Nga: Shanaz Ibrahim Ahmed, Zonja e Parë e Irakut / Newsweek Përkthimi: Telegrafi.com
Në televizionin irakian, qytetarë të zakonshëm shprehin mendimet e veta në mënyrë të drejtpërdrejt, pa zbukurime. Një burrë i moshuar në Basra kërkon të dijë pse fuqitë globale po sjellin sërish shkatërrim në rrugët ku ai ka ecur për dekada. Një grua e moshuar në zonat kënetore lutet për ujë: “Pse po hedhin përsëri raketa ndaj njëri-tjetrit kur ne as ujë nuk kemi”?
Në të gjithë Lindjen e Mesme dhe Gjirin Persik, skenat kanë qenë surrealiste, pothuajse apokaliptike. Kulla të argjendta, dikur të cilësuara si simbole të modernitetit dhe prosperitetit, të mbuluara nga rrënojat që bien. Shkollat, shtëpitë, spitalet, qendrat tregtare dhe hotelet janë dëmtuar. Aeroportet janë bllokuar, pasagjerët kanë mbetur në terminale dikur të lavdëruara për luksin dhe dyqanet pa taksa. Një rajon që e kishte markuar veten si pishtar i ambicies dhe përparimit, tani qëndron i mbuluar nga tymi dhe frika. Dhe, në gjithë këtë, e njëjta pyetje vazhdon të mbetet: Për çfarë po e përjetojmë këtë?
Njerëzit e zakonshëm thjesht duan të jetojnë. Dinjiteti, stabiliteti dhe mundësia për të vazhduar jetën e përditshme janë bërë viktimat e para të vendimeve të marra në kryeqytete të largëta. Kjo luftë nuk drejtohet nga ata që vuajnë pasojat e saj – dhe vazhdimi i saj, me një kosto kaq të madhe njerëzore, është i zhveshur nga çdo legjitimitet moral.
Për dekada, luftërat kanë ardhur në rajonin tonë të paketuara si çlirim, stabilizim ose mbrojtje parandaluese. Herë pas here, grupet e armatosura mbështeten, milicitë fuqizohen dhe grupet opozitare inkurajohen, vetëm që të braktisen kur prioritetet ndryshojnë. Vijat e vjetra ndarëse, qofshin etnike, sektare apo fisnore, shfrytëzohen duke i kthyer fqinjët kundër njëri-tjetrit dhe qytetet në fushëbetejë. Këtë e kemi parë më parë. I njëjti cikël i pafund që përsëritet.
Këtu, në Irak, është një histori që e njohim shumë mirë. Megjithatë, në këtë cikël të fundit kaosi, Iraku ka nderin e paqartë të dallohet si i vetmi vend që njëkohësisht është nën sulm të jashtëm dhe gjithashtu shënjestrohet brenda kufijve të vet. Vetëm rajoni i Kurdistanit është goditur nga më shumë se 450 dronë dhe raketa që nga fillimi i luftës, përfshirë sulmet e kryera prej grupeve të milicisë irakiane. Të paktën 14 persona janë vrarë dhe 85 janë plagosur.
Gjatë dekadave të fundit, fuqitë e huaja kanë ndërtuar baza ushtarake në qytetet e Gjirit nën flamurin e garancive të sigurisë. Këto instalime, të menduara për të mbrojtur, janë kthyer në objektiva sulmesh, duke ushqyer cikle dhune. Qytetet që dikur shiheshin si qendra tregtie tani gjenden në vijën e parë, pasi sistemet mbrojtëse kanë nxitur kundërpërgjigje, duke ngritur pyetje nëse udhëheqësit apo qytetarët i kanë kuptuar ndonjëherë plotësisht pasojat afatgjata të këtyre marrëveshjeve.
Dëmi nuk ndalet vetëm te ndërtesat e shkatërruara. Fëmijët mësojnë tingullin e sistemeve të interceptimit përpara se të mësojnë tabelat e shumëzimit. Turizmi ndalet, investitorët tërhiqen dhe të rinjtë fillojnë të kërkojnë të ardhmen diku tjetër. Lidhjet shoqërore shpërbëhen ndërsa ndjenjat sektare rishfaqen, së bashku me cinizmin ndaj udhëheqjes, si vendase ashtu edhe të huaj.
Cili, saktësisht, është objektivi i këtij shkatërrimi të gjithanshëm? Ndryshim regjimi? Parandalim? Rishikim i hartave? Frenimi i rivalëve përmes përfaqësuesve dhe presionit? Për ata që jetojnë nën trajektoret e fluturimeve dhe të raketave, strategjia është e paqartë. Paraqiten dy mundësi: ose ekziston një plan i madh, i llogaritur me përpikëri, në të cilin njerëzit e zakonshëm trajtohen si dëme kolaterale; ose nuk ka fare plan të mirëfilltë, por vetëm përshkallëzim që ushqen përshkallëzim, reagim që nxit reagim, derisa ngjarjet marrin momentumin e tyre.
Edhe deklaratat për paqe nga liderët globalë tani mbartin një dozë paqartësie, në mos ashiqare edhe një qëllim të keq. Gjatë fushatës për rizgjedhje, presidenti amerikan Donald Trump foli për dëshirën për “paqe” [peace], por mbetet për t’u pyetur nëse fjala u kuptua vërtet ashtu siç u tha. Mos vallë kishte parasysh “pjesë” [piece]? Një pjesë toke, e një vendi, e burimeve të tij? Në fjalimin e tij më 1 prill, presidenti amerikan u zotua ta bombardojë Iranin “deri në Epokën e Gurit”, pasi intensifikoi sulmet në koordinim me Izraelin, duke shënjestruar një qendër kërkimore njëqindvjeçare mjekësore në Teheran, një urë dhe fabrika çeliku. Pavarësisht bindjeve politike apo prirjeve ideologjike, të kërcënosh se do të kthesh një nga qytetërimet më të vjetra të pandërprera në botë – që ka mbi pesë mijë vjet – “në Epokën e Gurit”, nuk është vetëm injorancë historike, por një shprehje e barbarizmit të rëndomtë.
Megjithatë, përgjegjësia nuk qëndron vetëm diku tjetër. Udhëheqësit rajonalë kanë bërë llogaritjet e veta, të bazuara në përfitime afatshkurtra. Modernizimi ekonomik i shkëlqyer nuk është shoqëruar me izolim politik nga rivalitetet globale. Në të gjithë rajonin tonë, ekziston një nevojë urgjente për reflektim të sinqertë mbi atë se çfarë do të thotë realisht sovraniteti, nëse diversifikimi diplomatik mund të ofrojë mbrojtje të vërtetë, dhe nëse përfshirja në përplasjet e fuqive globale e ka bërë të pamundur shkëputjen prej tyre.
Në fund, mendimet e mia kthehen te të njëjtët dy zëra: burri i moshuar që ka parë dekada trazirash të përshkojnë rrugët e tij dhe gruaja në këneta që pyet pse fluturojnë raketat kur uji nuk rrjedh. Thirrja e tyre nuk është ideologjike; është themelore: ne thjesht duam të jetojmë.
Nëse ekziston një plan pas këtij shkatërrimi, ai duhet të shprehet qartë. Nëse kërkohet sakrificë, ajo duhet të justifikohet hapur. Nëse ky shkatërrim synon të sigurojë një qëllim më të lartë, kjo duhet t’u dëshmohet atyre që po paguajnë çmimin e rëndë. Parullat e ricikluara tingëllojnë boshe në shoqëritë që kanë përjetuar luftë pas lufte. Nevojitet dialog, jo luftë.
Populli ynë nuk është një mjet për t’u përdorur dhe për t’u hedhur. E ardhmja jonë nuk është e juaja për ta projektuar. Jeta jonë nuk është dëm kolateral për strategjitë tuaja. /Telegrafi/
