Është pothuajse e pamundur të gjesh një vend në Evropën Perëndimore që aktualisht nuk po përballet me valën e fortë të të nxehtit.
Në Mbretërinë e Bashkuar, temperaturat të martën kaluan 35 gradë Celsius, duke thyer me më shumë se 2 gradë rekordin e deritanishëm për muajin maj. Sipas Met Office britanik, temperatura të tilla do të konsideroheshin ekstreme edhe në kulmin e verës, e jo në fund të pranverës.
Edhe Franca po përjeton një valë të pazakontë të të nxehtit për këtë periudhë të vitit. Shërbimi meteorologjik Meteo-France njoftoi se në shumë pjesë të vendit janë regjistruar qindra rekorde të reja temperaturash.
Ndërkohë, Irlanda ka tejkaluar rekordin e saj të majit me më shumë se 1 gradë Celsius. Kushte jashtëzakonisht të nxehta për stinën janë regjistruar gjithashtu edhe në Gjermani, Itali, Spanjë dhe Zvicër, raportoi BBC.
“Është thjesht e pabesueshme”, deklaroi Friederike Otto. Ndërsa Peter Thorne e përshkroi situatën si “plotësisht të çmendur”.
Shkaku i drejtpërdrejtë i kësaj vale të të nxehtit është fenomeni i njohur si “kupola termike”, që krijohet kur një zonë me presion të lartë atmosferik mbetet e bllokuar mbi Evropë, duke mbajtur ajrin e nxehtë të përqendruar pranë sipërfaqes. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se ndryshimet klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor – sidomos djegia e qymyrit, naftës dhe gazit – e kanë përforcuar ndjeshëm këtë nxehtësi ekstreme.
Sipas të dhënave të shërbimit klimatik Copernicus Climate Change Service, Evropa gjatë 30 viteve të fundit është ngrohur me një ritëm prej 0.56 gradë Celsius për dekadë, më shumë se dyfish më shpejt se mesatarja globale. Edhe pse kjo mund të duket si një rritje e vogël, në aspektin klimatik përfaqëson një ndryshim të madh, i cili ka bërë që valët ekstreme të të nxehtit të bëhen dukshëm më intensive dhe më të shpeshta.
“Kur ndodh një valë të nxehti, ajo bëhet shumë më intensive sepse zhvillohet mbi një klimë që tashmë është ngrohur”, deklaroi për BBC News Richard Betts.
“Jam klimatolog prej 33 vitesh dhe po shohim pikërisht atë për të cilën kemi paralajmëruar prej dekadash. Madje, këto rekorde po rezultojnë edhe më ekstreme dhe po ndodhin më herët sesa prisnim”, shtoi ai.
Temperaturat ekstreme nuk po prekin vetëm Evropën. Në Delhi të Indisë, temperaturat kanë arritur deri në 45 gradë Celsius, duke e bërë situatën edhe më alarmante në shumë pjesë të botës.
Në një klimë të qëndrueshme, rekordet e reja të temperaturave do të duhej të bëheshin gjithnjë e më të rralla me kalimin e viteve. Sipas logjikës shkencore, është shumë më e lehtë të regjistrohet një rekord i ri pas 10 vitesh matjesh sesa pas një shekulli të tërë të dhënash. Megjithatë, vala e rekordeve që po thyhen vazhdimisht tregon qartë se klima globale po ndryshon me ritme të përshpejtuara.
“Kur dikush thyen rekordin botëror në kërcim së larti, zakonisht pret që ai të përmirësohet me një centimetër, jo menjëherë me 20 apo 30 centimetra. E njëjta logjikë vlen edhe për motin”, shpjegoi për BBC News Erich Fischer.
“Sikur një rekord temperature të thyhej pas 100 apo 150 vitesh matjesh, do të prisnit që ai të tejkalohej vetëm me një të dhjetën e gradës, jo menjëherë me dy apo tre gradë Celsius”, shtoi ai.Megjithatë, kur fenomene relativisht të rralla atmosferike, si kupola termike e kësaj jave, ndodhin në një klimë që tashmë po ngrohet vazhdimisht, diferencat në rekordet e temperaturave mund të bëhen jashtëzakonisht të mëdha.
“Po kalojmë një periudhë të ngrohjes jashtëzakonisht të shpejtë, veçanërisht në Evropën Perëndimore. Kjo do të thotë se, nëse sot do të përsëriteshin të njëjtat kushte atmosferike që ndodhnin në vitet ’70, temperaturat nuk do të ishin vetëm pak më të larta, por rekordet do të shkatërroheshin plotësisht”, tha Erich Fischer.
Edhe vala ekstreme e të nxehtit që po godet Evropën këtë javë në vitin 2026 nuk konsiderohet një rast i izoluar. Që në muajin mars, rreth 30 për qind e stacioneve aktive meteorologjike në SHBA regjistruan rekorde të reja temperaturash për atë periudhë të vitit, sipas të dhënave të grupit të pavarur kërkimor klimatik Berkeley Earth.
Shkencëtari kryesor i këtij grupi, Robert Rohde, e përshkroi diferencën e rekordeve të temperaturave në pjesën perëndimore të Shteteve të Bashkuara si “plotësisht absurde”.
Këto valë rekord të të nxehtit po ndodhin në një botë që tashmë është mesatarisht rreth 1.4 gradë Celsius më e ngrohtë krahasuar me fundin e shekullit XIX, kryesisht si pasojë e aktiviteteve njerëzore, veçanërisht djegies së lëndëve fosile si qymyri, nafta dhe gazi. Megjithatë, sipas politikave aktuale klimatike të qeverive në mbarë botën, ngrohja globale mund të afrohet deri në 3 gradë Celsius deri në fund të këtij shekulli.
Një skenar i tillë do të nënkuptonte në mënyrë të pashmangshme edhe më shumë rekorde temperaturash dhe valë të nxehti gjithnjë e më ekstreme. Kjo paraqet një sfidë të madhe për vende si United Kingdom dhe Switzerland, infrastruktura e të cilave nuk është projektuar për temperatura kaq të larta.
Dhe, siç treguan ditët e fundit, nxehtësia ekstreme nuk është më një fenomen që lidhet vetëm me muajt e verës, por po shfaqet gjithnjë e më shpesh edhe gjatë pranverës.
“Klima në të cilën jetojmë sot thjesht nuk është ajo në të cilën jemi rritur, ndërsa ndërtesat dhe infrastruktura jonë janë fatkeqësisht të papërgatitura për atë që po vjen”, paralajmëroi profesorja Otto.
Deri në vitin 1990, rekordi absolut i temperaturës në Mbretërinë e Bashkuar ishte 36.7 gradë Celsius, i vendosur në vitin 1911. Që atëherë ai është thyer disa herë dhe tani arrin në 40.3 gradë Celsius, i regjistruar në korrik të vitit 2022. Me ndryshimet e mëtejshme klimatike, edhe temperatura më të larta mund të bëhen së shpejti një mundësi serioze, paralajmëroi profesori Betts.
“Për sa kohë që nuk i ulim emetimet globale të karbonit në nivel neto zero, do të vazhdojmë ta ngrohim planetin dhe rekordet e temperaturave do të vazhdojnë të bien”, përfundoi ai. /Telegrafi/
