. Kundër saj janë edhe Partia Socialiste, të Gjelbrit, FDP-ja dhe Liberalët e Gjelbër.
Kundërshtarët argumentojnë se eliminimi i penalitetit tatimor të martesës është adresuar tashmë me miratimin e taksimit individual në mars dhe se duhet respektuar vendimi i marrë nga qytetarët.
Sipas tyre, iniciativa mund të krijojë një pabarazi të re në dëm të personave të pamartuar, të cilët në disa raste mund të përfundojnë duke paguar më shumë taksa sesa çiftet e martuara në rrethana të ngjashme ekonomike.
Ata paralajmërojnë gjithashtu se propozimi mund të çojë në bashkëjetesën e dy sistemeve tatimore: taksimit të përbashkët për çiftet e martuara në nivel federal dhe taksimit individual në nivel kantonal e komunal.
Një tjetër pikë kundërshtimi është ndikimi në punësim. Kundërshtarët thonë se taksimi i përbashkët ofron më pak nxitje për punësim fitimprurës sesa taksimi individual, veçanërisht për bashkëshortin që siguron të ardhurat e dyta të familjes. Sipas tyre, kjo e bën nismën më pak mbështetëse për barazinë mes grave dhe burrave.
A do të shfuqizohet taksimi individual nëse iniciativa miratohet?
Jo domosdoshmërisht. Edhe nëse iniciativa e Partisë së Qendrës pranohet, Ligji për Taksimin Individual, i miratuar nga qytetarët në mars, do të mbetet në fuqi.
Megjithatë, miratimi i të dyja dispozitave do të krijonte një kundërthënie mes Kushtetutës dhe ligjit: Kushtetuta do të parashikonte taksimin e përbashkët të çifteve të martuara për taksën e drejtpërdrejtë federale, ndërsa ligji do të kërkonte kalimin në taksimin individual. Zgjidhja e kësaj kundërthënieje do t’i takonte Parlamentit.
Sa do të kushtojë reforma?
Kostoja financiare e iniciativës do të varet nga mënyra se si do të zbatohet. Sipas mesazhit të Këshillit Federal, nëse do të përdorej mekanizmi alternativ i llogaritjes i parashikuar në nismë, të ardhurat federale nga taksat e drejtpërdrejta mund të uleshin me 700 milionë deri në 1.4 miliardë franga në vit.
Në krahasim, sistemi i taksimit individual i miratuar në mars pritet të shkaktojë një mungesë prej rreth 630 milionë frangash në vit në të ardhurat federale nga taksat e drejtpërdrejta./Telegrafi/
